Piątek, 22 VIII 2014 r.
Nr 125/2014 (1742)
indeks alfabetyczny |
A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  V  Z  Ź  Ż 
wydanie z wybranego dnia | najczęściej czytane | najlepiej oceniane | zmień rozmiar czcionki | terminy i wydarzenia | kanał RSS
 


21 listopada 2006 r.

Kapitał początkowy — krok po kroku

1 stycznia 1999 r. weszła w życie nowa ustawa reformująca system ubezpieczeń społecznych w Polsce. Jednym z głównych jej elementów było założenie indywidualnych kont w ZUS dla wszystkich ubezpieczonych osób. Na konta te wpłacane są składki na ubezpieczenie emerytalne. Konta nie zawierają jednak informacji o wysokości wpłat z okresu sprzed 1999 r., dlatego też osobom, które pracowały przed wprowadzeniem reformy, odtworzona zostanie teoretyczna składka na ubezpieczenie społeczne. Jest to tzw. KAPITAŁ POCZĄTKOWY, czyli suma pieniędzy zgromadzona na poczet przyszłej emerytury; swoista rekompensata za składki wpłacone do końca 1998 roku.

Uwaga: artykuł który czytasz ma ponad 3 miesiące.

R E K L A M A


Krok 1: Komu kapitał


Kapitał początkowy ustala się dla osób, które:

  • urodziły się po 31 grudnia 1948 r. i do 1 stycznia 1999 r. przepracowały co najmniej 6 miesięcy i 1 dzień.


Kapitału początkowego nie oblicza się osobom, które:

  • urodziły się przed 1 stycznia 1949 r. (emerytura „na starych warunkach”),

  • rozpoczęły pracę po 1 stycznia 1999 r. (emerytura z I i II filaru),

  • przed 1999 r. przepracowały mniej niż 6 miesięcy.

 

Krok 2: Dokumenty


Do obliczenia kapitału początkowego konieczne są dokumenty potwierdzające staż pracy i wysokość zarobków sprzed 1999 roku. Jeśli ktoś w tym czasie pracował u wielu pracodawców, zmuszony jest sam zabiegać o skompletowanie całej dokumentacji. Pracodawca może pomóc pracownikowi, ale musi otrzymać od niego pisemną zgodę. Wraz z tą zgodą obecny pracodawca zwraca się do byłych pracodawców z prośbą o wystawienie potrzebnych zaświadczeń. Uzyskane dokumenty należy dostarczyć do ZUS. Można też ewentualnie przekazać ich kserokopie lub odpisy, ale muszą być one poświadczone notarialnie. O dokumentację nie należy się martwić — po ustaleniu kapitału ZUS zwraca oryginały ubezpieczonemu. Wszelkie potrzebne druki dostępne są nieodpłatnie w każdej jednostce organizacyjnej ZUS oraz na stronie internetowej http://www.zus.pl.


A oto wykaz podstawowych dokumentów niezbędnych do ustalenia kapitału początkowego:

  • wniosek o ustalenie kapitału początkowego druk ZUS Kp-1 (własnoręcznie podpisany przez ubezpieczonego),

  • kwestionariusz dotyczący okresów składkowych i nieskładkowych druk ZUS Rp-6,

  • zaświadczenia potwierdzające okresy zatrudnienia i osiągane wynagrodzenie do dnia 31 grudnia 1998 r. (nie podlega zwrotowi ubezpieczonemu) lub legitymacja ubezpieczeniowa zawierająca wpisy o zatrudnieniu i wynagrodzeniu,

  • świadectwa pracy lub zaświadczenia potwierdzające zatrudnienie (przydatne mogą być: umowy o pracę, wpisy w dowodach osobistych, pisma kierowane do pracownika przez zakłady pracy w czasie trwania zatrudnienia, np. o mianowaniu, wyróżnieniu, zwolnieniu),

  • książeczka wojskowa,

  • dyplom ukończenia szkoły wyższej.


Jeżeli zakład pracy został zlikwidowany (i nie da się dotrzeć do odpowiednich dokumentów) albo dokumentacja wskutek klęsk żywiołowych (np. powódź w 1997 r.) uległa zniszczeniu, okresy zatrudnienia można udowodnić zeznaniami dwóch świadków (najlepiej byłych współpracowników).

Krok 3: Jak wybrać lata pracy


Kapitał początkowy nie jest wyliczany z wszystkich lat pracy sprzed 1999 roku. To ubezpieczony wskazuje okres, który ma stać się podstawą wyliczeń. Następnie gromadzi dokumentację poświadczającą zatrudnienie i zarobki w tym właśnie czasie. ZUS daje w tej materii kilka opcji:

  • 10 kolejnych lat wybranych z 19 lat z okresu od 1 stycznia 1980 r. do 31 grudnia 1998 r.,

  • 20 dowolnych lat z całego okresu podlegania ubezpieczeniu przed 1999 r.,

  • faktyczny okres podlegania ubezpieczeniu.

