ŁĄCZENIE SIĘ SPÓŁDZIELNI

Zgodnie z art. 96 – 97 Prawa spółdzielczego spółdzielnia mieszkaniowa może w każdym czasie połączyć się z inną spółdzielnią na podstawie uchwał walnych zgromadzeń łączących się spółdzielni, powziętych większością ²/₃ głosów. W uchwałach o połączeniu powinny znaleźć się następujące informacje:

• oznaczenie spółdzielni przejmującej,
• przyjęcie statutu stanowiącego podstawę dalszej działalności (statut nie może uszczuplać nabytych praw majątkowych członków),
• data połączenia.

Połączenie oraz wynikające z niego zmiany statutu stają się faktem w momencie wpisania ich do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS). Należy jednak pamiętać o tym, że po podjęciu uchwał o połączeniu, a przed wpisaniem do KRS, w spółdzielni przejmowanej działają i podejmują decyzje zarząd i rada nadzorcza spółdzielni przejmującej (art. 102 ust.1 ww. ustawy). To właśnie zarząd tej spółdzielni występuje do KRS z uchwałą o połączeniu.

Jeżeli walne zgromadzenia łączących się spółdzielni uchwaliły, że w nowo powstałej z połączenia spółdzielni odbędą się wybory rady nadzorczej i zarządu, spółdzielnia dokonuje ich niezwłocznie po wpisie połączenia do KRS.

Członkowie, którzy w chwili połączenia należeli do spółdzielni przejmowanej, automatycznie stają się członkami spółdzielni przejmującej.

Finanse

Podstawę rachunkową połączenia stanowią sprawozdania finansowe łączących się spółdzielni, sporządzone na dzień połączenia. Podział nadwyżki bilansowej następuje oddzielnie (według sprawozdań finansowych z dnia połączenia) — chyba że walne zgromadzenia łączących się spółdzielni postanowią inaczej.

Wpłaty na udziały wpisuje się członkom spółdzielni przejmowanej w takiej wysokości, jaka wynika z ustalonej w sprawozdaniu finansowym kwoty przejętego funduszu udziałowego.

W wyniku połączenia majątek spółdzielni przejętej przechodzi na spółdzielnię przejmującą, a wierzyciele i dłużnicy pierwszej stają się wierzycielami i dłużnikami drugiej.


PODZIAŁ SPÓŁDZIELNI

W myśl art. 108 Prawa spółdzielczego spółdzielnia może podzielić się na podstawie uchwały walnego zgromadzenia, podjętej zwykłą większością głosów, w ten sposób, że z jej wydzielonej części zostaje utworzona nowa spółdzielnia. Uchwała o podziale spółdzielni powinna zawierać:

• oznaczenie dotychczasowej spółdzielni i powstającej w wyniku podziału,
• listę członków lub określenie grup członków przechodzących do powstającej spółdzielni,
• zatwierdzenie sprawozdania finansowego spółdzielni i planu podziału składników majątkowych oraz praw i zobowiązań,
• datę podziału spółdzielni.

Niezwłocznie po podjęciu uchwały o podziale spółdzielni zebranie członków przechodzących do powstającej spółdzielni:

• uchwala statut i
• dokonuje wyboru organów spółdzielni (rada nadzorcza, zarząd).

Uchwały te zapadają zwykłą większością głosów.

Zarząd spółdzielni powstającej jest zobligowany w terminie czternastu dni od dnia jego wyboru wystąpić z wnioskiem o wpisanie spółdzielni do Krajowego Rejestru Sądowego, a zarząd spółdzielni dotychczasowej — z wnioskiem o dokonanie w tym rejestrze wpisu o jej podziale.

Z chwilą zarejestrowania powstającej spółdzielni przechodzą na nią wynikające z planu podziału składniki majątkowe oraz prawa i zobowiązania. W tym też zakresie wierzyciele i dłużnicy dotychczasowej spółdzielni stają się wierzycielami i dłużnikami powstającej spółdzielni. Za zobowiązania powstałe przed podziałem spółdzielnia dotychczasowa i nowo powstała odpowiadają solidarnie.


LIKWIDACJA LUB UPADŁOŚĆ SPÓŁDZIELNI

Kiedy spółdzielnia może znaleźć się w stanie likwidacji?

