W ocenie Business Centre Club proponowane przez rząd działania nie stanowią realistycznego planu zapobieżenia szybkiemu wzrostowi kosztów obsługi długu i wpadnięciu w pułapkę zadłużenia. Osiągnięcie tych celów wymaga, zdaniem ekspertów, wdrożenia programu stabilizacyjno-ratunkowego w dziedzinie finansów państwa obejmującego trzy lata: 2011-2013.

Celem takiego planu miałby być pakiet dodatkowych oszczędności i dochodów budżetu państwa, zmniejszający potencjalny deficyt sektora finansów publicznych o 15-20 mld zł w roku 2011, o około 30-40 mld zł w 2012 r. i około 50-60 mld zł w 2013 r. Kontynuacja tych działań po 2013 r. pozwoliłaby na trwałe zmniejszenie deficytu sektora finansów publicznych o około 4-5 pkt proc. PKB, począwszy od roku 2013.

Business Centre Club proponuje w pierwszej kolejności wprowadzenie wydatkowej reguły dyscyplinującej, zgodnie z którą nieinwestycyjne wydatki elastyczne oraz nowe wydatki prawnie zdeterminowane malałyby realnie w tempie 1 proc. rocznie przez trzy lata (2011-2013). Wzrost tych wydatków byłby ograniczony do tempa równego inflacji minus 1 proc., co w 2013 r. przyniosłoby budżetowi państwa oszczędności rzędu około 15 mld zł.

BCC chce także przyjęcia zasady, że indeksacja emerytur i rent w okresie najbliższych trzech lat będzie się odbywała tylko według wskaźnika inflacji, z pominięciem procentowego dodatku związanego z przeciętnym wzrostem wynagrodzeń w gospodarce narodowej. Efektem takiego rozwiązania byłyby oszczędności po stronie wydatkowej budżetu w 2013 r. i później na sumę około 6 mld zł rocznie.

Kolejna propozycja dotyczy podwyższania ustawowego wieku emerytalnego kobiet co rok o 9 miesięcy, aż do zrównania ustawowego wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn na poziomie 65 lat. Łącznie z działaniami zachęcającymi do późniejszego przechodzenia na emeryturę kobiet i mężczyzn dałoby to około 6 mld zł oszczędności w 2013 r. oraz dużo większe oszczędności w następnych latach. Konieczne jest też rozpoczęcie likwidacji szczególnych uprawnień emerytalnych (emerytury mundurowe, górnicze i in.).

Eksperci nawołują też do obniżenia zasiłku pogrzebowego do poziomu 100 proc. przeciętnego wynagrodzenia, czego efektem byłyby oszczędności w wysokości około 1,5 mld zł rocznie. Takie same oszczędności przyniosłoby ograniczenie funduszu płac w administracji publicznej w latach 2012-2013 o 15 proc. oraz zreformowanie zasad przyznawania świadczeń społecznych, poprzez wprowadzenie w odniesieniu do wszystkich transferów socjalnych kryterium dochodowego.

Następny postulat dotyczy objęcia podatkiem od dochodów osobistych (PIT) rolników oraz podwyższenia składek płaconych do KRUS. Związany z takimi decyzjami efekt jest szacowany na ponad 1 mld zł oszczędności rocznie. Z kolei ujednolicenie stawek VAT na poziomie 19 proc. i poszerzenie bazy podatkowej dałoby efekt w wysokości około 13 mld zł rocznie w 2013r. i w latach następnych, w porównaniu z dochodami wynikającymi ze stawek i bazy obowiązujących w 2010 r. Likwidacja zwrotu VAT za materiały budowlane przyniosłaby oszczędności na poziomie 1 mld zł rocznie.

BCC zaleca ponadto konsolidację pozamerytorycznych funkcji w administracji – dziś niemal każdy urząd, agenda, instytut, szkoła czy szpital ma swoją księgowość, kadry, prawników itd. W skrajnych przypadkach pracownicy pozamerytoryczni stanowią 30 proc. zatrudnionych. Rezygnacja z ich zatrudniania mogłaby skutkować oszczędnościami rzędu 2 mld zł rocznie. Konsolidacja i racjonalizacja zakupów towarów i usług w sektorze finansów publicznych (również w edukacji i służbie zdrowia), np. usług telekomunikacyjnych, ubezpieczeń, energii, samochodów itd. pozwoliłaby zaoszczędzić 2 mld zł rocznie.

Zmniejszenie kosztów obsługi zadłużenia sektora finansów publicznych poprzez konsolidację długu oraz stworzenie tzw. cash pool (system skonsolidowanego zarządzania finansami) mogłoby przynieść oszczędności 2 mld zł rocznie. Ograniczenie szarej strefy i transferu zysków za granicę o 10 proc. przyniosłoby dodatkowe dochody budżetu państwa w wysokości 4 mld zł rocznie. Likwidacja lub racjonalizacja większości ulg podatkowych dałaby 2 mld zł rocznie.

T.Sz.