Rozporządzenia nr 883/2004 oraz nr 987/2009 zastępują postanowienia dwustronnych umów międzynarodowych o zabezpieczeniu społecznym, które łączą Polskę z niektórymi państwami UE: Austrią, Belgią, Bułgarią, Czechami, Francją, Hiszpanią, Niemcami, Luksemburgiem, Słowacją i Słowenią. W odniesieniu do spraw dotyczących Norwegii, Islandii, Lichtensteinu, a także Szwajcarii nadal stosowane będą dotychczas obowiązujące rozporządzenia nr 1408/71 oraz nr 574/72.

Zmiany dotyczą m.in. wnioskowania i postępowania w sprawie przyznania emerytur i rent. I tak w momencie zgłaszania do ZUS wniosku o emeryturę lub rentę, która ma uwzględniać okresy ubezpieczenia przebyte w Polsce i innych państwach UE, należy podać szczegółowo przebieg kariery zawodowej. Uwzględnić należy przy tym wszystkie kraje Wspólnoty, w których zainteresowany wykonywał pracę, bądź tylko podlegał obowiązującemu w nich ustawodawstwu w związku z zamieszkiwaniem na ich terenie.

Jeżeli zainteresowany zdecyduje się na wycofanie wniosku, musi wskazać instytucję państwa członkowskiego, którego decyzja o wycofaniu dotyczy. Z kolei instytucja koordynująca postępowanie emerytalno-rentowe, po jego zakończeniu musi przekazać wnioskującemu zbiorcze zestawienie decyzji. Wnioskujący ma prawo żądania ponownego rozpatrzenia wniosku.

W przypadku zgłoszenia wniosku o rentę rodzinną dla sieroty po zmarłym, który przed śmiercią był ubezpieczony w państwie, w którym przepisy nie przewidują rent rodzinnych dla dzieci, a jedynie specjalne zasiłki, ZUS rozpatrzy wniosek według zasad ogólnych. Zgodnie bowiem z nowymi przepisami z rozporządzenia 883/2004 renta rodzinna dla dziecka w takiej sytuacji nie podlega zawieszeniu ani też zmniejszeniu.

Od 1 maja zmieniły się również zasady związane z wypłatą zasiłków chorobowych w procesie koordynacji. Nowe przepisy nakładają na osobę ubezpieczoną obowiązek bezpośredniego dostarczenia zaświadczenia lekarskiego do instytucji właściwej do wypłacenia zasiłku chorobowego (wcześniej zaświadczenie można było dostarczyć za pośrednictwem instytucji kraju, w którym ubezpieczony przebywa).

Zmieniły się ponadto zasady obejmowania ubezpieczeniem pracowników wykonujących pracę w innym państwie członkowskim UE oraz potwierdzania tego ubezpieczenia. Jednakże w związku z tym, że nie zostały jeszcze opracowane nowe wzory papierowych dokumentów, w okresie przejściowym będą stosowane dotychczasowe formularze E101. Do formularza E101 jednostka terenowa ZUS dokonująca poświadczenia dołączać będzie pismo z informacją o właściwej podstawie prawnej.

T.Sz., ZUS