Przewiduje się, że emerytura wypłacana z dwóch obowiązkowych filarów – Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (zarządzanego przez ZUS) i otwartych funduszy emerytalnych (OFE) – będzie o ponad połowę niższa od ostatniego miesięcznego wynagrodzenia. W najtrudniejszej sytuacji materialnej mogą znaleźć się osoby odprowadzające najniższe składki (np. prowadzące działalność gospodarczą na własny rachunek).

Liczba osób oszczędzających na dodatkową emeryturę w dobrowolnym III filarze jest w Polsce niewielka. Z danych UKNF wynika, że pod koniec 2009 r. 1,14 mln osób korzystało z możliwości odkładania pieniędzy z myślą o przyszłej emeryturze, z czego ok. 30 proc. poprzez pracownicze programy emerytalne (PPE) oraz około 70 proc. poprzez indywidualne konta emerytalne (IKE).

IKE działa podobnie do długoterminowej lokaty, chociaż zysk może być wyższy niż na lokacie. Zyski są zwolnione z podatku od dochodów kapitałowych (tzw. „podatku Belki”) w przypadku wypłaty środków po 60. roku życia (zwolnienie podatkowe jest ograniczone limitem kwotowym, który w 2010 r. wynosi 9579 zł). Każdy, kto chce korzystać ze zwolnienia od podatku, może posiadać jedno IKE, ale wolno je przekształcać już po roku bez żadnych dodatkowych opłat oraz wpłacać dowolne kwoty w różnych odstępach czasu. Aby stać się uczestnikiem IKE, wystarczy mieć ukończone 16 lat.

IKE daje możliwość wyboru sposobu oszczędzania, który należy dopasować do swoich oczekiwań oraz wiedzy z zakresu finansów. Umowa o prowadzenie IKE zawierana jest w formie pisemnej pomiędzy oszczędzającym a jedną z czterech grup instytucji finansowych nadzorowanych przez Komisję Nadzoru Finansowego (KNF): bankiem, funduszem inwestycyjnym, zakładem ubezpieczeń lub podmiotem prowadzącym działalność maklerską.

Banki oferują IKE w formie rachunku bankowego (rachunku oszczędnościowego), fundusze inwestycyjne – w formie inwestycji w jednostki uczestnictwa wybranych funduszy inwestycyjnych, zarządzanych przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych, zakłady ubezpieczeń – w formie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, a podmioty prowadzące działalność maklerską – w formie świadczenia usług, polegających na wykonywaniu zleceń dotyczących instrumentów finansowych i prowadzenie rachunku papierów wartościowych oraz rachunku pieniężnego.

Dodatkowe oszczędzanie na emeryturę jest szczególnie opłacalne dla młodych osób – dzięki procentowi składanemu (w którym roczny dochód w postaci odsetek jest doliczany do wkładu i procentuje wraz z nim w roku następnym) regularne odkładanie nawet niewielkich kwot, nieobciążających nadmiernie budżetu domowego, może pozwolić uzyskać znacząco wyższą emeryturę.

T.Sz., KNF