We wdrażaniu Inicjatywy w Polsce biorą udział województwa: wielkopolskie, zachodniopomorskie, śląskie oraz pomorskie. Kolejnymi zainteresowanymi są województwa mazowieckie i łódzkie. Inne regiony deklarują uważne monitorowanie efektów pod kątem możliwości wdrożenia takich instrumentów w kolejnym okresie budżetowania. Województwo zachodniopomorskie należy do pionierów w implementacji Inicjatywy JESSICA w skali całej Unii Europejskiej.

Podczas konferencji zaprezentowano możliwości banków komercyjnych w realizacji programów rozwoju jednostek samorządu terytorialnego i lokalnych społeczności. Województwo zachodniopomorskie jest pierwszym regionem, w którym banki komercyjne zostały włączone Inicjatywę. Na przykładzie tego regionu zaprezentowano możliwości, jakie stwarza związek instytucji i funduszy publicznych z doświadczeniem rynkowym i środkami rynku komercyjnego.

Jak poinformował Mieczysław Groszek, wiceprezes Związku Banków Polskich, w systemie JESSICA, dzięki któremu na rynek trafi prawie miliard złotych, uczestniczą już cztery banki, dwa publiczne i dwa komercyjne, a kolejne są zainteresowane udziałem w nim. ZBP chce informować i zachęcać samorządowców do włączania banków w system dystrybucji środków publicznych, a tym samym do optymalizacji skuteczności i kosztów osiągania zaplanowanych celów rozwojowych.

W Inicjatywie JESSICA został zmieniony schemat dystrybucji środków unijnych z dotacji na instrumenty zwrotne, co ma zachęcić do inwestowania poprzez zaawansowane rozwiązania finansowe oraz promować rozwój przedsiębiorczości w gminach, powiatach i województwach. Dodatkowo doświadczenia nabyte w obecnym okresie będą przydatne po 2013 r., ponieważ Bruksela zapowiada od roku 2014 przejście w polityce spójności właśnie na instrumenty zwrotne.

Środkami Inicjatywy zarządza Fundusz Rozwoju Obszarów Miejskich, przeznaczając je na współfinansowanie miejskich projektów rewitalizacyjnych w formie pożyczek, obligacji lub wkładów kapitałowych. Inwestycje mogą być realizowane w formule partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP). JESSICA finansuje długookresowe instrumenty (do 20 lat), konkurencyjne w porównaniu z rynkowymi – o niższym oprocentowaniu niż w warunkach czysto komercyjnych.

Współfinansowane projekty muszą realizować cele społeczne, a także przynosić dochód zapewniający obsługę pożyczki. Potencjalny projekt miejski jest opiniowany najpierw pod kątem użyteczności społecznej, następnie merytorycznie oraz finansowo-ekonomicznie, po czym podejmowana jest decyzja o przepływie środków pieniężnych. Dzięki formie zwrotnej, pieniądze wracają do funduszu i mogą być wielokrotnie wykorzystane.

Przykładowe projekty JESSICA to rewitalizacja terenów miejskich poprzez np. adaptację na cele komercyjne niewykorzystywanych dotąd zabytków, wykorzystanie opuszczonych fabryk dla celów rekreacyjno-sportowych czy też kompleksów magazynowych na salę koncertową lub inkubatory przedsiębiorczości, a wokół takich obiektów – budowa lub naprawa odpowiedniej infrastruktury (dróg dojazdowych, parków etc.).

T.Sz., ZBP