Jak podkreśla Izba, wciąż nie ma przepisów pozwalających na płacenie za usługi medyczne wykonane ponad limity określone w umowach między szpitalami a NFZ, których okres obowiązywania się zakończył. Dlatego wojewódzkie oddziały NFZ zawierały ugody pozasądowe ze świadczeniodawcami, czyli szpitalami, przychodniami i lekarzami. Dzięki temu otrzymywali oni pieniądze za wykonane ponad limity badania i zabiegi. NIK stoi na stanowisku, że były to płatności dokonane bez właściwej podstawy prawnej i postuluje szybkie uporządkowanie stanu prawnego.

NFZ zawierała ze szpitalami ugody pozasądowe już po zakończeniu roku kalendarzowego. Pieniądze na ponadlimitowe zabiegi najczęściej pochodziły ze środków, których nie wydano na zaplanowane, ale niewykonane usługi, jednak nie wszędzie. Na przykład w podkarpackim oddziale NFZ wykonano aż 99,6 proc. zaplanowanych i zakontraktowanych usług medycznych i dlatego wystąpił tam problem z płaceniem za usługi ponadlimitowe. Z kolei mazowiecki NFZ wydał tylko 89 proc. pieniędzy przeznaczonych na świadczenia medyczne, miał więc później z czego płacić. Różnice w poziomie realizacji planów są - zdaniem NIK - skutkiem obowiązującego systemu dzielenia pieniędzy, który preferuje duże i bogate ośrodki.

W ubiegłym roku NFZ wydał niespełna 50 mld zł, realizując 94,3 proc. planu. Na podstawową opiekę zdrowotną przeznaczył 98,9 proc. zaplanowanej kwoty, na ambulatoryjną opiekę specjalistyczną – 93 proc., na leczenie szpitalne – 95 proc., na rehabilitację leczniczą – 95 proc., na leczenie stomatologiczne – 92 proc., a na refundację leków – 99 proc. zarezerwowanych na ten cel środków.

Koszty refundacji leków w skali kraju nie przekroczyły planu. Jednak w kilku wojewódzkich oddziałach NFZ wydano więcej, niż zakładano: w kujawsko-pomorskim NFZ 101,2 proc. planowanej kwoty, w podkarpackim 101 proc., w lubelskim 100,5 proc., a w pomorskim 100,35 proc. W sumie w tych oddziałach przekazano ok. 12,4 mln zł więcej na leki refundowane niż zaplanowano.

Dla obywateli innych państw Unii Europejskiej NFZ ustalało cenę świadczeń medycznych, która była niższa niż faktyczny koszt tej usługi, ponieważ nie uwzględniono w kosztach podwyżek wynagrodzeń dla pracowników służby zdrowia. Z tego powodu Fundusz stracił blisko 5,6 mln zł.

T.Sz., NIK