R E K L A M A

Dania to zamożny kraj. PKB na głowę mieszkańca wynosi 39 330 dolarów. Jest więc ponad dwukrotnie wyższe niż w Polsce. Mieszka tutaj 5,4 mln mieszkańców, wzrost gospodarczy wynosi w ostatnich latach 2,5 – 3 proc. PKB rocznie, a bezrobocie jedynie 4,8 proc. Ludność tak małego kraju nie jest w stanie zaspokoić potrzeb pracodawców. Szacuje się, że obecnie potrzeba tam ponad 100 tys. pracowników, głównie w zawodach, których nie chcą wykonywać zamożni Duńczycy. Sytuacja zmusiła tamtejszy rząd do poszukiwania sposobu wyjścia z sytuacji. W marcu odbyły się w Warszawie Duńskie Tragi Pracy, a urzędy i związki zawodowe starają sie publikować informacje w języku polskim. Rząd pomaga pracodawcom poszukującym pracowników za granicą.

Mimo znacznej pozycji związków zawodowych i opiekuńczego charakteru państwa gospodarka ma bardzo nowoczesne oblicze. Prawie 74 proc. zatrudnionych pracuje w sektorze usług. Kraj jest jednym z liderów w produkcji energii odnawialnej, a w rankingu konkurencyjności Światowego Forum Ekonomicznego zajmuje 4. miejsce pod względem prac badawczo-rozwojowych, wdrażanych potem w gospodarce.

Duże znaczenie dla Polaka może mieć ranking łatwości prowadzenia działalności gospodarczej. W 2006 roku Dania zajęła w nim 7 miejsce na świecie. Polska  75. Ze względu na łatwość rozpoczynania działalności gospodarczej Dania uplasowała się na 14 a Polska na 114 miejscu. Kategoria pozwolenia i licencje to odpowiednio 6 i 146 miejsce a sprawy podatkowe to 15 pozycja Danii i 71 Polski. Mieszkańcy naszego kraju jako obywatele UE mają pełną swobodę w podejmowaniu działalności gospodarczej w Danii.

Pozwolenia i formalności dla osób szukających zatrudnienia

Polacy jako mieszkańcy Unii Europejskiej mogą bez żadnych przeszkód podróżować i przebywać w Danii. Pobyt turystyczny może trwać do trzech miesięcy bez konieczności uzyskania pozwolenia na pobyt stały. Osoby, które zamierzają poszukiwać pracy mają prawo przebywać w Danii do 6 miesięcy. Po trzech miesiącach trzeba wystąpić o odpowiednie zaświadczenie potwierdzające, że poszukujemy tutaj pracy i posiadamy niezbędne środki utrzymania. Można je otrzymać w rządowych starostwach powiatowych (statsamterne).

Turyści oraz osoby poszukujące pracy nie mają dostępu do krajowej pomocy społecznej. Prawo do pobytu wygasa z chwilą gdy zgłosimy się do ośrodka po pomoc. Osobom przebywającym na terenie Danii przysługuje podstawowa opieka zdrowotna w koniecznych przypadkach.

W celu poszukiwania pracy można korzystać z pomocy państwowych służb zatrudnienia i z transferu zasiłków socjalnych do Danii.

W 2004 roku znacznemu uproszczeniu uległy zasady dostępu do rynku pracy dla obywateli nowych państw członkowskich. Aby otrzymać pozwolenie na pracę konieczne jest posiadanie konkretnej oferty od pracodawcy.

„Przykładamy wielką wagę do utrzymania równowagi na rynku pracy w naszym kraju. Rząd duński stoi na stanowisku, że praca podejmowana w Danii musi być wykonywana na takich samych warunkach płacowych i pracy, jakie zwyczajowo obowiązują w naszym kraju. Nie zgadzamy się na to, ażeby obywatele innych krajów byli zatrudniani do gorszych prac i na gorszych warunkach płacy i pracy”  — napisał w oświadczeniu minister zatrudnienia Claus Hjort Frederiksen.

Dlatego pracownik z zagranicy może zostać zatrudniony po spełnieniu następujących warunków:

Podjęcie pracy może nastąpić wyłącznie po uzyskaniu zezwolenia na pobyt i pracę od duńskiego Urzędu ds. Cudzoziemców. Obowiązuje następujący porządek. W pierwszej kolejności otrzymujemy od pracodawcy konkretną ofertę, która analizowana jest przez miejscowe władze. Na tej podstawie możemy uzyskać pozwolenie na pobyt, a po spełnieniu tej formalności otrzymujemy pozwolenie na pracę.

