CO WARTO WIEDZIEĆ O ZBIÓRCE PUBLICZNEJ

Kwestie związane z organizacją zbiórki publicznej reguluje ustawa o zbiórkach publicznych oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie sposobów przeprowadzania zbiórek publicznych oraz zakresu kontroli nad tymi zbiórkami.


Forma zbiórki

Zbiórka publiczna może być przeprowadzona w formie:

• zbierania ofiar pieniężnych do puszek kwestarskich lub skarbon stacjonarnych,
• sprzedaży cegiełek o wartości pieniężnej,
• sprzedaży przedmiotów i usług,
• dobrowolnych wpłat na konto wskazane przez organizatora zbiórki,
• zbierania ofiar w naturze*.

* Zgodnie z § 2 ww. rozporządzenia zbieranie ofiar w naturze dozwolone jest tylko w przypadku, gdy wszystkie dary będą mogły być w niezmienionej postaci zużyte na cel określony w pozwoleniu.


Miejsce przeprowadzenia zbiórki

Zbiórki publiczne mogą być prowadzone:

• na wolnym powietrzu,
• w obiektach publicznych lub prywatnych, za zgodą właścicieli tych obiektów,
• w szczególnych przypadkach, zwłaszcza gdy celem zbiórki jest pomoc ofiarom klęsk żywiołowych, w formie domokrążnej*.

*Zgodnie z § 4 ww. rozporządzenia domokrążne zbieranie pieniędzy ma miejsce tylko wtedy, gdy ze względu na teren, na którym zbiórka publiczna ma być przeprowadzona, lub ze względu na charakter zbiórki publicznej organ wydający pozwolenie uzna to za społecznie uzasadnione.

Zasadniczo zbiórek publicznych nie przeprowadza się:

• w urzędach administracji publicznej,
• na terenie szkół i placówek oświatowych,
• na terenach i w obiektach pozostających w zarządzie Ministra Obrony Narodowej lub ministra właściwego do spraw wewnętrznych.

Kto może przeprowadzić zbiórkę

W myśl ustawy o zbiórkach publicznych zbiórkę może przeprowadzić jedynie stowarzyszenie i organizacja posiadające osobowość prawną albo komitet powołany w tym celu.

Zbieraniem pieniędzy zajmują się członkowie instytucji, która otrzymała pozwolenie, lub członkowie pokrewnych stowarzyszeń, albo osoby przez te instytucje imiennie zaproszone.

Kwestować mogą także:

• małoletni powyżej 16 roku życia,
• inni małoletni, jeżeli przeprowadzają zbiórkę na rzecz organizacji pożytku publicznego (pod obowiązkowym nadzorem osób pełnoletnich odrębnie upoważnionych do tego przez tę organizację).

Osoba kwestująca powinna posiadać przy sobie dokument tożsamości (dowód osobisty lub legitymację szkolną) oraz legitymację upoważniającą do przeprowadzenia zbiórki.

Legitymacja taka powinna zawierać:

• numer kolejny,
• nazwę przeprowadzającego zbiórkę i jego adres,
• cel zbiórki publicznej,
• nazwę organu, który udzielił pozwolenia,
• numer i datę wydanego pozwolenia,
• fotografię osoby przeprowadzającej zbiórkę publiczną, jej imię, nazwisko i adres,
• określenie terminu ważności legitymacji,
• w przypadku osoby małoletniej: imię i nazwisko osoby pełnoletniej, odrębnie upoważnionej do nadzoru nad małoletnim.

Legitymacja powinna być podpisana przez organizatora zbiórki lub osobę do tego uprawnioną i potwierdzona pieczęcią instytucji.

Osoby organizujące lub przeprowadzające zbiórkę nie otrzymują za to wynagrodzenia.


