W zawartych przez Polskę umowach dwustronnych występują, w zależności od umowy, dwie różne metody unikania podwójnego opodatkowania. Pierwsza metoda — wyłączenia z progresją — zakłada, że w Polsce wyłącza się z podstawy opodatkowania dochód osiągnięty za granicą. Druga — metoda proporcjonalnego odliczenia — zakłada, że dochód osiągany za granicą jest opodatkowany w Polsce, ale od należnego podatku odlicza się podatek zapłacony za granicą.

Rozwiązanie zawarte w projekcie nowej ustawy adresowane jest do podatników, którzy byli zobowiązani do rozliczenia zagranicznych dochodów zgodnie z metodą zaliczenia proporcjonalnego. Celem ustawy jest zrównanie obciążenia podatkowego osób pracujących za granicą, wynikającego z różnic pomiędzy metodami unikania podwójnego opodatkowania.

Ustawa przewiduje dwa sposoby realizacji powyższego celu. Pierwszy to umorzenie zaległości podatkowych wraz z należnymi odsetkami podatnikom, którzy nie dokonali rozliczenia z tytułu podatku dochodowego, pod warunkiem złożenia przez nich zeznania podatkowego. Drugi to zwrot podatku dochodowego podatnikom, którzy dokonali takiego rozliczenia i zapłacili podatek.

Rozwiązanie to będzie obejmowało lata 2002-2007, co związane jest z upływem pięcioletniego okresu przedawnienia zobowiązań podatkowych (data początkowa). Dodatkowo przewiduje się analogiczne rozwiązanie na przyszłość w postaci ulgi podatkowej. Umorzenie zaległości, zwrot podatku i ulga będą dotyczyć różnicy pomiędzy podatkiem obliczonym zgodnie z metodą zaliczenia proporcjonalnego a podatkiem obliczonym metodą wyłączenia z progresją.

Rozwiązanie to eliminuje niekorzystne w odczuciu podatników skutki zastosowania metody zaliczenia proporcjonalnego, która miała zastosowanie do dochodów osiąganych przez podatników pracujących m.in. w Wielkiej Brytanii do końca 2006 roku.

Proponowane rozwiązanie jest zgodne z konstytucją i nie narusza dwustronnych międzynarodowych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Ustawa nie zwalnia jednak podatników z obowiązku złożenia swojego zeznania podatkowego za ubiegły rok do końca kwietnia bieżącego roku.

T.Sz., MF