Oprócz 18-latka, który oficjalnie wkracza w dorosłość, o dowód osobisty powinna się również postarać osoba, która ukończyła 15. rok życia, jeżeli spełnia jeden z podanych niżej warunków:

• pozostaje w stosunku pracy,
• nie zamieszkuje wspólnie z osobami, pod których władzą rodzicielską lub opieką się znajduje,
• nie pozostaje pod władzą rodzicielską lub opieką.

Od dnia 1 maja 2004 r. na uzasadniony wniosek obojga rodziców lub opiekunów dowód osobisty może być również wydany osobie, która nie ukończyła 13. roku życia.


Informacje zawarte w dowodzie osobistym

Dowód osobisty ma formę karty identyfikacyjnej o wymiarach 54x85 mm, wykonanej z tworzywa sztucznego:

W dowodzie osobistym zamieszcza się:

• nazwisko i imię (imiona) oraz imiona rodziców i nazwisko rodowe,
• datę i miejsce urodzenia,
• adres miejsca zameldowania na pobyt stały, a w razie jego braku — zameldowania na pobyt czasowy trwający ponad dwa miesiące (w przypadku braku zameldowania na pobyt stały albo pobyt czasowy trwający ponad dwa miesiące, danych o adresie nie zamieszcza się),
• płeć, wzrost w centymetrach i kolor oczu,
• numer ewidencyjny PESEL,
• nazwę organu wydającego, datę wydania oraz termin ważności dowodu osobistego.

Dowód osobisty zawiera również zdjęcie i podpis jego posiadacza, trzyliterową serię i sześciocyfrowy numer (tzw. numer dowodu osobistego), a także dane przeznaczone do odczytania maszynowego.


Termin ważności dowodu osobistego

Dowód osobisty jest ważny 10 lat od daty jego wydania. Po tym czasie należy wymienić dokument.

Wyjątki od reguły:

• bezterminowo — w przypadku osób, które ukończyły 65 lat i zwróciły się o wydanie dokumentu ma czas nieoznaczony,
• na 5 lat — w przypadku osób, które nie ukończyły 18. roku życia.

Wymiana dowodu osobistego

Posiadacz dowodu osobistego wymienia dokument, gdy:

• ma miejsce zmiana danych, które zamieszcza się w dowodzie osobistym (np. zmiana nazwiska, adresu zameldowania)*,
• dowód osobisty ulega uszkodzeniu lub ustalenie tożsamości osoby staje się niemożliwe,
• upływa termin ważności dowodu osobistego.

* W razie zmiany danych zawartych w dowodzie osobistym należy wystąpić o jego wymianę w terminie do 14 dni od dnia doręczenia dokumentu stwierdzającego zmianę.

Osoba, która utraciła dowód osobisty, jest obowiązana niezwłocznie zawiadomić o tym najbliższy organ gminy. O problemie tym piszemy szerzej w tekście: „Utrata dowodu osobistego”.

Według Ustawy z dnia 12 września 2002 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz ustawy o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 183, poz. 1522) dowody osobiste wydane przed 1 stycznia 2001 r. zachowują ważność do 31 grudnia 2007 roku. Zgodnie z tą ustawą osoby, których dowody osobiste wydane zostały przed 1 stycznia 2001 r., zobowiązane są dokonać wymiany dokumentu.

Do końca 2007 r. należy wymienić dowody wydane w latach 1996-2000. Po zakończeniu trwającej już od kilku lat akcji wymiany dokumentów tożsamości książeczkowe dowody osobiste ostatecznie przejdą do lamusa.

Na wniosek osoby zainteresowanej stary książeczkowy dowód może być przez nią zatrzymany po uprzednim anulowaniu tego dokumentu w chwili odbioru nowego dowodu osobistego.

O wymianie dowodu przeczytamy w artykule „Jak wymienić dowód?”.


Zwrot dowodu osobistego

Dowód osobisty podlega zwrotowi w razie:

• utraty obywatelstwa polskiego:

Osoba, która utraciła obywatelstwo polskie, zwraca niezwłocznie dowód osobisty organowi gminy właściwemu ze względu na miejsce jego wydania albo właściwej ze względu na miejsce pobytu polskiej placówce konsularnej.

• zgonu posiadacza dowodu osobistego:

Obowiązek zwrotu dowodu ciąży w tym przypadku na osobach, które stosownie do przepisów prawa o aktach stanu cywilnego zgłaszają zgon (patrz: „Akt zgonu”).


UZYSKANIE DOWODU OSOBISTEGO

Dowód osobisty wydaje właściwy ze względu na miejsce zameldowania na pobyt stały organ gminy: wójt, burmistrz lub prezydent miasta.

W razie braku miejsca zameldowania na pobyt stały z wnioskiem należy się udać do organu gminy ostatniego miejsca pobytu stałego. Wniosek można składać za pośrednictwem organu gminy w miejscu pobytu czasowego wnioskodawcy, jeżeli jego złożenie we właściwym organie gminy nie jest możliwe.