Puszki i skarbony

Osoby organizujące zbiórkę publiczną obowiązane są do odpowiedniego zabezpieczenia puszek kwestarskich i skarbon stacjonarnych. Puszki oraz skarbony muszą być ponumerowane, zaopatrzone w nazwę przeprowadzającego zbiórkę publiczną oraz jego adres.

Otwieranie skarbon/puszek i przeliczanie zebranych środków odbywa się w obecności co najmniej dwóch upoważnionych do tego osób (przy otwieraniu puszek dodatkowo obecna jest także osoba kwestująca).


Cegiełki

Na każdej cegiełce wartościowej sprzedawanej w ramach zbiórki publicznej umieszcza się nazwę przeprowadzającego zbiórkę, jego adres, kolejny numer cegiełki, a także jej cenę. Na cegiełce może też się znaleźć informacja dotycząca celów zbiórki.

Cegiełki wartościowe stanowią druki ścisłego zarachowania i powinny być sporządzone w sposób uniemożliwiający ich podrobienie.


Pozwolenie na przeprowadzenie zbiórki publicznej

Osoba organizująca zbiórkę publiczną musi wystąpić do odpowiedniego organu w celu uzyskania stosownego pozwolenia.

W zależności od obszaru, na którym ma się odbyć zbiórka, pozwoleń udzielają:

• wójt, burmistrz, prezydent miasta (gmina),
• starosta (powiat lub jego część obejmująca więcej niż jedną gminę),
• marszałek województwa (województwo lub jego część obejmująca więcej niż jeden powiat),
• minister administracji i spraw wewnętrznych (obszar większy niż jedno województwo),
• minister administracji i spraw wewnętrznych, za zgodą ministra spraw zagranicznych i ministra finansów — jeżeli zebrane środki mają być zużyte za granicą.

Obowiązek uzyskania zezwolenia dotyczy jedynie zbiórek o charakterze publicznym, dlatego też nie ma takiego obowiązku w przypadku zbiórek przeprowadzanych:

• w drodze loterii pieniężnych lub fantowych, jeżeli zbiórki te nie są przeprowadzane w miejscach publicznych,
• w lokalach prywatnych wśród grona osób znanych osobiście przeprowadzającym zbiórkę,
• wśród młodzieży szkolnej w lokalach szkolnych, odbywających się na podstawie pozwolenia władz szkolnych,
• w lokalach urzędów publicznych na cele godne poparcia, odbywających się na podstawie pozwolenia przełożonego urzędu (tzw. zbiórki koleżeńskie),
• na terenach kościelnych — na cele religijne, kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą, naukową, oświatową i wychowawczą oraz utrzymanie duchownych i członków zakonów.

O czym nie wolno zapomnieć, gdy organizuje się zbiórkę publiczną

Organizator zbiórki obowiązany jest prowadzić dokumentację dotyczącą przebiegu akcji zbiórkowej, w formie rejestru, zawierającą następujące informacje:

• komu, kiedy i jakie puszki kwestarskie, skarbony stacjonarne, przedmioty i cegiełki wartościowe zostały wydane,
• kiedy przeprowadzona zbiórka publiczna została zakończona,
• sumę zebranych ofiar pieniężnych,
• rodzaj i ilość zebranych ofiar w naturze.

Dokumentację tę przechowuje się przez okres dwóch lat od dnia zakończenia zbiórki.


ZBIÓRKA PUBLICZNA ODBYWAJĄCA SIĘ NA TERENIE GMINY

Jeżeli chcemy przeprowadzić zbiórkę publiczną na terenie naszego miasta, musimy pamiętać o tym, że:

• cel zbiórki nie może być sprzeczny z prawem,
• nie wolno nam urządzić zbiórki publicznej w interesie osobistym.

Formalności

Aby uzyskać pozwolenie na organizację zbiórki publicznej, musimy się udać do lokalnego urzędu miasta/gminy. Sprawę załatwimy w wydziale spraw obywatelskich.


