W 2005 roku, czyli w pierwszym roku obowiązywania pełnego budżetu po przystąpieniu do Unii Europejskiej, administracja „przejadała” około 2 mld zł rocznie. Nawet w „kryzysowym” budżecie na rok 2009 wydatki były zbyt wysokie. Według Deloitte, wynika to między innymi z tego, że płace rosną zdecydowanie szybciej od inflacji i przeznacza się na nie całość zwiększonych wydatków oraz ewentualnych oszczędności. W Polsce na wynagrodzenia przeznaczane jest co najmniej 20-25 proc. wszystkich środków publicznych. Nominalne koszty pozapłacowe są na stałym poziomie, ale ze względu na inflację instytucje publiczne mają coraz mniej pieniędzy.

Wprowadzenie w tym roku reguły wydatkowej tylko pogłębi to zjawisko – uważa Deloitte. Dlatego konieczna jest zmiana podejścia do racjonalizacji wydatków. Miałaby się ona rozpocząć od reorganizacji działania instytucji, poprzez szersze korzystanie z rzadko obecnie stosowanego outsourcingu, konsolidację procesów wsparcia działania urzędów (księgowość, płace, zakupy), automatyzację prac biurowych (wymagającą jednak inwestycji) oraz wyeliminowanie zbędnych procedur kontrolnych (deregulację).

Przykładem inicjatywy dającej szansę na zmiany w sektorze publicznym jest tworzenie Centrów Usług Wspólnych. Zorganizowanie w tej formie wybranych funkcji wsparcia pozwala obsługiwać grupę podmiotów dużo efektywniej niż w sytuacji powielania tych funkcji w każdym z tych podmiotów. Poprawia się jakość oraz efektywność działania tych służb. Potrzebna jest także zmiana w zarządzaniu wydatkami publicznymi. Ustawa o finansach publicznych obowiązująca od 1 stycznia 2010 roku wprowadza pojęcie „kontroli zarządczej”, która skupia się w resorcie, a nie w poszczególnych instytucjach wchodzących w jego skład.

– Reforma finansów publicznych musi rozpocząć się od zmniejszenia kosztów stałych funkcjonowania instytucji budżetowych. Ogłoszenie rządowego planu racjonalizacji wydatków publicznych może stać się przełomowym impulsem do efektywnego zarządzania w administracji na długie lata. Doświadczenia sektora komercyjnego w tym zakresie mogą być do tego bardzo przydatne – podsumowują eksperci Deloitte.

T.Sz., Deloitte