Prawo zamówień publicznych stanowi, że konkurs to przyrzeczenie publiczne, w którym przez publiczne ogłoszenie zamawiający przyrzeka nagrodę za wykonanie i przeniesienie prawa do wybranej przez sąd konkursowy pracy konkursowej.

Przedmiotem konkursu jest wykonanie pracy konkursowej połączone z przeniesieniem prawa do pracy na zamawiającego. Praca konkursowa ma zatem charakter utworu podlegającego ochronie prawnej, którego opracowanie wymagać będzie fachowej wiedzy i specjalistycznych kwalifikacji. Zazwyczaj zamawiającemu zależeć będzie wyłącznie na uzyskaniu praw do pracy konkursowej, choć jego intencje mogą być szersze i obejmować także wyłonienie wykonawcy, który dokona szczegółowego opracowania projektu.

Nagrody w konkursie

Nagrody w konkursie mogą być pieniężne lub rzeczowe. Nagrodą może być także zaproszenie do udziału w negocjacjach, których rezultatem może być udzielenie zamówienia na szczegółowe opracowanie projektu. W zależności od przyjętego przez zamawiającego trybu udzielenia zamówienia przy negocjacjach bez ogłoszenia, nagrodą będzie zaproszenie co najmniej dwóch autorów, a przy zamówieniu z wolnej ręki – jednego autora wybranej pracy konkursowej.

W zależności od przyjętych kryteriów, nagroda może być przyznana jednemu lub kilku uczestnikom konkursu. Rodzaje nagród, a także szczegółowe zasady ich przyznawania, powinien określać regulamin konkursu, opracowany przez zamawiającego. Choć PZP tego nie przewiduje, nagrody w konkursie mogą mieć również charakter niemajątkowy, np. w postaci przyznania tytułu honorowego.

Wartością konkursu jest łączna wartość nagród w konkursie. Określenie tej wartości w przypadku nagród pieniężnych lub rzeczowych nie jest trudne, gorzej będzie w przypadku nagród w postaci zaproszenia do udziału w postępowaniu. Tutaj przyjmuje się, że wartością konkursu jest wartość samego zamówienia i ewentualnych nagród dodatkowych. Wartość konkursu ma znaczenie o tyle, że przepisy PZP mają zastosowanie do konkursu o wartości powyżej 14 000 euro.

Sąd konkursowy

Organizatorem konkursu jest zamawiający. To on ponosi pełną odpowiedzialność za prawidłowe przeprowadzenie konkursu oraz zatwierdza wynik konkursu. W ramach kompetencji nadzorczych może nawet unieważnić konkurs, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa lub regulaminu konkursu. Kierownik zamawiającego określa organizację, skład i tryb pracy sądu konkursowego.

Sąd konkursowy jest zespołem pomocniczym kierownika zamawiającego, powołanym do oceny spełnienia przez uczestników konkursu wymagań określonych w regulaminie konkursu, oceny prac konkursowych oraz wyboru najlepszych prac konkursowych. Sąd może na polecenie kierownika wykonywać inne czynności niż wymienione wyżej.

Sąd konkursowy składa się z co najmniej trzech osób powołanych i odwoływanych przez kierownika zamawiającego. Członkami sądu konkursowego powinny być osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje i wiedzę niezbędną do oceny zgłoszonych prac konkursowych, z tym, że jeżeli przepisy szczególne wymagają posiadania uprawnień do opracowania pracy konkursowej, co najmniej ¹/₃ członków sądu konkursowego, w tym przewodniczący, musi posiadać takie uprawnienia. Sąd konkursowy jest w swej działalności niezależny. Jego członkowie przy wyborze najlepszej pracy konkursowej powinni zachować bezstronność. W tym celu składają oświadczenia o braku okoliczności skutkujących wyłączeniem w związku z zaistnieniem okoliczności podważających ich bezstronność (art. 17 PZP).

Ogłoszenie konkursu

Postępowanie konkursowe rozpoczyna się zamieszczeniem ogłoszenia o konkursie. Ogłoszenie zamieszcza się w miejscu publicznie dostępnym w siedzibie zamawiającego oraz na jego stronie internetowej. Przy zamówieniach o wartości powyżej 137 000 euro – dla dostaw lub usług oraz 5 278 000 euro – dla robót budowlanych ogłoszenie przekazuje się Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich. W przypadku zamówień o niższej wartości publikacja ogłoszenia następuje w Biuletynie Zamówień Publicznych. Ogłoszenie powinno zawierać informacje wskazane w art. 115 ust. 2 PZP.

Regulamin konkursu

Zamawiający przeprowadza konkurs na podstawie ustalonego przez siebie regulaminu. Regulamin pełni podobną rolę jak specyfikacja istotnych warunków zamówienia w postępowaniach w sprawie zamówienia publicznego, a więc ma stanowić wyczerpującą informację o konkursie. Minimalną treść regulaminu określa art. 116 ust. 2 PZP. Obejmuje ona m.in. informacje dotyczące opisu przedmiotu konkursu, jego formy, wymaganych oświadczeń i dokumentów, jakie mają dostarczyć uczestnicy konkursu, miejsca i terminu składania prac konkursowych, kryteriów oceny prac konkursowych, składu sądu konkursowego, rodzaju i wysokości nagród itd.

