Pod pojęciem zamiany mieszkania kryje się kilka różnych zabiegów prawnych. Rodzaj stosowanej procedury zależy od prawa, które przysługuje do lokalu nam i drugiej stronie zamiany. Dziś skupimy się na zamianie mieszkań „z urzędu”, a więc mieszkań komunalnych, należących do tzw. mieszkaniowego zasobu gminy.

Jak wygląda procedura?

Formalności dotyczących zamiany komunalnego lokalu mieszkalnego na inny lokal dopełniamy w urzędzie gminy. Gmina bowiem dysponuje i rozporządza lokalami z mieszkaniowego zasobu, wynajmuje je lokatorom. Jej zgoda jest więc niezbędna przy dokonaniu zamiany.

Kwestie związane z mieszkaniowym zasobem gminy reguluje Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Ustawa ta zawiera ogólne wytyczne dotyczące praw i obowiązków właścicieli lokali i lokatorów oraz warunków przyznawania im lokali mieszkalnych. Szczegółowych przepisów należy natomiast szukać w uchwałach rady gminy, urzędującej w miejscu, w którym jesteśmy zameldowani.

W myśl ww. ustawy (art. 21) rada gminy ustanawia zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Uchwała zawierająca te zasady powinna określać w szczególności:

• wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą oddanie w najem lub w podnajem lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego oraz wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą zastosowanie obniżek czynszu;
• warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy;
• kryteria wyboru osób, którym przysługuje pierwszeństwo zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego;
• warunki dokonywania zamiany lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy oraz zamiany pomiędzy najemcami lokali należących do tego zasobu a osobami zajmującymi lokale w innych zasobach;
• tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej;
• zasady postępowania w stosunku do osób, które pozostały w lokalu opuszczonym przez najemcę lub w lokalu, w którego najem nie wstąpiły po śmierci najemcy.

Przy zamianie mieszkań między stronami w urzędzie gminy składamy następujące dokumenty:

• wniosek o wzajemną zamianę lokali mieszkalnych (do pobrania ze strony internetowej urzędu gminy lub w odpowiednim wydziale urzędu),

Przykładowy formularz wniosku zamieszczamy tutaj (ze strony UM Wrocław).

• w przypadku dwóch mieszkań komunalnych — oryginały umów najmu,
• dokument potwierdzający wysokość dochodów brutto uzyskanych przez wnioskodawcę oraz członków rodziny za wskazany przez gminę okres (zwykle 3 miesiące, czasem rok),

• jeżeli jedno z mieszkań jest lokalem z zasobów spółdzielni mieszkaniowej — oryginał i ksero przydziału spółdzielczego oraz zgoda spółdzielni na dokonanie zamiany,

•  jeżeli jedno z mieszkań jest mieszkaniem będącym w dyspozycji innych jednostek organizacyjnych — oryginał umowy najmu na zajmowany lokal oraz zgoda na zamianę dysponenta tego lokalu,

• w przypadku lokalu własnościowego hipotecznego — akt notarialny oraz aktualny wypis z księgi wieczystej (kserokopia, a oryginał do wglądu),

• zaświadczenia urzędów gmin potwierdzające miejsca zameldowania członków gospodarstwa domowego wnioskodawców,
• oświadczenie o stanie cywilnym wnioskodawców.

Do wglądu:

• dowody osobiste wnioskodawców.

W przypadku małżonków zameldowanych w różnych lokalach mieszkalnych wnioskodawca zobowiązany jest przedstawić dodatkowo:

• zaświadczenie potwierdzające aktualne miejsce zameldowania współmałżonka,
• zaświadczenie dysponenta lokalu, w którym zameldowany jest współmałżonek, informujące o tym, komu przysługuje tytuł prawny do lokalu,
• wykaz osób zgłoszonych do opłat czynszowych.

Dokładne informacje o wymaganych dokumentach dostępne są na stronach poszczególnych urzędów.

Ważne:
Na zamianę mieszkań muszą wyrazić zgodę na piśmie wszystkie pełnoletnie osoby zamieszkałe z każdym z wnioskodawców.

W trakcie postępowania urząd gminy może zażądać dodatkowych dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia sprawy.

Opłaty:
Postępowanie nie podlega opłatom skarbowym.

Przewidywany termin załatwienia:
W ciągu miesiąca, a w sprawach szczególnie skomplikowanych do dwóch miesięcy.


Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.);
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 733, z późn. zm.).


Więcej przeczytamy w tekstach:
Mieszkanie komunalne
Lokale socjalne i zamienne


Magdalena Stec