Badani jako główne przyczyny nadużyć wskazywali czynniki zewnętrzne w stosunku do kierowanych przez nich organizacji: niską jakość przepisów prawa (50 proc.), słabą skuteczność wymiaru sprawiedliwości (44 proc.) oraz przyzwolenie społeczne (38 proc.).

Według respondentów, do najczęstszych nadużyć należą nieuzasadnione zakupy, sprzeniewierzenie majątku firmy przez pracownika, nieuprawnione wykorzystanie majątku firmy, manipulowanie procesem przetargowym, ukryte prowizje, bezpodstawne zaciąganie zobowiązań oraz łapówkarstwo.

Z badań wynika, że nadużyć gospodarczych najczęściej dopuszczali się pracownicy oraz menedżerowie niższego szczebla. Może to oznaczać, że te osoby dobrze znają słabości systemu kontroli wewnętrznej i w efekcie decydują się na ich wykorzystanie dla własnych korzyści.

W celu wyciągnięcia konsekwencji w stosunku do osób, które dopuściły się nadużyć, często wybierano drogę postępowania karnego (33 proc.), rzadziej – postępowania cywilnego (ok. 19 proc.). Największa grupa respondentów wskazała na zwolnienie dyscyplinarne na podstawie art.52 Kodeksu Pracy. W dalszej kolejności stosowano wypowiedzenie umowy przez pracodawcę oraz rozwiązanie umowy z pracownikiem za porozumieniem stron.

Jako podstawowe skutki nadużyć największa grupa badanych – ponad 84 proc. – wskazała na straty finansowe, zaś około 50 proc. respondentów na obniżenie morale pracowników. Obydwie kategorie przekładają się bezpośrednio na wydajność i funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Jednak zaledwie ¹/3 firm wskazała, że posiada rozwiązania organizacyjno-proceduralne w zakresie zarządzania ryzykiem. Około 20 proc. zadeklarowało chęć i potrzebę wdrożenia takiego systemu w najbliższym czasie.

T.Sz., Deloitte Polska