Wymagane dokumenty:
Instytucja ubiegająca się o udzielenie pozwolenia na urządzenie zbiórki publicznej obowiązana jest przedstawić wniosek o pozwolenie na przeprowadzenie zbiórki publicznej.

Wniosek powinien zawierać:

• cel, na jaki zostaną przeznaczone fundusze uzyskane w drodze zbiórki,
• termin, teren oraz sposób przeprowadzenia zbiórki,
• sposób informowania o prowadzonej zbiórce publicznej,
• liczbę osób kwestujących z wyszczególnieniem czy mają to być członkowie instytucji organizującej zbiórkę, czy też osoby imiennie przez nią zaproszone,
  
• imię, nazwisko, datę urodzenia oraz miejsce zamieszkania osoby odpowiedzialnej za przeprowadzenie zbiórki,
• przewidywane koszty przeprowadzenia zbiórki publicznej, w tym rodzaj i wysokość poszczególnych wydatków.

W niektórych urzędach dodatkowo wymagane jest przedłożenie:

• aktualnego wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego,
• statutu stowarzyszenia.

Wzór wniosku można znaleźć na stronach internetowych swojego urzędu lub otrzymać we właściwym wydziale w urzędzie.

Z przykładowym wnioskiem o udzielenie pozwolenia na przeprowadzenie zbiórki publicznej zapoznamy się tutaj: wniosek (ze strony UM Wrocław).


Termin i sposób załatwienia:
Rozpatrzenie wniosku i wydanie decyzji administracyjnej następuje w terminie miesiąca od daty złożenia wniosku.


Opłaty:

• za wydanie decyzji: 82 zł;
• wniosek i załączniki nie podlegają opłacie skarbowej.

Nadzór nad zbiórką publiczną:
Organ gminy wydający pozwolenie na zorganizowanie i przeprowadzenie zbiórki publicznej może w każdym czasie przeprowadzić kontrolę przebiegu i wyników zbiórki, a także badać w tym celu odpowiednie dokumenty oraz żądać udzielenia wyjaśnień.


Cofnięcie pozwolenia:
Organ gminy może cofnąć pozwolenie na prowadzenie zbiórki, a równocześnie orzec o przekazaniu zebranych ofiar na określony cel humanitarny, gdy:

• zbiórka prowadzona jest niezgodnie z przepisami ustawy,
• zostaje ujawnione, że dalsze prowadzenie zbiórki może zagrażać bezpieczeństwu, spokojowi lub porządkowi publicznemu,
• zostaje stwierdzone, że uzyskane ze zbiórki ofiary nie są przeznaczane na właściwy cel.

Tryb odwoławczy:
Od decyzji odmawiającej zezwolenia na zorganizowanie zbiórki publicznej na terenie gminy lub od decyzji o cofnięciu pozwolenia przysługuje prawo wniesienia odwołania do samorządowego kolegium odwoławczego w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji.

Odwołanie składa się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (urząd miasta/gminy — wydział spraw obywatelskich).


CO PO ZBIÓRCE

Organizator zbiórki w terminie 30 dni od dnia ukończenia zbiórki składa w urzędzie miasta/gminy sprawozdanie zawierające:

• sumę zebranych funduszy,
• szczegółowy wykaz kosztów związanych z organizacją i przeprowadzeniem zbiórki,
• sposób zużytkowania zebranych funduszy.

Wynik zbiórki należy również ogłosić w miejscowej prasie.


PODSTAWA PRAWNA

1) Ustawa z dnia 15 marca 1933 r. o zbiórkach publicznych (Dz. U. z 1933 r. Nr 22, poz. 162 z późn. zm.);

2) Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 listopada 2003 r. w sprawie sposobów przeprowadzania zbiórek publicznych oraz zakresu kontroli nad tymi zbiórkami (Dz. U. z 2003 r. Nr 199, poz. 1947 z późn. zm.);

3) Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2006 r. Nr 225, poz. 1635).


Magdalena Stec