Rząd proponuje likwidację wszystkich gospodarstw pomocniczych (np. kasyn wojskowych, ośrodków wypoczynkowych) oraz państwowych zakładów budżetowych (np. ośrodków szkoleniowych). Pozostaną jedynie samorządowe zakłady budżetowe, ale tylko te, które zajmują się m.in. gospodarką mieszkaniową, gospodarowaniem lokalami użytkowymi i usługami komunalnymi.

Zadania publiczne dotychczas realizowane przez gospodarstwa pomocnicze będą mogły przejąć jednostki budżetowe lub instytucje gospodarki budżetowej. Z kolei zadania realizowane przez zakłady budżetowe będą mogły przejąć spółki, jednostki budżetowe, instytucje gospodarki budżetowej lub agencje wykonawcze.

Agencja wykonawcza, jako nowa forma organizacyjno-prawna, ma mieć osobowość prawną. Podstawą jej gospodarki finansowej będzie roczny plan finansowo-rzeczowy, obejmujący w szczególności: prognozę przychodów (w tym dotacje z budżetu państwa) oraz zestawienie kosztów dotyczących jej funkcjonowania i realizacji zadań ustawowych.

Nową formą organizacyjno-prawną ma być instytucja gospodarki budżetowej, która będzie tworzona na wniosek ministra, za zgodą Rady Ministrów. Instytucje te będą mogli tworzyć również szefowie i prezesi np. Kancelarii: Sejmu, Senatu i Prezydenta, Trybunału Konstytucyjnego, Najwyższej Izby Kontroli. Jako osoba prawna, wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego, będzie ona odpłatnie wykonywać zadania publiczne, a koszty swojej działalności i zobowiązania pokrywać z uzyskiwanych przychodów.

Projekt ustawy przewiduje funkcjonowanie państwowych funduszy celowych. Nie będą one miały jednak osobowości prawnej i mają stanowić wyodrębnione rachunki bankowe.

Do polskiego systemu finansów publicznych ma być wprowadzony wieloletni plan finansowy państwa uchwalany przez rząd na cztery lata budżetowe. Będzie on zawierać m.in. prognozę założeń makroekonomicznych, kierunki polityki fiskalnej, prognozy dochodów i wydatków budżetu państwa, kwoty deficytu i potrzeb pożyczkowych budżetu państwa. Wieloletnie planowanie finansowe ma również dotyczyć samorządów terytorialnych.

Z projektu ustawy wynika, że będą funkcjonować dwa budżety: krajowy i środków europejskich, co umożliwi szybszą ocenę absorpcji środków unijnych i tempa realizacji zadań. Pieniądze unijne beneficjentom będzie wypłacał Bank Gospodarstwa Krajowego.

Przewidziano również zaostrzenie tzw. norm ostrożnościowych w budżecie państwa. Gdy państwowy dług publiczny będzie się wahał od 55 do 60 proc., to m.in. nie będą podwyższane wynagrodzenia pracowników budżetówki oraz finansowane nowe inwestycje, a także nastąpią ograniczenia waloryzacji emerytur i rent. W przypadku gdy dług przekroczy 60 proc. PKB, rząd będzie musiał dodatkowo przedstawić Sejmowi program sanacyjny, obniżający tę relację do niższego poziomu.

T.Sz., CIR