Ta ostatnia opcja dotyczy osób, które do 31 grudnia 1998 r. nie ukończyły 30 lat życia i nie pozostawały w ubezpieczeniu przez kolejnych 10 lat. Korzystają z niej również osoby, które nie mogą udowodnić 10 kolejnych lat ubezpieczenia z powodu pełnienia służby wojskowej, korzystania z urlopu wychowawczego oraz nauki w szkole wyższej, a także pozostawania w ubezpieczeniu za granicą.


Wybór lat pracy jest niezwykle istotny. Od niego bowiem zależy wysokość kapitału początkowego. Powinno się wybrać te lata, w których zarobki przekraczały średnie roczne wynagrodzenie w gospodarce lub były do niego jak najbardziej zbliżone. Należy też pamiętać, że staż pracy obejmuje zarówno lata składkowe (m.in. okresy zatrudnienia, pracy nakładczej, pracy w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych, umowy agencyjnej lub zlecenia, służby wojskowej, pobierania zasiłku dla bezrobotnych lub zasiłku macierzyńskiego), jak i nieskładkowe (m.in. okresy pobierania świadczenia rehabilitacyjnego oraz zasiłków chorobowego i opiekuńczego wypłaconych po 14 listopada 1991 r., urlopu wychowawczego, nauki w szkole wyższej na jednym kierunku). Przy obliczaniu kapitału początkowego okresy składkowe (przebyte przed 1999 r.) liczone są po 1,3 proc. podstawy wymiaru emerytury za każdy rok, natomiast okresy nieskładkowe — po 0,7 proc. tej podstawy.

Krok 4: Procedura, czyli droga od własnej szuflady do ZUS


Jeżeli pracodawca opłaca składki na ubezpieczenie społeczne w imieniu pracownika, to procedura postępowania jest następująca:


1)  Pracodawca otrzymuje z ZUS wezwanie do nadesłania skompletowanej dokumentacji aktualnie zatrudnionych pracowników w celu ustalenia kapitału początkowego.

2)  Pracodawca informuje pracowników o rodzaju potrzebnych dokumentów i terminie ich dostarczenia.

3)  Po przyjęciu dokumentów od pracowników pracodawca zabezpiecza je i przekazuje do ZUS (wskazane jest, by do dokumentacji dołączył listę osób, których dokumenty przekazał; lista ta powinna zawierać NIP, REGON pracodawcy oraz nazwisko i imię pracownika, jego datę urodzenia lub numer PESEL albo inny identyfikator: NIP, seria i numer dowodu tożsamości lub paszportu).

4)  W ciągu pół roku ZUS wydaje decyzję o ustaleniu wysokości kapitału początkowego i przesyła ją osobie ubezpieczonej.


Bez pośrednictwa pracodawcy kompletują wnioski o ustalenie kapitału początkowego osoby:

  • opłacające składki na własne ubezpieczenie emerytalne i rentowe,

  • pobierające z powiatowego urzędu pracy zasiłek dla bezrobotnych lub stypendium,

  • pobierające z pomocy społecznej zasiłki stałe lub okresowe,

  • wykonujące umowę zlecenie lub umowę agencyjną,

  • niepozostające w ubezpieczeniu,

  • mieszkające za granicą (nieobjęte obecnie ubezpieczeniem społecznym w Polsce).

Wymienione wyżej osoby składają wnioski wraz z dokumentacją bezpośrednio w najbliższym oddziale ZUS.

Krok 5: Termin


Osoby, które pracowały przed wejściem reformy systemu emerytalnego i jeszcze do tej pory nie złożyły wniosku o obliczenie wysokości kapitału początkowego, muszą się pośpieszyć. TERMIN PRZEKAZYWANIA DOKUMENTACJI DO ZUS UPŁYWA bowiem 31 GRUDNIA 2006 roku. Jeszcze tylko przez kilka miesięcy pracodawca będzie miał obowiązek pomagać pracownikowi. Ubezpieczony, który do końca 2006 r. nie złoży pracodawcy wniosku o ustalenie kapitału wraz z dokumentami, będzie zmuszony sam przesłać dokumenty bezpośrednio do oddziału ZUS w miejscu zamieszkania. ZUS nie może odmówić przyjęcia wniosku po terminie — nieobliczenie kapitału początkowego spowodowałoby bowiem błędne wyliczenie emerytury, do której każdy ubezpieczony ma prawo w momencie osiągnięcia wieku emerytalnego.


