Trybunał orzekł, że art. 1302 § 4 zdanie pierwsze w związku z art. 1302 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych są niezgodne z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji.

Przepisy te są niekonstytucyjne w zakresie, w jakim w postępowaniu w sprawach gospodarczych przewidują, że sąd odrzuca nieopłacone środki odwoławcze lub środki zaskarżenia, wniesione przez przedsiębiorcę niereprezentowanego przez adwokata lub radcę prawnego, bez uprzedniego wezwania do uiszczenia należnej opłaty.

Zdaniem sędziów, uregulowanie wynikające z zaskarżonych przepisów zamyka drogę do merytorycznego badania przez sąd zarzutów podniesionych w środkach odwoławczych lub środkach zaskarżenia. Tym samym oddziałuje na prawo przedsiębiorcy do zaskarżenia orzeczeń wydawanych w sprawach gospodarczych.

Kwestionowany przepis odnosi obowiązek uiszczenia opłaty bez uprzedniego wezwania wyłącznie do przedsiębiorcy będącego stroną postępowania odrębnego w sprawach gospodarczych. W takim postępowaniu działa wprawdzie profesjonalny podmiot gospodarczy, jednak za dopuszczalnością odrzucenia nieopłaconego pisma procesowego bez wezwania do uzupełnienia opłaty winien przemawiać wzgląd na profesjonalizm reprezentacji prawnej, a nie okoliczność, że sam spór ma charakter gospodarczy (a więc, że jego strony są profesjonalistami w zakresie jakiejś branży).

Co do przedsiębiorców, zasadne jest oczekiwanie podwyższonej staranności nie tylko w zakresie prowadzonej przez nich działalności o charakterze profesjonalnym, ale także w zakresie sądowego sporu gospodarczego. Nie znaczy to jednak, że stawiane im wymagania procesowe mają być takie, jak w wypadku profesjonalnych pełnomocników świadczących pomoc prawną — podkreślił Trybunał.

T.Sz., TK