Zamawiający powinien udostępnić wykonawcom regulamin w terminie 5 dni od złożenia wniosku o jego przekazanie.

Postępowanie konkursowe

W pierwszej fazie postępowania konkursowego następuje wstępna kwalifikacja autorów prac na podstawie wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Następnie spośród prac konkursowych sąd konkursowy wybiera tę, która najpełniej spełnia kryteria wskazane w regulaminie konkursu. Wszystkie te czynności mogą być dokonane w ramach jednego etapu. PZP dopuszcza także możliwość zorganizowania konkursu dwuetapowego. W takim wypadku pierwszy etap obejmować będzie kwalifikację podmiotową uczestników konkursu oraz ocenę opracowań studialnych przygotowanych przez uczestników konkursu, drugi natomiast – przygotowanie przez uczestników pełnej pracy konkursowej i jej ocenę przez sąd konkursowy. Dwuetapowy konkurs szczególnie uzasadniony będzie w sytuacji, gdy istnieje możliwość wpłynięcia bardzo wielu prac konkursowych lub gdy wykonanie pracy konkursowej wiąże się z dużymi kosztami (wówczas propozycje, które nie znajdą uznania w oczach sądu konkursowego, wyeliminowane zostaną już na etapie opracowań studialnych).


Uczestnicy konkursu

Uczestnikami konkursu będą zazwyczaj osoby fizyczne. PZP nie wyklucza z grona uczestników także osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej. Przewiduje nawet możliwość wspólnego wystąpienia w konkursie kilku uczestników. Zależnie od przedmiotu pracy konkursowej do jej wykonania niezbędne będzie posiadanie specjalistycznych uprawnień. Jeżeli przepisy szczególne dla wykonania pracy konkursowej wymagają takich uprawnień, ich posiadanie będzie stanowiło warunek uczestnictwa w konkursie.

Uczestnicy przystępujący do konkursu składają wnioski o dopuszczenie do udziału w konkursie w terminie wyznaczonym przez zamawiającego w ogłoszeniu o konkursie. Termin ten musi być na tyle długi, aby uczestnicy mogli złożyć wymagane dokumenty, przy czym nie może być krótszy niż 21 dni, licząc od dnia publikacji ogłoszenia w BZP lub jego przekazania Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich.

Dopuszczeni do udziału w konkursie, a tym samym zaproszeni do składania prac konkursowych, będą tylko ci uczestnicy, którzy spełniają wymagania określone w regulaminie konkursu. Uczestnicy konkursu niespełniający wymagań określonych w regulaminie konkursu podlegają wykluczeniu, przy czym zanim to nastąpi, zamawiający powinien wezwać uczestnika do uzupełnienia brakujących dokumentów.

Składając prace konkursowe, uczestnicy konkursu przedstawiają informacje o planowanych łącznych kosztach wykonania prac realizowanych na podstawie pracy konkursowej. Nie jest wymagane podanie takich informacji, jeżeli ze względu na specyfikę przedmiotu pracy konkursowej nie jest możliwe określenie kosztów. Do momentu rozstrzygnięcia konkursu prace konkursowe powinny pozostać anonimowe, a członkowie sądu konkursowego nie mogą się z nimi zapoznać.

Rozstrzygnięcie konkursu

Sąd konkursowy ocenia prace konkursowe zgodnie z kryteriami określonymi w ogłoszeniu oraz w regulaminie konkursu. Sąd konkursowy rozstrzyga konkurs, wybierając spośród zgłoszonych prac najlepszą pracę konkursową lub najlepsze prace konkursowe. Dopiero po wyborze najlepszej pracy następuje jej identyfikacja, czyli przyporządkowanie do autora pracy.

Niezwłocznie po ustaleniu wyników konkursu zamawiający zawiadamia uczestników konkursu o wynikach i otrzymanych ocenach, podając dane personalne oraz miejsce zamieszkania (siedzibę) autora wybranej pracy konkursowej albo autorów wybranych prac konkursowych. Z przebiegu prac sądu konkursowego sporządza się protokół; dokumentację z przebiegu konkursu przechowuje się przez okres 4 lat od dnia ustalenia wyników konkursu.

Unieważnienie konkursu

W pewnych przypadkach zamawiający będzie zmuszony unieważnić konkurs. Nastąpi to, jeżeli w postępowaniu nie został złożony żaden wniosek o dopuszczenie do udziału w konkursie lub żadna praca konkursowa, a w przypadku, gdy nagrodą ma być zaproszenie do negocjacji bez ogłoszenia, co najmniej dwie prace konkursowe. Podstawą unieważnienia konkursu będzie także brak jego rozstrzygnięcia.
Środki ochrony prawnej nie przysługują wobec rozstrzygnięcia sadu konkursowego w zakresie oceny prac konkursowych oraz wyboru najlepszych prac konkursowych.

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2006 r. Nr 164, poz. 1163, ze zm.).

Adam Palowski

Zobacz również inne artykułu z cyklu: ABC zamówień publicznych