Ewidencja gruntów i budynków stanowi podstawę planowania przestrzennego, wymiaru podatków, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej i gospodarki nieruchomościami.

Ze względu na cel ewidencji gruntów i budynków wpis do niej ma przede wszystkim znaczenie informacyjne. Ustawa nie wiąże z nim domniemań zgodności z rzeczywistym stanem prawnym, ani jakiegokolwiek innego skutku materialno-prawnego ponieważ ewidencja gruntów i budynków nie służy do ustalania stanów prawnych nieruchomości. Do ustalenia stanu prawnego nieruchomości prowadzone są księgi wieczyste.

Dane zawarte w ewidencji gruntów są podstawą odpowiednich wpisów do działu I księgi wieczystej.

Ewidencja zajmuje się przede wszystkim przedmiotem, a nie podmiotem, co oznacza, że zajmuje się samą nieruchomością.

Informacje uwidocznione w ewidencji gruntów i budynków, dotyczące stanów prawnych nieruchomości oraz ich właścicieli, a także władających gruntami Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego, ujawnia się na podstawie:

• wpisów dokonanych w księgach wieczystych,
• prawomocnych orzeczeń sądowych,
• umów, zawartych w formie aktów notarialnych,
• ostatecznych decyzji administracyjnych,
• dyspozycji zawartych w aktach normatywnych nieruchomościami.

W przypadkach braku dokumentów upoważniających do ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków właściciela nieruchomości, wykazuje się w niej dane osób i jednostek organizacyjnych, które taką nieruchomością władają na zasadach samoistnego posiadania, po ustaleniu tych władających w drodze decyzji administracyjnej.

W państwowym rejestrze zwanym ewidencją gruntów ujęta jest każda działka geodezyjna. Ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie.

Informacje o gruntach, budynkach i lokalach zawiera operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów. Informacje zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne, ale udzielane są odpłatnie.

Podstawę zasobu geodezyjnego i kartograficznego stanowi mapa zasadnicza oraz mapa ewidencji gruntów i budynków.

Mapa zasadnicza jest wielkoskalowym opracowaniem kartograficznym zawierającym aktualne informacje o przestrzennym rozmieszczeniu obiektów ogólnogeograficznych oraz elementów ewidencji gruntów i budynków, a także nadziemnych, naziemnych i podziemnych sieci uzbrojenia terenu. Jest podstawowym materiałem kartograficznym, wykorzystywanym do zaspokojenia różnorodnych potrzeb gospodarczych, w szczególności zagospodarowania przestrzennego, katastru nieruchomości i powszechnej taksacji. Służy do celów administracyjnych, prawnych, ewidencyjnych i projektowych oraz stanowi część składową krajowego systemu informacji o terenie (SIT).

Część opisowa ewidencji gruntów i budynków prowadzona jest w systemie informatycznym, w wielu obrębach ewidencyjnych są już numeryczne mapy ewidencji gruntów i budynków.

Dane w operacie ewidencji gruntów dotyczą:

• gruntów – ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w której skład wchodzą grunty;
• budynków – ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych;
• właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i komunalnych – innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części, oraz miejsca zamieszkania lub siedziby tych osób;
• informacji o wpisaniu do rejestru zabytków.

Użytek gruntowy określa sposób korzystania z działki. Do tego celu sklasyfikowano w ewidencji gruntów siedem grup użytków:

1. użytki rolne,
2. grunty leśne i zakrzewione,
3. grunty zabudowane i zurbanizowane,
4. użytki ekologiczne,
5. nieużytki,
6. grunty pod wodami,
7. tereny różne (oznaczone symbolem Tr).


Pełna informacja z rejestru ewidencji gruntów i budynków, dotycząca zarówno właściciela jak i przedmiotu jego własności udzielana jest w formie „wyrysów i wypisów" lub „wypisów".

Wyrysy i wypisy lub wypisy są dokumentami upoważniającymi do dokonania wpisu w księdze wieczystej, postępowaniu sądowym, a także w innych działaniach prawnych.

Osobami uprawnionymi do uzyskania wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów są właściciele, lub osoby fizyczne i prawne, w których władaniu znajduje się grunt, budynek lub lokal, osoby fizyczne i prawne, które mają interes prawny, a także organy administracji rządowej i jednostki samorządu terytorialnego.

Udzielanie zainteresowanym informacji o gruntach oraz wykonywanie wypisów i wyrysów z ewidencji gruntów na wniosek zainteresowanych stron jest odpłatne.

Kopie mapy zasadniczej są udostępniane odpłatnie jednostkom wykonawstwa geodezyjnego, jednostkom organizacyjnym, przedsiębiorstwom branżowym i innym zainteresowanym jej treścią.

Wysokość opłat określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 lutego 2004 roku w sprawie wysokości opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne oraz udzielanie informacji, a także za wykonanie wyrysów i wypisów z operatu ewidencyjnego (Dz. U. z 2004 r. Nr 37 poz. 333).

Aktualizacja operatu ewidencji gruntów i budynków następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych.

Właściwe organy, sądy i kancelarie notarialne przesyłają staroście odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń oraz odpisy aktów notarialnych, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji, orzeczenia lub sporządzenia aktu notarialnego.

Zmiany wprowadza się na podstawie: 

– prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, 

– opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych, 

– dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej.

Ważne: Osoby wykazane w ewidencji tj. właściciele, osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki obowiązane są zgłaszać wszelkie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z decyzji właściwych organów. W celu zgłoszenia zmian strona zobowiązana jest złożyć wniosek z załączonym tytułem prawnym do nieruchomości wraz z dokumentami określającymi zmiany danych ewidencyjnych.

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne – Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027).
• Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454).

Maria Baron