Środa, 22 X 2014 r.
Nr 157/2014 (1774)
indeks alfabetyczny |
A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  V  Z  Ź  Ż 
wydanie z wybranego dnia | najczęściej czytane | najlepiej oceniane | zmień rozmiar czcionki | terminy i wydarzenia | kanał RSS
 


5 maja 2009 r.

Dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe z I filaru

Strata pracy czy wygaśnięcie umowy o pracę wiążą się z automatycznym ustaniem obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przestaje wpływać odprowadzana wcześniej przez pracodawcę comiesięczna składka na ubezpieczenia m.in. emerytalne i rentowe. ZUS daje jednak możliwość dobrowolnych ubezpieczeń — można więc samemu wpłacać pieniądze na przyszłą emeryturę bądź rentę. Z małym zastrzeżeniem: wszelkich formalności należy dopełnić w odpowiednim terminie.

Uwaga: artykuł który czytasz ma ponad 3 miesiące.

R E K L A M A


KOMU PRZYSŁUGUJE PRAWO DO DOBROWOLNYCH UBEZPIECZEŃ EMERYTALNEGO I RENTOWYCH?


Prawo do dobrowolnego objęcia ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi przysługuje:

  • małżonkom pracowników skierowanych do pracy w przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, w stałych przedstawicielstwach przy ONZ i w innych misjach specjalnych za granicą, a także w instytutach, ośrodkach informacji i kultury za granicą,

  • osobom, które z powodu sprawowania opieki nad członkiem rodziny spełniającym warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego nie podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów,

  • studentom oraz uczestnikom studiów doktoranckich, jeżeli nie podlegają ubezpieczeniom z innego tytułu,

  • alumnom seminariów duchownych, nowicjuszom, postulantom i juniorystom do ukończenia 25. roku życia,

  • obywatelom polskim wykonującym pracę w podmiotach zagranicznych za granicą oraz obywatelom polskim wykonującym pracę w podmiotach zagranicznych na terytorium RP, jeżeli podmioty te nie posiadają w Polsce swojej siedziby ani przedstawicielstwa,

  • odbywającym na podstawie nieodpłatnych umów cywilnoprawnych staż adaptacyjny wnioskodawcom — obywatelom państwa członkowskiego Unii Europejskiej w postępowaniu w sprawie uznania kwalifikacji do wykonywania zawodu regulowanego lub działalności regulowanej — w rozumieniu odpowiednio przepisów o zasadach uznawania nabytych w państwach członkowskich UE kwalifikacji do wykonywania zawodów regulowanych lub przepisów o zasadach uznawania nabytych w państwach członkowskich UE kwalifikacji do podejmowania lub wykonywania niektórych działalności.


Z dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych mogą także skorzystać osoby, które na skutek utraty pracy (i braku innych tytułów do objęcia ubezpieczeniem) chcą samodzielnie uiszczać składki na poczet przyszłej emerytury lub renty (podleganie ubezpieczeniom z tytułu kontynuowania ubezpieczeń).

Dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie dotyczą osób, które:

  • są bezrobotne z prawem do zasiłku,

  • wykonują pracę na podstawie umowy zlecenia,

  • rozpoczynają prowadzenie działalności gospodarczej.
     

Osoby te obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom społecznym i powinny być z tego tytułu zgłoszone do ZUS.

Trzeba pamiętać, że w skład dobrowolnych ubezpieczeń wchodzą tylko ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Osoby objęte tymi ubezpieczeniami nie podlegają ubezpieczeniom chorobowemu i wypadkowemu.


DO KIEDY, GDZIE I W JAKI SPOSÓB ZAŁATWIĆ FORMALNOŚCI?


Termin
Osoby, które zamierzają dobrowolnie kontynuować ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgłaszają wniosek o objęcie tymi ubezpieczeniami w terminie 30 dni od ustania obowiązkowych ubezpieczeń społecznych (np. od dnia wygaśnięcia bądź rozwiązania umowy o pracę). Po upływie tych 30 dni ZUS nie przyjmie wniosku. Dokonywanie wpłat na przyszłą emeryturę bądź rentę zostanie zatem „zawieszone” do czasu pojawienia się nowego tytułu do ubezpieczenia (np. podpisanie umowy o pracę).

Przykład nr 1
Pan X był zatrudniony na podstawie umowy o pracę do 15 lipca. 30-dniowy termin na złożenie wniosku o dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe upływa 14 sierpnia.

Miejsce
Osoby podlegające dobrowolnym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym same zgłaszają się do jednostki organizacyjnej ZUS. Na miejscu składają wniosek o objęcie ubezpieczeniami bądź po wypełnieniu przesyłają go pocztą.

Wniosek
Osoby, które dobrowolnie pragną kontynuować ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub podlegają im z tytułu przypadków wcześniej opisanych, składają wniosek w sprawie objęcia ubezpieczeniami na formularzu ZUS ZUA (do pobrania w każdej jednostce organizacyjnej). Swoje dane identyfikacyjne wpisują zarówno w polu płatnika składek, jak i osoby zgłaszanej do ubezpieczeń. Dodatkowo na formularzu umieszczają odpowiedni kod tytułu ubezpieczenia.

Osoby, którym przysługuje prawo do dobrowolnego objęcia ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, podlegają im od dnia wskazanego we wniosku, nie wcześniej jednak niż od dnia zgłoszenia wniosku.
W przypadku osób kontynuujących ubezpieczenia emerytalne i rentowe, data określona we wniosku może być wcześniejsza niż data złożenia wniosku. Wniosek musi być jednak zgłoszony w terminie 30 dni od dnia ustania obowiązkowych ubezpieczeń.