Spółdzielnia przechodzi w stan likwidacji:

• z upływem okresu, na który w myśl statutu spółdzielnię utworzono (jeżeli spółdzielnia była założona na czas określony),
• wskutek zmniejszenia się liczby członków spółdzielni poniżej dziesięciu lub poniżej minimalnej liczby członków wskazanej w statucie, jeśli w ciągu roku spółdzielnia nie zwiększyła tej liczby do wymaganej wielkości,
• jeżeli walne zgromadzenie na dwóch kolejno po sobie następujących zebraniach, w odstępie co najmniej dwutygodniowym, podjęło uchwałę w tym przedmiocie, zapadłą większością ³/₄ głosów (zastrzeżenie: spółdzielnia postawiona w stan likwidacji może przed upływem roku od dnia podjęcia drugiej uchwały walnego zgromadzenia o likwidacji przywrócić swoją działalność na podstawie uchwały walnego zgromadzenia podjętej większością ³/₄ głosów; zarząd lub likwidator powinni z uchwałą o przywróceniu działalności spółdzielni wystąpić niezwłocznie do Krajowego Rejestru Sądowego, dołączając odpis protokołu walnego zgromadzenia).

We wskazanych wyżej przypadkach zarząd spółdzielni ma obowiązek zgłosić do Krajowego Rejestru Sądowego otwarcie likwidacji spółdzielni i zawiadomić o tym właściwy związek rewizyjny. Jeżeli zarząd tego nie uczyni, zgłoszenia dokona związek rewizyjny, w którym spółdzielnia jest zrzeszona. Związek może podjąć uchwałę o postawieniu spółdzielni w stan likwidacji, jeżeli:

• działalność spółdzielni wykazuje rażące i uporczywe naruszenia prawa lub postanowień statutu,
• spółdzielnia została zarejestrowana z naruszeniem prawa,
• spółdzielnia co najmniej od roku nie prowadzi działalności gospodarczej.

Uchwałę związku rewizyjnego spółdzielnia może zaskarżyć do sądu w ciągu sześciu tygodni od dnia jej doręczenia wraz z uzasadnieniem. Jeżeli jednak sąd utrzyma uchwałę w mocy lub nie zostanie ona zaskarżona, wówczas związek rewizyjny zgłasza do Krajowego Rejestru Sądowego wniosek o otwarcie likwidacji, wyznaczając jednocześnie likwidatora.


Kto może zostać likwidatorem spółdzielni, jakie przysługują mu prawa i jakie ma obowiązki?

Likwidatorem spółdzielni może być członek ostatniego zarządu lub osoba wybrana przez walne zgromadzenie albo osoba prawna. Likwidator nie musi być członkiem spółdzielni.

Umowę z likwidatorem o wykonanie czynności likwidacyjnych zawiera rada nadzorcza spółdzielni lub związek rewizyjny, w którym spółdzielnia jest zrzeszona. Likwidator może być odwołany w każdej chwili przez organ, który go wyznaczył. Organ ten obowiązany jest równocześnie powołać innego likwidatora.

Likwidator jest zobligowany:

• zgłosić do Krajowego Rejestru Sądowego wniosek o wpisanie otwarcia likwidacji spółdzielni, jeżeli nie zostało to jeszcze dokonane, i zawiadomić o tym związek rewizyjny, w którym spółdzielnia jest zrzeszona, oraz Krajową Radę Spółdzielczą,
• powiadomić banki finansujące spółdzielnię oraz organy finansowe o otwarciu likwidacji spółdzielni,
• ogłosić w Monitorze Spółdzielczym zawiadomienie o otwarciu likwidacji spółdzielni i wezwać wierzycieli do zgłoszenia wierzytelności w terminie trzech miesięcy od dnia tego ogłoszenia,
• przystąpić do sporządzenia sprawozdania finansowego na dzień otwarcia likwidacji oraz listy zobowiązań spółdzielni,
• przygotować plan finansowy likwidacji i plan zaspokojenia zobowiązań.

Należności przypadające od spółdzielni zaspokajane są w następującej kolejności:

1) koszty prowadzenia likwidacji;
2) należności ze stosunku pracy i należności, którym przepisy prawa przyznają taką samą ochronę, jak należnościom ze stosunku pracy;
3) podatki i inne należności, do których stosuje się przepisy o zobowiązaniach podatkowych, oraz należności z tytułu kredytów bankowych;
4) pozostałe należności.

W przypadku należności, które są jeszcze niewymagalne lub sporne, kwoty potrzebne na ich pokrycie powinny być złożone do depozytu sądowego. Z pozostałych środków spółdzielni dokonuje się wypłaty udziałów, nie wcześniej jednak niż przed upływem sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia wzywającego wierzycieli.

Pozostały majątek zostaje przeznaczony na cele określone w uchwale ostatniego walnego zgromadzenia, a jeżeli uchwała nie zawiera stosownego wskazania, likwidator przekazuje go nieodpłatnie na cele spółdzielcze lub społeczne.

