Jeżeli do spadku uprawnione są dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek, a dziedziczenie następuje na mocy ustawy, powinni oni dokonać doliczenia darowizn otrzymanych od spadkodawcy do swojego udziału spadkowego. W sytuacji, gdyby któraś z wyżej wymienionych osób dziedziczyła na podstawie testamentu, obowiązek doliczenia otrzymanych darowizn nie następuje.

W przypadku gdy spadkobiercy otrzymali od spadkodawcy darowizny, to wartość przysługującego im udziału spadkowego oblicza się w następujący sposób:

• do majątku spadkowego dolicza się wartość otrzymanych darowizn;
• oblicza się wartość udziałów każdego ze spadkobierców, doliczając do przysługującego mu udziału wartość darowizny.

Spadkodawca może zwolnić określoną osobę z obowiązku doliczenia otrzymanej darowizny. Oświadczenie spadkodawcy o zwolnieniu określonej darowizny z obowiązku zaliczenia może być złożone przy dokonywaniu darowizny lub w innym momencie. Nie jest wymagana szczególna forma.

Z obowiązku zaliczenia na poczet udziału spadkowego zwolnione są drobne darowizny (np. prezenty urodzinowe, upominki itp.).

Gdyby okazało się, że spadkobierca otrzymał darowiznę o wartości przekraczającej wartość jego udziału spadkowego, to nie jest zobowiązany do zwrotu nadwyżki. W rezultacie taki spadkobierca nie jest brany pod uwagę przy ustalaniu udziałów w spadku każdego ze spadkobierców. Darowizna, którą otrzymał, nie podlega zaliczeniu do wartości całego spadku.

Przykład:

Troje dzieci spadkodawcy dziedziczy spadek o wartości 10 000 zł. Córka jeszcze za życia ojca otrzymała od niego darowiznę o wartości 8 000 zł. Wartość spadku podlegająca podziałowi wyniosłaby zatem 18 000 zł, a wartość udziału spadkowego córki — 6 000 zł (18 000 zł / 3). Ponieważ wartość darowizny (8 000 zł) jest wyższa niż wartość przysługującego córce udziału w spadku (6 000 zł), nie uzyska ona ze spadku żadnej korzyści. Pozostałe dzieci otrzymają udziały spadkowe w wysokości 5 000 zł (10 000 zł / 2).

Jeśli do dziedziczenia są uprawnione wnuki spadkodawcy, muszą one dokonać zaliczenia do wielkości przysługującego im udziału spadkowego darowizny dokonanej na rzecz ich ojca (jeśli nie dożył otwarcia spadku albo jest tak traktowany).

Od darowizny należy zapłacić podatek dochodowy. Od dnia 1 stycznia 2007 roku zwolnieniem z podatku objęte są darowizny na rzecz najbliższych członków rodziny: małżonka, dzieci, wnuków, prawnuków, rodziców i dziadków, a także rodzeństwa, pasierba, ojczyma i macochy. Nie przewidziano natomiast ulg w podatku przy darowiźnie dla teściów, zięcia czy synowej.


Podstawa prawna
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. — Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.)


Warto przeczytać:
Spadek — kto dziedziczy?

Umowny dział spadku

Sądowy dział spadku

Testament

Zachowek

Magdalena Stec