Przykład nr 2
Pan X był zatrudniony na podstawie umowy o pracę do 15 lipca. 30-dniowy termin na złożenie wniosku o dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe upływa 14 sierpnia.
Jeżeli zainteresowany złoży wniosek w tym terminie, jako datę do tych ubezpieczeń może wskazać 16 lipca.


JAK NALICZA SIĘ SKŁADKI?


Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób dobrowolnie im podlegających stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż kwota minimalnego wynagrodzenia.
Od 1 stycznia 2009 r. minimalne miesięczne wynagrodzenie wynosi 1276 zł.


Przykład nr 3
Pan X zgłasza się do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Jako podstawę wymiaru składek deklaruje kwotę najniższego wynagrodzenia.
Składki na ubezpieczenie społeczne wynoszą:

  • składka na ubezpieczenie emerytalne: 19,52 proc. x 1276 zł = 249,08 zł
  • składka na ubezpieczenia rentowe: 6 proc. x 1276 zł = 76,56 zł

Miesięcznie pan X wpłaci do ZUS: 249,08 zł + 76,56 zł =  325,64 zł.

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie może być wyższa niż kwota odpowiadająca 30-krotności prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego na dany rok kalendarzowy. W roku 2009 kwota ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek wynosi 95 790 zł. Jeżeli limit rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zostanie przekroczony, składki nie powinny być odprowadzane do końca danego roku kalendarzowego. W takiej sytuacji osoba ubezpieczona w deklaracji rozliczeniowej wykazuje „zerową” podstawę wymiaru składek oraz „zerową” kwotę składek.

 

JAK ROZLICZAĆ I OPŁACAĆ SKŁADKI?


Osoby podlegające dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym zobowiązane są do złożenia deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA (do pobrania w każdej jednostce organizacyjnej ZUS) oraz do opłacenia składek na ubezpieczenia za dany miesiąc w terminie do 10 dnia następnego miesiąca. Deklaracja rozliczeniowa powinna być składana za każdy miesiąc, nawet jeśli w stosunku do poprzedniego miesiąca nie zaszły żadne zmiany. W deklaracji ZUS DRA osoba rozliczająca się wykazuje kwotę wpłaconych składek oraz wpisuje w bloku I („Dane organizacyjne”) w polu 01 — „Termin przysyłania deklaracji" — cyfrę 2 (termin przesyłania deklaracji i opłacania składek do 10 dnia następnego miesiąca za poprzedni miesiąc).


Jeżeli osoba zainteresowana przystępuje również do dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, wówczas we wskazanym powyżej polu wpisuje cyfrę 4 (termin przesyłania deklaracji i opłacania składek do 15 dnia następnego miesiąca za poprzedni miesiąc).

Deklarację rozliczeniową można przekazać do ZUS w formie elektronicznej (tj. teletransmisji danych w formie dokumentu elektronicznego utworzonego w programie „Płatnik” lub nośnika elektronicznego, np. CD, po uprzedniej zgodzie dyrektora właściwego oddziału ZUS) albo papierowej (tj. w postaci formularza, dostępnego w każdej jednostce organizacyjnej ZUS lub wydruku z aktualnej wersji programu „Płatnik”).

Składki na ubezpieczenia wpłaca się na rachunki ZUS, odpowiednio wydzielone w Narodowym Banku Polskim:

  • 83101010230000261395100000 — składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe,

  • 78101010230000261395200000 — składki na ubezpieczenie zdrowotne.

 

KIEDY DOBROWOLNE UBEZPIECZENIA EMERYTALNE I RENTOWE USTAJĄ?


Ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób dobrowolnie im podlegających ustają:

  • od dnia wskazanego we wniosku o wyłączenie z tych ubezpieczeń — formularz ZUS ZWUA (wyrejestrowanie z ubezpieczeń),

  • od dnia powstania tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń (np. podpisanie umowy o pracę),

  • od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który składki na te ubezpieczenia zostały opłacone po terminie lub w niepełnej wysokości.

Składki wpłacone po terminie są traktowane jako nadpłata i podlegają zwrotowi.

Osoba, która nie wpłaciła składek na czas, może wystąpić do ZUS z wnioskiem o przywrócenie terminu opłacania składek na dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Jeżeli ZUS odpowie na wniosek pozytywnie, to prawo do podlegania dobrowolnym ubezpieczeniom zostanie przywrócone w momencie, gdy ubezpieczony ureguluje należność wraz z odsetkami za zwłokę. Negatywne rozpatrzenie wniosku skutkuje natomiast ustaniem ubezpieczeń od pierwszego dnia miesiąca, za który dokonano wpłaty po terminie.

Gdy osoba zainteresowana nadal chce podlegać dobrowolnym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, musi ponownie złożyć wniosek o objęcie ubezpieczeniami na formularzu ZUS ZUA. Nie może jednak drugi raz wystąpić z takim wnioskiem osoba, która podlegała ubezpieczeniom z tytułu kontynuowania ubezpieczeń.

 

PODSTAWA PRAWNA


Ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.).
Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 grudnia 2008 r. w sprawie kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w roku 2009 (MP Nr 97, poz. 850).

 


Na podstawie poradnika ZUS „Dobrowolne podleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym”, dostępnego na stronie http://www.zus.pl oraz na stronie http://podatki.biz/artykuly/26_19.htm (tu w załącznikach znajdują się przykładowo wypełnione formularze ZUS ZUA oraz ZUS DRA).


Magdalena Stec
(aktualizacja: 5 maja 2009 r.)



Copyright © TaxNet Sp. z o.o. w Tychach