Przedsiębiorcy należący do krajowych branżowych związków pracodawców mogą ubiegać się o tzw. zatwierdzenie z góry. Oznacza to, że najpóźniej 30 dni po rozpoczęciu pracy powinno się uzyskać zezwolenie na pracę.

O wszystkie pozwolenia należy ubiegać się w Urzędzie ds. Cudzoziemców lub w Ambasadzie Królestwa Danii w Warszawie. Część aplikacji wypełniana jest przez pracodawcę, który przesyła ją następnie pracownikowi do uzupełnienia. Gotową aplikację należy przekazać do odpowiedniego urzędu.

Pozwolenie na pracę obowiązuje przez 12 miesięcy i dotyczy konkretnego stanowiska pracy. Po tym okresie pozwolenie może zostać przedłużone. Znalezienie nowej pracy wymaga ponownego rozpoczęcie procedury uzyskiwania pozwolenia na pobyt i pracę. Osoby zatrudnione w Danii bez przerw przez co najmniej 12 miesięcy w trybie określonym dla obywateli nowych państw UE, mogą po 12 miesiącach zmienić pracę bez ponownego ubiegania się o zezwolenie.

Praca bez pozwolenia jest w Danii traktowana jak przestępstwo i wiąże się z groźbą grzywny, a nawet pozbawienia wolności. Sankcje dotyczą zarówno pracowników jak i pracodawców.

Innym sposobem zatrudnienia na terenie Danii może być delegowanie pracowników przez zagraniczną firmę. Firma musi być płatnikiem VAT i zarejestrować się jako płatnik w Urzędzie do Spraw Celno-Podatkowych. Pracownicy powinni mieć dokumenty z ZUS pozwalające stwierdzić fakt opłacania składek oraz, w przypadku pracy dłuższej niż trzy miesiące, certyfikat pobytowy obywatela UE/EOG. Urzędy sprawdzą ponadto czy praca ma charakter świadczenia usług czy pracy u duńskiego pracodawcy.

Działalność gospodarcza

Obywatele polscy mają zagwarantowaną pełną swobodę w prowadzeniu działalności gospodarczej. Duńskie prawo przewiduje możliwość samozatrudnienia, prowadzenie oddziału zagranicznego przedsiębiorstwa, przedstawicielstwa lub założenie firmy na miejscu. Najpopularniejszą formą działalności gospodarczej są spółki akcyjne i z ograniczoną odpowiedzialnością.

Aby prowadzić działalność gospodarczą należy zarejestrować się w Agencji Przedsiębiorstw i Handlu oraz wystąpić o nadanie numeru identyfikacyjnego CVR (numer centralnego rejestru firm). Na osiem dni przed planowanym rozpoczęciem działalności należy zgłosić działalność w regionalnym urzędzie podatkowym.

Przedsiębiorcy mają pełną swobodę wyboru prawnej formy prowadzenia działalności. Do najpopularniejszych form działalności należą:

Samozatrudnienie

Przepisy dają każdemu obywatelowi UE prawo do założenia działalności gospodarczej i świadczenia usług w ramach samozatrudnienia. Dania daje też pełną swobodę świadczenia usług osobom, które są samozatrudnione w Polsce.

Najpóźniej na osiem dni przed planowanym rozpoczęciem działalności podlegającej opodatkowaniu należy w Agencji Przedsiębiorstw i Handlu złożyć podanie o rejestrację. Agencja przesyła je do Urzędu do Spraw Celno-Podatkowych. Tam następuje weryfikacja, czy planowana przez nas działalność ma znamiona samozatrudnienia. W razie wątpliwości Urząd może zwrócić się do nas o dodatkowe wyjaśnienia lub odmówić rejestracji i zalecić zatrudnienie na podstawie pozwolenia i umowy o pracę.

Prowadzenie takiej działalności wiąże się najczęściej z pobytem dłuższym niż trzy miesiące. Dlatego konieczne jest uzyskanie certyfikatu pobytowego obywatela UE/EOG. Łączy się to z koniecznością przedstawienia w odpowiednim urzędzie regionalnym biznesplanu na pierwszy rok działalności sporządzonego przez dyplomowanego księgowego lub umowy najmu lokalu, który będzie siedzibą firmy. Certyfikat należy uzyskać jeszcze przed zarejestrowaniem działalności w Agencji Przedsiębiorstw i Handlu. Władze regionalne również sprawdzają czy nasza działalność ma charakter samozatrudnienia i mogą odmówić wydania certyfikatu.