Gdy proces likwidacji dobiega końca, likwidator zobowiązany jest przedstawić walnemu zgromadzeniu do zatwierdzenia sprawozdanie finansowe na dzień zakończenia likwidacji. W razie trudności ze zwołaniem walnego zgromadzenia sprawozdanie zatwierdza związek rewizyjny, w którym spółdzielnia jest zrzeszona. Następnie likwidator zgłasza do Krajowego Rejestru Sądowego wniosek o wykreślenie spółdzielni z KRS, a także przekazuje księgi i dokumenty zlikwidowanej spółdzielni do przechowania. Wykreślenie powinno być ogłoszone przez sąd.

Zgodnie z art. 128 Prawa spółdzielczego po wykreśleniu spółdzielni z KRS likwidator odpowiada wobec wierzycieli za wyrządzone im szkody przez niedopełnienie swoich ustawowych obowiązków.


Kiedy następuje ogłoszenie upadłości spółdzielni?

Ogłoszenie upadłości spółdzielni następuje wówczas, gdy spółdzielnia staje się niewypłacalna. Jeżeli według sprawozdania finansowego spółdzielni ogólna wartość jej aktywów nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich jej zobowiązań, zarząd zobligowany jest zwołać walne zgromadzenie, żeby podjęło ono decyzję w sprawie dalszego funkcjonowania spółdzielni. W razie podjęcia uchwały o postawieniu spółdzielni w stan upadłości zarząd spółdzielni zobowiązany jest niezwłocznie wystąpić do sądu ze stosownym wnioskiem.

Istnieje możliwość przedłużenia bytu spółdzielni nawet w sytuacji jej niewypłacalności. Walne zgromadzenie może bowiem podjąć uchwałę o dalszym istnieniu spółdzielni, jeżeli wskaże środki, za pomocą których spółdzielnia wydobędzie się ze stanu niewypłacalności, czyli środki, które pozwolą spłacić jej długi. Jeśli jednak wniosek o ogłoszenie upadłości spółdzielni złoży jej wierzyciel, sąd może zarządzić postawienie spółdzielni w stan upadłości pomimo uchwały walnego zgromadzenia o dalszym jej istnieniu.

Jeśli spółdzielnia pozostaje w stanie likwidacji, a likwidator stwierdzi, że jest ona niewypłacalna, wówczas składa w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości spółdzielni.


Jak wygląda postępowanie upadłościowe?

Po ogłoszeniu upadłości, na żądanie syndyka, członkowie spółdzielni niezwłocznie uiszczają niewpłaconą jeszcze część udziału. Po ukończeniu postępowania syndyk upadłości zgłasza do sądu rejestrowego wniosek o wykreślenie spółdzielni z Krajowego Rejestru Sądowego.

Postępowania upadłościowego nie przeprowadza się, jeżeli ze sprawozdania finansowego sporządzonego przez zarząd lub przez likwidatora wynika, że majątek spółdzielni, która zaprzestała swej działalności, nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania, a wierzyciele nie wyrażają zgody na ich pokrycie. W takim przypadku sąd, na wniosek wierzycieli lub Krajowej Rady Spółdzielczej, zarządza wykreślenie spółdzielni z Krajowego Rejestru Sądowego, zawiadamiając o tym wierzycieli i Krajową Radę Spółdzielczą.


Jak likwidacja lub upadłość spółdzielni wpływa na sytuację prawną członka, któremu przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu?

W momencie zakończenia likwidacji lub postępowania upadłościowego spółdzielni wygasa członkostwo wszystkich zrzeszonych w niej osób. Nie oznacza to jednak, że wygaśnięciu ulegają spółdzielcze prawa do lokali mieszkalnych. Mogą one jedynie ulec przekształceniom.

Jeśli nabywcą budynków likwidowanej lub upadłej spółdzielni jest inna spółdzielnia mieszkaniowa, byłemu członkowi przysługuje roszczenie o przyjęcie w poczet członków nowej spółdzielni. Nie następuje to jednak automatycznie. Osoba, która chce zostać członkiem nowej spółdzielni, zobowiązana jest złożyć deklarację członkowską. Jeżeli były członek wykazuje opieszałość w złożeniu deklaracji, nowa spółdzielnia wyznacza mu w tym celu odpowiedni termin, nie krótszy jednak niż 6 miesięcy. Gdy zainteresowany nie złoży deklaracji w wyznaczonym terminie, nowa spółdzielnia może podjąć uchwałę o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Przystępując do nowej spółdzielni, członek spółdzielni zlikwidowanej nie ponosi żadnych opłat, tj. opłaty z tytułu wpisu i wpłaty na udział w spółdzielni.

W sytuacji gdy budynki zlikwidowanej bądź upadłej spółdzielni zostały przejęte przez podmiot inny niż spółdzielnia mieszkaniowa, spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego przekształca się w prawo najmu.


PODSTAWA PRAWNA

Ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 1982 r. Nr 30, poz. 210, z późn. zm.);
Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 27, z późn. zm.).

Magdalena Stec