Bez względu na datę złożenia wniosku ustalona na podstawie kapitału początkowego hipotetyczna emerytura będzie miała taką wysokość, jakby była obliczana w 1999 r., a kwota bazowa przyjęta do jej obliczenia wynosi 1220,89 zł (przeciętne wynagrodzenie w II kwartale 1998 r.).

Krok 6: W razie problemów — gdzie szukać informacji o zlikwidowanych zakładach pracy


Osoba poszukująca dokumentacji powinna znać dokładną nazwę zakładu pracy i jego adres. ZUS posiada wykaz ponad 8 tys. zlikwidowanych (bądź przekształconych) zakładów pracy, organizacji związkowych i partyjnych, spółdzielni, PGR i innych. Baza ta jest zamieszczona w internecie pod adresem http://www.zus.pl/niusy/zlikwzak.htm, a także na stronie głównej ZUS http://www.zus.pl.


Dokumentacji osobowej i płacowej ze zlikwidowanych zakładów należy szukać u następców prawnych lub organów założycielskich (wojewoda; Ministerstwo Gospodarki, Pl. Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa, http://www.mgip.gov.pl).


W przypadku zlikwidowanych spółdzielni akta mógł przejąć związek rewizyjny lub Krajowa Rada Spółdzielcza (ul. Jasna 1, 00-013 Warszawa, http://www.krs.com.pl).


Dokumenty pracownicze zlikwidowanych spółek prawa cywilnego lub handlowego powinien zabezpieczyć syndyk masy upadłościowej albo likwidator.
 
Dokumentację upadających i likwidowanych zakładów pracy od 1994 r. przejmują również archiwa Stowarzyszenia Archiwistów Polskich, które wydają zaświadczenia albo poświadczone za zgodnością z oryginałem kserokopie dokumentów.


Informacji o miejscu przechowywania dokumentacji niektórych zlikwidowanych zakładów pracy udziela także Centralny Ośrodek Informacji Archiwalnej przy Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych (ul. Długa 6, 00-950 Warszawa, http://www.archiwa.gov.pl).

Krok 7: Jak sprawdzić, czy ZUS prawidłowo wyliczył kapitał początkowy i co zrobić w razie wątpliwości


W Internecie na stronie ZUS (http://www.zus.pl/swiadcze/emer012.htm) można znaleźć zasady ustalania kapitału początkowego. Znajduje się tam także wzór, według którego oblicza się współczynnik proporcjonalny do wieku i stażu ubezpieczeniowego. Można też skorzystać z internetowych kalkulatorów, ewentualnie poprosić o pomoc zaufanego ekonomistę lub księgowego.


Ustalona wartość kapitału początkowego przekazywana jest wnioskodawcy w formie decyzji. Jeżeli ubezpieczony nie zgadza się z ustaleniami ZUS, od decyzji może się odwołać. Odwołanie wnosi do wydziału pracy i ubezpieczeń społecznych sądu okręgowego w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji.

Krok 8: Przeliczenie kapitału początkowego


Ubezpieczony zawsze ma możliwość ponownego ustalenia kapitału początkowego. Kapitał podlega przeliczeniu w przypadku dostarczenia do ZUS nowych dowodów pozwalających na wydłużenie stażu pracy bądź nowych zaświadczeń potwierdzających wysokość dochodu.


Ponownie obliczony zostanie kapitał początkowy osobom, które decyzję ZUS o ustaleniu kapitału otrzymały przed wejściem Polski do Unii Europejskiej oraz przed zmianą przepisów w ustawie emerytalnej w 2004 r. (nowy przepis to m.in. uwzględnienie okresu sprawowania opieki nad małoletnim dzieckiem bez ograniczenia do 1/3 udowodnionych okresów składkowych).


Osoby, które już teraz chcą przeliczyć kapitał początkowy, powinny przesłać listem zwykłym do jednostki ZUS, która wydała decyzję, wniosek o przykładowym brzmieniu:

Proszę o przeliczenie kapitału początkowego z uwzględnieniem okresu urlopu wychowawczego, bez ograniczania do 1/3 udowodnionych okresów składkowych.

Wniosek powinien być podpisany przez osobę zainteresowaną.
Trzeba też podać w nim znak sprawy zaczynający się od symbolu KPU 1 00.

Podstawa prawna

Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118, z późn. zm. — art. 173-175).
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad współpracy ZUS z ubezpieczonymi i płatnikami składek w zakresie ustalenia kapitału początkowego (Dz. U. Nr 72, poz. 846).


Magdalena Stec



Copyright © TaxNet Sp. z o.o. w Tychach