Opracowana przez Komisję tablica wyników innowacyjności za 2010 r. opiera się na 25 wskaźnikach z zakresu badań naukowych i innowacji w 27 państwach członkowskich UE oraz Chorwacji, Serbii, Turcji, Norwegii, Szwajcarii, Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii i na Islandii. Wskaźniki podzielone są na trzy główne kategorie: „czynniki dające możliwości”, czyli podstawowe elementy umożliwiające zaistnienie innowacji (zasoby ludzkie, środki finansowe oraz wsparcie, atrakcyjne systemy badawczo-naukowe), „działania przedsiębiorstw” ukazujące stopień innowacyjności europejskich firm (inwestycje, powiązania i przedsiębiorczość, aktywa intelektualne) oraz „wyniki” ilustrujące, w jaki sposób innowacyjność przekłada się na korzyści dla gospodarki (innowatorzy, skutki ekonomiczne).

Z porównania wskaźników dla UE27, Stanów Zjednoczonych i Japonii wynika, że Unię od głównych rywali wciąż dzieli duży dystans. Jest on największy w kategorii „działania przedsiębiorstw”. UE27 pozostaje w tyle w dziedzinach wspólnych publikacji sektorów publicznego i prywatnego, wydatków przedsiębiorstw na działalność badawczo-rozwojową oraz, w porównaniu z Japonią, patentów objętych Traktatem o współpracy patentowej (PCT). Świadczy to o tym, że słabe ogniwo europejskich badań i innowacji zlokalizowane jest przede wszystkim w sektorze prywatnym.

Dlatego też jako priorytet należałoby traktować stworzenie takich ram prawnych i ogólnych warunków, by powstała zachęta dla inwestycji sektora prywatnego oraz łatwiejsze stało się wykorzystanie wyników badań przez sektor prywatny, w szczególności dzięki sprawniejszemu systemowi patentowemu. W porównaniu ze Stanami Zjednoczonymi i Japonią UE rejestruje mniej patentów generujących znaczne dochody z państw trzecich oraz nie podejmuje w wystarczającym stopniu działań zapewniających jej pozycję w globalnych sektorach wzrostu.

W minionych pięciu latach największy wzrost innowacyjności UE27 odnotowała w dziedzinie otwartych, doskonałych i atrakcyjnych systemów badań (międzynarodowe publikacje naukowe, publikacje o znaczącym oddziaływaniu, doktoranci spoza UE) oraz aktywów intelektualnych (wspólnotowe znaki towarowe, patenty na mocy Traktatu o współpracy patentowej oraz projekty wspólnotowe). Unia utrzymuje przewagę nad Indiami i Rosją. Jednocześnie w niektórych obszarach Unia traci przewagę nad Brazylią i – przede wszystkim – Chinami.

Państwa członkowskie UE podzielono w tablicy wyników na cztery grupy. Do pierwszej należą tzw. liderzy innowacji: Dania, Finlandia, Niemcy, Szwecja - czyli kraje osiągające wyniki znacznie powyżej średniej dla UE27. Druga grupa to kraje doganiające liderów: Austria, Belgia, Cypr, Estonia, Francja, Holandia, Irlandia, Luksemburg, Słowenia i Wielka Brytania, czyli kraje osiągające wyniki zbliżone do średniej. Trzecia grupa skupia umiarkowanych innowatorów - wyniki osiągane przez Chorwację, Czechy, Grecję, Hiszpanię, Maltę, Polskę, Portugalię, Słowację, Węgry i Włochy plasują się poniżej unijnej średniej. Do czwartej grupy zalicza się innowatorów o skromnych wynikach: wyniki osiągane przez Bułgarię, Litwę, Łotwę i Rumunię plasują się znacznie poniżej średniej dla UE27.

Wyniki liderów innowacji przekraczają średnią UE27 o co najmniej 20 proc., krajów doganiających - o mniej niż 20 proc., a jeżeli plasują się poniżej tej średniej, to nie o więcej niż 10 proc. Wyniki innowatorów umiarkowanych są poniżej średniej dla UE27 o więcej niż 10 proc., ale o mniej niż 50 proc., a innowatorów o skromnych wynikach – o 50 proc. i więcej poniżej średniej dla całej Unii.

T.Sz.