Osoby prowadzące działalność gospodarczą na terenie Polski mogą bez ograniczeń świadczyć usługi. Warunkiem jest posiadanie statusu płatnika VAT w Polsce i zarejestrowanie się w Urzędzie do Spraw Celno-Podatkowych jako płatnik tego podatku w Danii. Urząd zwróci się do nas z prośbą o przedstawienie dodatkowych dokumentów, które pozwolą ustalić czy prowadzona przez nas działalność będzie miała charakter samozatrudnienia.

Świadczenie usług w Danii wiąże się z obowiązkiem (w przypadku pobytu dłuższego niż 3 miesiące) uzyskania certyfikatu pobytowego obywatela UE/EOG. Przed wyjazdem z Polski należy uzyskać dokumenty poświadczające opłacanie składek ZUS.

Podatki

Podatki są tutaj bardzo wysokie. Osoby zarabiające dużo płacą nawet ponad 50 proc. podatku dochodowego. Jednocześnie jak w każdym kraju skandynawskim bardzo rozbudowany jest system ulg podatkowych i świadczeń socjalnych. Od dochodu można odliczyć np. składki płacone na rzecz związków zawodowych, koszty dojazdów do pracy lub ulgi rodzinne.

Podatek dochodowy od osób fizycznych składa się z podatku państwowego wpłacanego do budżetu centralnego oraz podatku płaconego gminie i władzom regionalnym oraz składki na rynek pracy.

Stawki podatku kształtują się następująco:

Dochody osób fizycznych mogą być obciążone podatkami do poziomu 59 proc. ustalonego jako maksymalny. Na każdy okres podatkowy ustalana jest kwota wolna od podatku oraz maksymalny pułap obciążeń podatkowych.

Rok podatkowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Według prawa, każda osoba powyżej 15 roku życia lub młodsza uzyskująca dochód jest zobowiązana do składania rocznego zeznania podatkowego.

Pracownicy zagraniczni nie posiadający stałego miejsca pracy lub nieprzebywający w Danii przez okres dłuższy niż 6 miesięcy, są zobowiązani do opodatkowania dochodów uzyskiwanych tylko w Danii. Osoby pracujące dłużej niż 6 miesięcy podlegają pełnemu obowiązkowi podatkowemu. Po spełnieniu warunków mogą jednak płacić podatek w wysokości 25 proc. Osoba taka musi pracować dla firmy, która podlega pełnemu obowiązkowi podatkowemu na terenie Danii lub dla oddziału firmy zagranicznej. Musi być zatrudniona na okres minimum 3 miesięcy, nie dłużej jednak niż na 3 lata. Minimalne miesięczne wynagrodzenie musi wynosić 47 500 koron powiększone o 9 proc. składkę na świadczenia socjalne, która obowiązuje wszystkich pracujących.

Stawka podatku od dochodów osób prawnych wynosi 30 pproc. Podstawę naliczenia podatku stanowi całkowity dochód firmy, łącznie z dochodem od kapitału. System naliczania podatku obejmuje wszystkie rodzaje podmiotów gospodarczych działających w Danii. Podatek nalicza się od przychodu pomniejszonego o koszty działalności i przewidziane prawem odpisy podatkowe i z dodanymi zyskami kapitałowymi.

Podatek od wartości dodanej (VAT) ma jednolitą stawkę 25 proc. Obejmuje on wszystkie towary i większość usług. Władze nie przewidziały obniżonych stawek podatkowych. W niektórych branżach obowiązuje jednak zerowy podatek. Są to:

Wszystkie duńskie firmy i odziały firm zagranicznych dostarczające towary i usługi podlegające podatkowi VAT oraz realizujące roczny obrót o wartości ponad 50 000 koron są zobowiązane do płacenia podatku.

Firmy zagraniczne zobowiązane do rejestracji VAT wraz z realizacją w Danii pierwszej transakcji podlegającej podatkowi od towarów i usług.

Dodatkowo obowiązują tutaj podatki akcyzowe, opłaty rejestracyjne samochodów oraz opłaty skarbowe i inne.

W 2001 roku Polska i Dania podpisały konwencję o unikaniu podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku.

Jak poszukiwać pracy?

Najlepszą okazją do znalezienia pracy wydają się targi organizowane przez duńskie władze. Spotkamy tam i pośredników i przedsiębiorców poszukujących pracowników. Taka impreza odbyła się w tym roku w Warszawie.

