TK rozpoznał pytanie prawne II Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w Opolu dotyczące przepadku przedmiotów wykroczenia skarbowego. Orzekł, że art. 47 § 4, art. 137 § 3 oraz art. 138 § 6 Ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy w zakresie, w jakim przewidują możliwość orzeczenia przez sąd przepadku przedmiotów tytułem środka zabezpieczającego po uprzednim nałożeniu na sprawcę wykroczenia skarbowego kary grzywny w drodze prawomocnego mandatu karnego, są niezgodne z art. 2 i art. 45 ust. 1 konstytucji.

Kwestionowane przepisy umożliwiają nałożenie sankcji karnych skarbowych dwuetapowo, przez dwa różne organy. Najpierw organ postępowania przygotowawczego nakłada karę grzywny w drodze mandatu karnego na sprawcę wykroczenia skarbowego. Następnie organ ten kieruje do sądu wniosek o orzeczenie przepadku przedmiotów, czyli zastosowanie środka karnego nazwanego środkiem zabezpieczającym. Orzekanie o przepadku przedmiotów, zgodnie z konstytucją, należy bowiem do wyłącznej kompetencji sądu.

W drugim etapie — uzupełniającego postępowania sądowego — sąd orzeka o przepadku przedmiotów w stosunku do sprawcy wykroczenia skarbowego już ukaranego prawomocnym mandatem karnym. Rola sądu ogranicza się do zbadania, czy zostały spełnione wymogi formalne. Co więcej, sąd, orzekając o przepadku przedmiotów, stosuje w istocie nie środek zabezpieczający, ale środek karny.

Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego kwestionowane przepisy są nie do pogodzenia z konstytucyjnym zakazem dwukrotnego stosowania środka represyjnego wobec tego samego podmiotu za ten sam czyn zabroniony. Naruszają równocześnie prawo do rzetelnej procedury sądowej, a zatem są sprzeczne z prawem do sądu. Z chwilą wejścia w życie niniejszego wyroku, tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, niekonstytucyjne przepisy tracą moc obowiązującą w zakresie wskazanym w sentencji wyroku. W konsekwencji oznacza to, że obligatoryjny przepadek przedmiotów stanowić będzie negatywną przesłankę zastosowania postępowania mandatowego.

T.Sz., TK