O udzielenie zamówienia może ubiegać się grupa wykonawców. W takim przypadku wykonawcy muszą ustanowić pełnomocnika do reprezentowania ich w postępowaniu oraz do zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego w ich imieniu. W przypadku gdy wykonawcy wspólnie ubiegają się o udzielenie zamówienia, każdy z nich powinien spełnić warunki formalne, które dotyczą poszczególnych wykonawców.

Wykonawcom biorącym udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia Prawo zamówień publicznych gwarantuje szereg praw, mających zapewnić równe traktowanie i uczciwą konkurencję pomiędzy nimi. Równe traktowanie polega na stosowaniu przez zamawiającego jednej miary dla wszystkich wykonawców i na jednakowym traktowaniu podmiotów będących w podobnej sytuacji. Uczciwa konkurencja będzie zachowana, jeżeli zamawiający nie opisuje przedmiotu zamówienia w sposób zrozumiały tylko dla jednego wykonawcy, nie dobiera wykonawców w taki sposób, aby jeden z nich miał przewagę nad konkurencją, nie ujawnia tajemnicy przedsiębiorcy podlegającej ochronie prawnej itd.

Podstawowym prawem, jakie przysługuje wykonawcy, jest prawo do udziału w postępowaniu, które najpełniej realizowane jest w trybie przetargu nieograniczonego, przetargu ograniczonego oraz negocjacji z ogłoszeniem. Wykonawca ma prawo do otrzymania wszelkich informacji koniecznych do przygotowania i złożenia oferty. Podstawowym źródłem tych informacji jest ogłoszenie o postępowaniu oraz specyfikacja istotnych warunków zamówienia, a także protokół dokumentujący czynności postępowania. Wykonawca ma także prawo do rzetelnej i obiektywnej oceny złożonej przez niego oferty. Oznacza to zakaz dyskryminacji wykonawcy lub grupy wykonawców np. ze względu na formę prawną czy miejsce prowadzenia działalności. Wszelkie wymagania stawiane wykonawcom muszą być jednakowe dla wszystkich ubiegających się o zamówienie np. co do warunków i kryteriów oceny ofert, wymagań odnośnie dokumentów i oświadczeń, jakie musi złożyć wykonawca w postępowaniu.

UBIEGANIE SIĘ O ZAMÓWIENIE

Żeby uzyskać zamówienia, wykonawca musi podjąć 3 kroki: 

• podjąć decyzję o wzięciu udziału w postępowaniu o uzyskanie zamówienia, 
• przeanalizować specyfikację istotnych warunków zamówienia, ogłoszenie i inne informacje dotyczące zamówienia, 
• sporządzić i złożyć konkurencyjną ofertę.

WARUNKI UCZESTNICTWA W POSTĘPOWANIU 

Zamówienie powinien otrzymać ten wykonawca, który daje rękojmię należytego wykonania zamówienia. PZP zawiera regulacje umożliwiające wykluczenie wykonawców niedających takiej rękojmi. Powody wykluczenia mogą być różne; mogą dyskwalifikować wykonawcę z uczestnictwa we wszystkich postępowaniach lub też ze ściśle określonego.

W tym pierwszym wypadku wykluczenie dotyczy:

• wykonawców, którzy w ciągu ostatnich 3 lat wyrządzili ze swej winy szkodę, nie wykonując zamówienia lub wykonując je nienależycie, a szkoda ta nie została dobrowolnie naprawiona, 
• wykonawców, w stosunku do których otwarto likwidację lub ogłoszono upadłość, 
• wykonawców, którzy zalegają z uiszczeniem podatków, opłat lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, z wyjątkiem przypadków gdy uzyskali odroczenie, rozłożenie na raty zaległych płatności, 
• osób fizycznych, które prawomocnie skazano za przestępstwo popełnione w związku z postępowaniem o udzielenie zamówienia, przestępstwo przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową, przestępstwo przekupstwa, przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu lub inne przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowych, a także za przestępstwo skarbowe lub przestępstwo udziału w zorganizowanej grupie, 
• podmioty zbiorowe, wobec których sąd orzekł zakaz ubiegania się o zamówienia, na podstawie przepisów o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary.

Wykluczeniu podlegają również wykonawcy, którzy: 

• nie posiadają uprawnień do wykonywania określonej działalności lub czynności, jeżeli ustawy nakładają obowiązek posiadania takich uprawnień (np. koncesje, zezwolenia), 
• nie posiadają niezbędnej wiedzy i doświadczenia oraz nie dysponują potencjałem technicznym i osobami zdolnymi do wykonania zamówienia, 
• nie znajdują się w sytuacji ekonomicznej i finansowej zapewniającej wykonanie zamówienia.