W Polsce ofert pracy z Danii poszukiwać można też w Europejskich Służbach Zatrudnienia EURES oraz w firmach zajmujących się pośrednictwem pracy. Wiele ofert znajdziemy w gazetach i portalach internetowych. Formalności związane z uzyskaniem pozwolenia na pracę można załatwić za pośrednictwem duńskiej ambasady, a więc opłaca się poszukać pracy na miejscu w Polsce.

Osoby, które wyjechały do Danii, aby na miejscu poszukać pracy mogą bez przeszkód korzystać z usług publicznych służb zatrudnienia. Oferują one pomoc podczas poszukiwania pracy, udostępniają oferty, umożliwiają opublikowanie CV, ułatwiają kontakt z pracodawcą oraz zajmują się poradnictwem. Częścią publicznego systemu są lokale Job–shops, gdzie znaleźć można oferty pracy oraz skorzystać z telefonu i kserografu. Na ulicach znajdziemy także stanowiska komputerowe umożliwiające przeglądanie ofert pracy (Job boxes). Działają tutaj doradcy EURES.

Najwięcej ofert pracy znajduje się w portalu internetowym Jobnet. Umożliwia on wyszukiwanie ofert pracy oraz umieszczenie w bazie danych własnego CV. Będzie ono dostępne dla pracodawców. Istnieje specjalny portal poświęcony pracy sezonowej.

Działa tutaj bardzo wiele prywatnych agencji pośrednictwa, których oferty często publikowane są w Internecie.

Dobrym źródłem ofert pracy są gazety i ich wydania internetowe. Najobfitsze w oferty są wydania niedzielne i środowe. Część gazet tworzy własne bazy CV.

W Danii bardzo silną pozycję mają związki zawodowe. Należy do nich około 80 proc. pracowników. Niektóre związki zajmują się poradnictwem, w tym poradnictwem pracy, a niektóre dysponują bazami ofert dla swoich członków.

Warunki pracy i płace

Dania to kraj związków zawodowych. Nie ma tutaj ustawowo ustalonych płac minimalnych. Większość uregulowań dotyczących warunków pracy i wynagrodzeń ustalanych jest w drodze negocjacji pomiędzy Federacją Związków Zawodowych a Konfederacją Pracodawców.

Dania to wysokie podatki, ale również wysoki poziom bezpieczeństwa socjalnego i rozbudowane funkcje opiekuńcze państwa.

Płace

Pensje minimalne są ustanawiane osobno dla różnych sektorów przez układy zbiorowe. Za godzinę pracy można dostać tutaj 13 – 15 euro. Specjaliści mogą liczyć nawet na 20 – 30 euro.

Czas pracy

Tydzień pracy wynosi 37 godzin, a płatny urlop aż 5 tygodni. Wszystkie uregulowania wynikają z umów pracowników i przedsiębiorców. Za pracę ponadwymiarową przysługują wyższe stawki. Za każde dodatkowe 37 godzin pracy przysługują 2 godziny urlopu. Za godziny nadliczbowe przysługują wyższe stawki. 50 proc. za pierwsze 3 godziny i 100 proc. za godziny następne.

Pracownikom należy się 30 dni urlopu (wliczając soboty) w roku. Rok urlopowy trwa od 2 maja do 1 maja roku następnego. Pełne prawa nabywa się po przepracowaniu roku. Osoby, które nie przepracowały pełnego roku nabywają prawo do części urlopu (2,5 dnia za każdy miesiąc).

Umowy o pracę

Podstawową formą jest umowa o pracę. Czasowe umowy o pracę muszą być zawierane pomiędzy pracownikiem, a agencją pracy czasowej. Podstawowe kwestie jakie musi rozstrzygać umowa to wysokość pensji i wymiar czasu pracy, urlop, godziny rozpoczęcia pracy oraz okres wypowiedzenia.

Koszty życia

Dania to państwo socjalne. Dlatego spotkamy się tu z szeroko rozwiniętymi świadczeniami w zakresie ochrony zdrowia, opieki medycznej, pomocy rodzinie, z bezpłatnym szkolnictwem na wszystkich szczeblach i szeroko rozbudowanym systemem stypendialnym dla uczącej się młodzieży, świadczeniami na wypadek bezrobocia, rozbudowanym systemem opieki społecznej dla niepełnosprawnych i ludzi w podeszłym wieku.

