Do Trybunału Sprawiedliwości zwrócił się niemiecki sąd z pytaniem dotyczącym możliwości wyłączenia poszukujących pracy pochodzących z innych państw członkowskich z kręgu uprawnionych do określonych świadczeń pieniężnych. Pytanie jest związane ze sporami toczącymi się pomiędzy dwoma obywatelami greckimi a organem ds. zatrudnienia miasta Norymbergi o świadczenia podstawowego zabezpieczenia dla poszukujących pracy.

Zdaniem niemieckiego sądu skarżący nie korzystali z zabezpieczeń przeznaczonych konkretnie dla „pracowników”, gdyż „krótkotrwała, dorywcza” działalność zawodowa pierwszego ze skarżących, „nie zapewniała mu środków do życia”, a działalność wykonywana przez drugiego „trwała niewiele dłużej niż miesiąc”. Tymczasem, zgodnie z dyrektywą wspólnotową dotyczącą swobody przemieszczania się obywateli Unii, państwo członkowskie nie jest zobowiązane udzielać świadczeń pomocy społecznej obywatelom, którzy nie są aktywni zawodowo.

Według Trybunału, niezależnie od ograniczonego poziomu wynagrodzenia i krótkotrwałości działalności zawodowej nie można wykluczyć, że działalność ta może być uznana za rzeczywistą i efektywną, co w rezultacie umożliwia przyznanie jej wykonawcy statusu „pracownika”. W takim przypadku na mocy dyrektywy 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, Grekom przysługiwałoby prawo do otrzymywania świadczeń, o które wystąpili, przez okres co najmniej sześciu miesięcy po utracie pracy.

Trybunał przypomniał, że biorąc pod uwagę ustanowienie obywatelstwa Unii, poszukujący pracy korzystają z prawa do równego traktowania, gdy ubiegają się o świadczenia pieniężne mające na celu ułatwienie dostępu do rynku pracy. Jednakże, państwo członkowskie ma prawo przyznać taki zasiłek wyłącznie tym osobom poszukującym pracy, które wykazują rzeczywisty związek z rynkiem pracy tego państwa. Istnienie takiego związku można zweryfikować w szczególności poprzez stwierdzenie, że dana osoba przez odpowiednio długi okres rzeczywiście szukała pracy w tym państwie członkowskim.

Wynika z tego, że obywatele Unii, którzy wykazali rzeczywisty związek z rynkiem pracy innego państwa członkowskiego, mogą korzystać ze świadczeń pieniężnych, które niezależnie od ich kwalifikacji w ustawodawstwie krajowym mają na celu ułatwienie dostępu do rynku zatrudnienia. Do właściwych organów krajowych, a w razie potrzeby do sądów krajowych należy stwierdzenie istnienia rzeczywistego związku z rynkiem pracy. Ponadto cel świadczenia należy analizować, biorąc pod uwagę skutki tego świadczenia, nie zaś jego strukturę formalną.

T.Sz., ETS