Zamawiający ocenia, czy dany wykonawca spełnia wymogi dotyczące technicznych możliwości wykonania zamówienia na podstawie złożonych ofert oraz dołączonych do nich dokumentów. Określenie warunków odnośnie wiedzy, doświadczenia, potencjału technicznego czy sytuacji ekonomicznej następuje w specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Zamawiający powinien wykazać się tutaj dużą precyzją, żeby wykonawcy nie mieli wątpliwości, czy spełniają stawiane im warunki.

Z postępowania o udzielenie zamówienia wyklucza się również wykonawców, którzy: 

• wykonywali bezpośrednio czynności związane z przygotowaniem prowadzonego postępowania lub posługiwali się w celu sporządzenia oferty osobami uczestniczącymi w tych czynnościach, 
• złożyli nieprawdziwe informacje mające wpływ na wynik prowadzonego postępowania, 
• nie złożyli oświadczenia o spełnianiu warunków udziału w postępowaniu lub dokumentów potwierdzających spełnianie tych warunków lub złożyli dokumenty zawierające błędy, 
• nie wnieśli wadium, w tym również na przedłużony okres związania ofertą, lub nie zgodzili się na przedłużenie okresu związania ofertą.

OGŁOSZENIA

Podjęcie decyzji o wzięciu udziału w postępowaniu możliwe jest na podstawie informacji o zamówieniu. Podstawowym źródłem informacji są ogłoszenia. PZP przewiduje trzy rodzaje ogłoszeń:

• ogłoszenia o planowanych zamówieniach, 
• ogłoszenia o zamówieniu, 
• ogłoszenia o udzieleniu zamówienia.

Pierwszy rodzaj ogłoszeń to tzw. wstępne lub okresowe ogłoszenia informacyjne o planowanych w ciągu roku zamówieniach o znacznej wartości, publikowane w Biuletynie Zamówień Publicznych lub Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Obowiązek ogłoszenia o zamówieniu dotyczy postępowania w trybie przetargu nieograniczonego, przetargu ograniczonego, negocjacji z ogłoszeniem. Ogłoszenia o tych postępowaniach wykonawcy mogą znaleźć w miejscu publicznie dostępnym w siedzibie zamawiającego oraz na jego stronie internetowej. W trybie aukcji elektronicznej wszczęcie postępowania następuje poprzez zamieszczenie ogłoszenia na własnej stronie internetowej zamawiającego.

W przypadku zamówień o wartości powyżej 60 000 euro ogłoszenia publikowane są w Biuletynie Zamówień Publicznych. Przy zamówieniach o wartości poniżej tej kwoty zamawiający może zamieścić ogłoszenie na stronie internetowej Urzędu Zamówień Publicznych oraz na własnej stronie internetowej, a jeżeli takiej nie posiada, w swojej siedzibie w miejscu publicznie dostępnym.

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA

Ważnym źródłem informacji o zamówieniu jest specyfikacja istotnych warunków zamówienia, określająca warunki zamówienia, które wykonawca musi spełnić, by mieć szansę na wybór jego oferty. Sporządzając ofertę, wykonawca powinien pamiętać, że jakakolwiek niezgodność specyfikacji z treścią oferty spowoduje jej odrzucenie bez wnikania, na ile jest ona korzystna względem pozostałych.

W specyfikacji można znaleźć informacje o trybie udzielenia zamówienia, jego przedmiocie i terminie wykonania, warunkach udziału w postępowaniu, wykazie oświadczeń i dokumentów, jakie trzeba złożyć wraz z ofertą, wadium, terminie związania ofertą, sposobie jej przygotowywania, miejscu i terminie składania oraz otwarcia ofert, sposobie obliczenia ceny, kryteriach obowiązujących przy wyborze oferty, wymagań dotyczących zabezpieczenia należytego wykonania umowy.

Wraz z specyfikacją wykonawcy otrzymują zazwyczaj: 

• zaproszenie do udziału w postępowaniu lub złożenia oferty, 
• instrukcję dla wykonawców, 
• formularz oferty wraz z formularzami dotyczącymi warunków realizacji zamówienia,
• formularz oświadczenia o spełnianiu warunków udziału w postępowaniu, 
• opis przedmiotu zamówienia, 
• formularz cenowy,
• formularz umowy.

Zamawiający powinien przekazać specyfikację wykonawcom w zasadzie bezpłatnie. Wyjątkowo może pobrać opłatę, która jednak nie może przekraczać kosztów druku specyfikacji oraz jej przekazania wykonawcom.

Wykonawca może zwrócić się do zamawiającego o wyjaśnienie treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia, co powinno nastąpić niezwłocznie. Zamawiający może także zwołać zebranie wszystkich wykonawców w celu wyjaśnienia wątpliwości dotyczących treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach zamawiający może w każdym czasie przed upływem terminu składania ofert zmodyfikować treść specyfikacji istotnych warunków zamówienia, przekazując tę modyfikację niezwłocznie wszystkim wykonawcom. Modyfikacja treści specyfikacji nie może dotyczyć kryteriów oceny ofert, warunków udziału w postępowaniu oraz sposobu oceny ich spełniania. Zamawiający powinien przedłużyć termin składania ofert, jeżeli w wyniku modyfikacji treści specyfikacji niezbędny jest dodatkowy czas na wprowadzenie zmian w ofertach.