W szczególnych wypadkach dowód osobisty wydaje organ gminy właściwy dla obszaru dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy.


Wymagane dokumenty

W celu otrzymania dowodu należy osobiście złożyć WNIOSEK o wydanie dowodu osobistego.

Wzór wniosku dostępny jest w urzędzie gminy. Można go również znaleźć w Internecie: wniosek (ze strony MSWiA).

Osoby małoletnie ubiegające się o dowód osobisty składają wniosek w obecności przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego, który obowiązkowo podpisuje wniosek.


Do wypełnionego wniosku dołącza się:

• dwie aktualne fotografie o wymiarach 45x35 mm — lewy półprofil, lewe ucho odsłonięte (patrz: zdjęcie),

• dowód uiszczenia opłaty za wydanie dowodu osobistego (wpłaty można dokonać w kasie urzędu gminy lub na rachunek bankowy tego urzędu),

• odpis skrócony aktu urodzenia — w przypadku osób, które nie wstąpiły w związek małżeński,

• odpis skrócony aktu małżeństwa wraz z adnotacją o aktualnie używanym nazwisku — w przypadku osób, które zawarły małżeństwo,

• na żądanie organu — poświadczenie obywatelstwa polskiego lub inny dokument (np. paszport) potwierdzający posiadanie polskiego obywatelstwa, jeżeli dane zawarte w dokumentach budzą wątpliwość,

• w przypadku osób, które nabyły obywatelstwo polskie — akt nadania obywatelstwa.

Zdjęcie

Fotografia musi być wyraźna, aktualna. Obowiązkowo: lewy profil, lewe ucho odsłonięte, bez nakrycia głowy i okularów z ciemnymi szkłami.

Wyjątki:

1) Osoba z wrodzonymi lub nabytymi wadami narządu wzroku może załączyć do wniosku fotografie przedstawiające osobę w okularach z ciemnymi szkłami.

Obowiązkowo trzeba wówczas okazać w urzędzie:

• w przypadku osoby do 16. roku życia — orzeczenie o niepełnosprawności lub
• w przypadku osoby, która ukończyła 16 lat — orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z powodu wrodzonej lub nabytej wady narządu wzroku.

Orzeczenia muszą być wydane zgodnie z przepisami o orzekaniu o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności.

2) Osoba nosząca nakrycie głowy ze względu na swoje wyznanie może oddać fotografie przedstawiające osobę z nakryciem głowy.

Dokumentem poświadczającym to uprawnienie jest zaświadczenie o przynależności do wspólnoty wyznaniowej.


Termin załatwienia sprawy

Do 1 miesiąca.
W sprawach szczególnie skomplikowanych — nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku.


Forma załatwienia

Wydanie dowodu osobistego w formie karty identyfikacyjnej.


Tryb odwoławczy

Odwołanie składa się do wojewody w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (wójt, burmistrz lub prezydent miasta).


Opłaty

Za wydanie dowodu osobistego pobiera się opłatę w wysokości 30 zł.

Z opłat zwolnione są osoby, które:

• ubiegają się o wymianę dowodu osobistego z powodu jego wady technicznej lub sporządzonego niezgodnie z danymi zawartymi we wniosku,
• zobowiązane są do wymiany dowodu osobistego z powodu zmiany kodu pocztowego, administracyjnej zmiany nazwy miejscowości, nazwy ulicy, numeru domu lub lokalu,
• utraciły dowód osobisty w wyniku klęsk żywiołowych,
• przebywają w domach opieki społecznej lub pobierają zasiłek stały z pomocy społecznej albo rentę socjalną,
• są małoletnie i przebywają w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, młodzieżowych ośrodkach wychowawczych lub ośrodkach socjoterapii.

Warto wiedzieć

Ubiegający się o dowód osobisty musi posiadać numer ewidencyjny PESEL.

Dowód osobisty odbiera się osobiście.

Uchylanie się od obowiązku posiadania i wymiany dowodu osobistego podlega sankcjom karnym — zagrożone jest karą ograniczenia wolności do 3 miesięcy lub karą grzywny. Ukaranie następuje w trybie przepisów określonych w kodeksie wykroczeń.

Przyjmowanie wniosków o wydanie dowodu osobistego od osób obłożnie chorych i kalekich w miejscu ich pobytu następuje po przedstawieniu przez opiekuna zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego chorobę lub kalectwo uniemożliwiające poruszanie się oraz po uiszczeniu opłaty za wydanie dowodu osobistego.


PODSTAWA PRAWNA

1) Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960, z późn. zm.)
2) Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2000 r. w sprawie wzoru dowodu osobistego oraz trybu postępowania w sprawach wydawania dowodów osobistych, ich wymiany, zwrotu lub utraty (Dz. U. Nr 112, poz. 1182, z późn. zm.)
3) Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2000 r. w sprawie opłat za wydanie dowodu osobistego (Dz. U. Nr 105, poz. 1110, z późn. zm.).


Magdalena Stec