Konstrukcja podatku VAT polega na tym, że podatek jest płacony tylko od wartości wytworzonej w danym ogniwie łańcucha wartości. Przedsiębiorca ma prawo odliczyć od towarów i usług zakupionych przez siebie stawkę podatku o tej samej wartości, jaką nalicza dla klienta końcowego lub następnego przedsiębiorcy w łańcuchu wartości, zaś kalkulując cenę swojej usługi lub produktu bierze pod uwagę faktyczną cenę, oczekiwaną marżę i do ceny netto dolicza VAT. Tymczasem przedsiębiorcy, którzy pozyskali zamówienia publiczne przed wejściem w życie zmian w ustawie o VAT, będą zmuszeni do płacenia do budżetu państwa wyższej stawki podatku niż uzyskiwana przez nich stawka wliczona w cenę realizacji zamówienia publicznego. Wynika to z konstrukcji przepisów o zamówieniach publicznych.

Obecnie obowiązująca Ustawa - Prawo zamówień publicznych z dnia 29 stycznia 2004 roku pojęcie ceny określa zgodnie z art. 3 ust.1 pkt. 1 Ustawy o cenach.: „cena - wartość wyrażona w jednostkach pieniężnych, którą kupujący jest obowiązany zapłacić przedsiębiorcy za towar lub usługę; w cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż towaru (usługi) podlega obciążeniu podatkiem od towarów i usług oraz podatkiem akcyzowym”. W związku z powyższym cena zawarta w zamówieniu publicznym jest ceną brutto i zawiera w sobie VAT. Wysokość ceny jest zatem uzależniona od wysokości podatku VAT.

Ustawa o zamówieniach publicznych bardzo restrykcyjnie podchodzi do możliwości zmiany ceny. Jest ona możliwa bez zmiany umowy jedynie w przypadku umieszczenia odpowiednich klauzul waloryzacyjnych w umowie oraz w drodze zmiany umowy (tylko w przypadku gdy taką możliwość przewidywano w ogłoszeniu o zamówieniu lub w SIWZ oraz określono warunki takiej zmiany). W większości przypadków umowy podpisywane w wyniku uzyskania zamówienia w trybie zamówień publicznych nie zawierają takich klauzul. Dzieje się tak m.in. dlatego, że treść umów jest zazwyczaj narzucona przez zamawiającego, a większość zamawiających – stosując literalnie zapis art. 3 ust.1 pkt. 1 – expressis verbis nie dopuszcza możliwości zmiany wynagrodzenia zawartego w umowie, poza określonymi enumeratywnie przypadkami.

BCC także zwraca uwagę na to, że podmioty działające na podstawie Ustawy – Prawo zamówień publicznych poddawane są z reguły restrykcyjnej kontroli różnych organów administracji państwowej. Dlatego wobec braku jednoznacznych wskazań ustawowych będą w większości przypadków literalnie interpretować zapisy ustawy. Będzie to stanowić dodatkowy czynnik negatywny utrudniający uzyskanie należnej wykonawcy podwyżki ceny brutto.

Obecne zapisy mogą zatem stanowić blokadę we wprowadzeniu zmiany wynagrodzenia i narazić na straty finansowe wykonawców umów, podważając zasadę zaufania do państwa prawa.

BCC postuluje zatem, by – równolegle ze zmianami podatku VAT – wprowadzić zmianę w Ustawie – Prawo zamówień publicznych, regulującą sposób postępowania w powyższej sprawie. Rekomendowana przez BCC zmiana powinna polegać na tym, aby w przypadku zmiany stawki VAT zamawiający usługi lub towary w trybie ustawy o zamówieniach byli zobowiązani do dostosowania ceny brutto usługi lub towaru do stawki VAT, lub przynajmniej by umożliwiały taką zmianę ceny w wyniku porozumienia stron pomiędzy zamawiającym a wykonawcą.

Z posiadanej przez BCC ekspertyzy wynika, że projekt w obecnym kształcie, nie odnosząc się do opodatkowania tzw. umów długoterminowych, narusza przepisy Konstytucji RP (zasady bezpieczeństwa prawnego oraz zasady ochrony interesów w toku, wynikających z art. 2 Konstytucji RP). Niekompletność przepisów przejściowych w tym zakresie jest także przyczyną naruszenia zasady neutralności opodatkowania VAT, co z kolei pozostaje w sprzeczności z przepisami UE, zgodnie z którymi neutralność VAT dla przedsiębiorcy jest podstawową zasadą, potwierdzoną w licznych orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości UE.

Business Centre Club