DOKUMENTY POTWIERDZAJĄCE SPEŁNIENIE WARUNKÓW

W postępowaniu o udzielenie zamówienia zamawiający może żądać od wykonawców wyłącznie oświadczeń i dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania i tylko takich, które zostały wymienione w ogłoszeniu o zamówieniu, specyfikacji istotnych warunków zamówienia lub zaproszeniu do składania ofert. W każdym postępowaniu wykonawcy składają oświadczenia o spełnieniu warunków udziału w postępowaniu. W postępowaniach przekraczających wartość 60 000 euro zamawiający powinien zażądać także dokumentów potwierdzających spełnianie warunków udziału w postępowaniu, a gdy wartość zamówienia jest mniejsza, zamawiający może domagać się takich dokumentów. Jeżeli wykonawcy nie złożyli wymaganych oświadczeń i dokumentów, zamawiający wzywa ich do uzupełnienia braków w wyznaczonym przez siebie terminie, chyba że mimo ich uzupełnienia konieczne byłoby unieważnienie postępowania.

Zwykle wykonawcy będą musieli przedłożyć w toku postępowania następujące dokumenty:

• aktualny odpis z właściwego rejestru (np. Krajowego Rejestru Sądowego) albo zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, wystawione przed upływem 6 miesięcy od terminu składania oferty, 
• koncesje, zezwolenia, licencje i inne dokumenty potwierdzające posiadanie uprawnień niezbędnych do wykonania zamówienia, 
• aktualną informację z Krajowego Rejestru Karnego wystawioną przed upływem 6 miesięcy od terminu składania ofert, 
• aktualne zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego oraz oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego potwierdzające, że wykonawca nie zalega z opłaceniem podatków, składek na ubezpieczenia zdrowotne lub społeczne w okresie 6 miesięcy przed upływem terminu składania ofert.

Oprócz tego wykonawcy powinni przedłożyć także inne wskazane przez zamawiającego w specyfikacji dokumenty, dotyczące np. doświadczenia, potencjału technicznego czy sytuacji materialnej wykonawców. Zamawiającemu wolno żądać tylko dokumentów wymienionych w Rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 maja 2006 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane (Dz. U. z 2006 r. Nr 87 poz. 605). 


PRZYGOTOWANIE OFERTY

Wykonawca, przygotowując swoją ofertę, musi uwzględnić wszystkie warunki określone przez zamawiającego w specyfikacji. W przypadku wątpliwości zamawiający może zwrócić się do wykonawcy o wyjaśnienie treści złożonej oferty.

Wykonawca musi pamiętać, że jego oferta zostanie odrzucona, jeżeli:

• będzie niezgodna z ustawą, 
• jej treść nie będzie odpowiadać specyfikacji, 
• jej złożenie będzie stanowić czyn nieuczciwej konkurencji w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, 
• zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia, 
• zostanie złożona przez wykonawcę wykluczonego z udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia lub niezaproszonego do składania ofert, 
• zawiera omyłki rachunkowe w obliczeniu ceny, których nie można poprawić zgodnie z PZP, 
• jest nieważna na podstawie odrębnych przepisów.

WADIUM

Warunkiem uczestnictwa w postępowaniu jest wpłacenie przez wykonawcę wadium. Jest ono obowiązkowe, jeżeli wartość zamówienia przekracza 60 000 euro. W przypadku zamówień poniżej tej wartości zamawiający może zażądać wadium. Wykonawcy wnoszą wadium w kwocie określonej przez zamawiającego (wahającej się od 0,5 do 3 proc. wartości zamówienia) przed upływem terminu składania ofert. Wadium może być wniesione w pieniądzu, poręczeniach bankowych, gwarancjach bankowych, gwarancjach ubezpieczeniowych.

Zwrot wadium następuje po upływie terminu związania ofertą, zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego lub unieważnienia postępowania. Na wniosek wykonawcy, zamawiający zwraca wadium w przypadku wycofania oferty lub jej odrzucenia, a także wykluczenia wykonawcy.


Wadium ma zabezpieczyć zamawiającego przed wykonawcami, którzy chcą tylko zaistnieć, ale także i tymi, którzy w przypadku wybrania ich oferty nie chcą przystąpić do wykonania zamówienia. Zamawiający ma prawo zatrzymać wadium, jeżeli wykonawca, którego oferta została wybrana odmówił podpisania umowy, gdy zawarcie umowy stało się niemożliwe z przyczyn leżących po jego stronie, a także gdy wykonawca nie wniósł wymaganego zabezpieczenia.

Adam Palowski