Jednak dla osoby przyjeżdżającej z Polski jest to kraj bardzo drogi. Ceny żywności są wysokie. Można je jednak zniwelować robiąc zakupy w określonych miejscach, np. w sklepach dyskontowych (np. Aldi).

Sporym problemem może być wynajęcie mieszkania. Za jednopokojowy lokal w Kopenhadze zapłacimy od 3,5 tys. koron miesięcznie. Koszty można zmniejszyć wynajmując większe mieszkanie w kilka osób. Należy zwrócić uwagę czy umowa najmu obejmuje odpowiednią ilość osób. Tańsze oferty znajdziemy też w mniejszych miastach. Przykładowo, ceny jednopokojowych mieszkań w Roskilde zaczynają się od 2 tys. koron miesięcznie.

Osoby planujące wynajęcie mieszkania muszą liczyć się z koniecznością zapłacenia kaucji, która może wynieść trzykrotność miesięcznego czynszu. Ci, którzy mają z tym problem, mogą szukać pomocy w urzędach gminy, które udzielają dofinansowania lub pożyczek osobom o niskich dochodach.

Zgodnie z duńską ustawą o najmie, najemca musi otrzymać umowę najmu, która zawiera warunki uzgodnione między najemcą a właścicielem lokalu.

Jak w większości krajów Europy Zachodniej najpopularniejszym środkiem transportu są pociągi. Istnieje tutaj gęsta sieć połączeń kolejowych uzupełnionych na niektórych trasach komunikacją autobusową.

Oto przykładowe ceny biletów kolejowych do i z Kopenhagi:

  

Miasto	Cena za przejazd w II klasie (w euro)
Esbjerg	34
Herning	34
Horsens	32
Kolding	30
Odense	24
Randers	36
Vejle	30
Aalborg	38
Aarhus	34

Komunikacja miejska jest rozbudowana i obejmuje również tereny podmiejskie. Tak jest w Kopenhadze, gdzie funkcjonuje zintegrowany system obejmujący autobusy, kolejki podmiejskie i metro. Cena biletu zależy od ilość stref i czasu przez jaki bilet jest ważny.

Bardzo popularnym środkiem transportu są rowery. Infrastruktura i kierowcy są przyjaźni rowerzystom. Po przyjeździe można zainwestować we własny rower lub korzystać z ogólnodostępnych jednośladów działających na zasadzie wózków supermarketowych (blokada zwalniana za pomocą monety).

Jakich pracowników poszukują Duńczycy?

Kraj cierpi na niedobór pracowników. Ilość miejsc pracy uzależniona jest jednak od branży. Od lat cenieni są tutaj polscy inżynierowie. Pozostali specjaliści też mogą wybierać w ofertach. Chodzi zwłaszcza o branżę IT oraz zawody medyczne.

Panuje stałe i wysokie zapotrzebowanie na pracowników branży budowlanej, pracowników sezonowych, pracowników produkcji, gastronomi i transportu.

Większość Duńczyków mówi płynnie po angielsku, ale osoby, które chcą znaleźć dobrą pracę powinny znać miejscowy język. Nie dotyczy to niektórych branż takich jak IT lub prace sezonowe. Osoby planujące prowadzenie działalności gospodarczej również mogą spotkać się z barierą językową, gdyż sprawy urzędowe lub podatkowe załatwiane są w rodzimym języku.

Przydatne strony internetowe:

Ambasada Królestwa Danii w Warszawie

Wydział Promocji, Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Kopenhadze

Informacje o Danii

Informacje praktyczne o życiu i pracy

Duński portal pracy sezonowej

Publiczne służby zatrudnienia

Spis regionalnych urzędów pracy

Strona zawierająca spis różnych instytucji i firm zajmujących się rynkiem pracy

Strona zawierająca zbiór ofert pracy w Danii

Strona zawierająca oferty i informacje o rynku pracy

Strona związku zawodowego 3F (zawiera porady i informacje)

Portale zawierające ofert pracy:

http://www.stepstone.dk

http://denmark.jobs.com

http://www.jobindex.dk

http://www.laegejob.dk (branża medyczna)

http://www.studiejobs.dk

http://www.pol.jobzonen.dk

Oferty nieruchomości:

http://www.boligportal.dk

Spis agencji pośrednictwa nieruchomości

Transport:

Strona przewoźnika kolejowego

Rozkład jazdy

Strona kolejki podmiejskiej w Kopenhadze

Strona metra w Kopenhadze

Mateusz Grabowski