Zgodnie z zasadami UE obecni i potencjalni członkowie strefy euro muszą utrzymać deficyt budżetowy poniżej 3 proc. produktu krajowego brutto. Dopuszczalna jest jednak pewna elastyczność w sytuacji, gdy pogarsza się stan gospodarki. Zasady te – stanowiące część unijnego Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu – mają na celu zapobieganie brakom równowagi, które mogłyby osłabić strefę euro.

W 2007 r. kraje UE zgłosiły średnie deficyty w wysokości 0,8 proc., a w 2008 r. – 2,3 proc. Przewiduje się, że w tym roku wielkość ta będzie trzykrotnie wyższa i wyniesie 6,9 proc., osiągając aż 7,5 proc. w 2010 r. Luka między publicznymi wydatkami i przychodami gwałtownie wzrosła w czasie kryzysu, gdy rządy zwiększyły wydatki na wsparcie swoich systemów bankowych i ożywienie gospodarek.

Z powodu gwałtownie spadających wpływów z podatków wiele rządów musiało sięgnąć po pożyczki. Pomimo niskiego oprocentowania spłacanie tego długu jest kosztowne. Jak ostrzegł komisarz ds. gospodarczych i walutowych Joaquin Almunia, jakakolwiek podwyżka oprocentowania może wpływać hamująco na ożywienie koniunktury.

2013 r. to termin, jaki Komisja proponuje dziewięciu krajom na ograniczenie deficytu: Niemcom, Francji, Hiszpanii, Austrii, Holandii, Czechom, Słowacji, Słowenii i Portugalii. Włochy i Belgia będą miały na to czas do 2012 r., Irlandia do 2014 r., a Wielka Brytania do roku budżetowego 2014-15. Te zalecenia Komisji muszą zostać jeszcze zatwierdzone przez Radę.

Dla Francji, Hiszpanii, Irlandii i Wielkiej Brytanii zalecenie to oznacza chwilę wytchnienia. Kraje te miały wyznaczone wcześniejsze terminy, ponieważ już w zeszłym roku odnotowały deficyt budżetowy powyżej 3 proc. PKB. Komisja wezwała Grecję do podjęcia natychmiastowych działań korygujących nadmierny deficyt, stwierdzając, że nie były one dotychczas wystarczające. W tym roku Grecja prawdopodobnie odnotuje dużo wyższy deficyt budżetowy, niż wcześniej przewidywano. Ustalenie terminu korekty deficytu dla Polski przewidywane jest w przyszłym roku. Do stycznia 2010 polski rząd ma przedstawić własny program naprawy finansów publicznych.

T.Sz., KE