Jak podkreśla NIK, brak wiedzy o posiadanym majątku utrudnia – po pierwsze - prawidłowe gospodarowanie nim i ustalenie, jakie dochody można czerpać z posiadanych nieruchomości. Po drugie, komplikuje regulowanie stanu prawnego i dokonywanie wpisów prawa własności w księgach wieczystych.

Do nieprawidłowości w ewidencjach doprowadziły m.in. wieloletnie zaniedbania w aktualizacji danych, wynikające głównie z braku przepływu informacji pomiędzy gminami i starostwami oraz poszczególnymi komórkami urzędów. Brak dokładnych danych wynika również z faktu, że aż 20 proc. skontrolowanych wójtów w ogóle nie ewidencjonowało nieruchomości, uznając mylnie, że wystarczy, że taką ewidencję prowadzą starostowie.

W ewidencjach gruntów i budynków prowadzonych przez ponad połowę starostów, a także w ponad połowie ewidencji gminnych dane były niezgodne z dokumentacją źródłową. Nie zgadzały się np. powierzchnia, numery ksiąg wieczystych. Zdarzało się, że nie rejestrowano w ogóle działek będących własnością gmin lub Skarbu Państwa albo nie podawano, że to właśnie państwo lub gmina są właścicielem gruntu bądź budynku.

Niewiele w uporządkowaniu wiedzy na temat posiadanych nieruchomości pomogła prowadzona w ostatnich latach inwentaryzacja. W prawie 60 proc. skontrolowanych przypadków zdarzały się błędy (nieobjęcie inwentaryzacją całości lub części gruntów). Ponad 30 proc. skontrolowanych wójtów, burmistrzów i prezydentów nie występowało o wpisanie do ksiąg wieczystych prawa własności do posiadanych gruntów i budynków. Problemem w porządkowaniu praw do nieruchomości jest w wielu przypadkach brak dokumentów potwierdzających prawo własności.

NIK negatywnie oceniła działania starostów, wójtów, burmistrzów i prezydentów w zakresie aktualizacji stanu faktycznego i prawnego nieruchomości należących do Skarbu Państwa lub gmin. Na 108 skontrolowanych gmin, powiatów i miast tylko w jednym przypadku (powiat świdwiński) Izba sformułowała ocenę pozytywną, w dziesięciu zaś ocenę pozytywną z uchybieniami. Wymagana ustawą z dnia 7 września 2007 r. aktualizacja przebiega opieszale i prawdopodobnie nie zostanie przeprowadzona w terminie do 19 listopada 2009 r., wskazanym w ustawie.

T.Sz., NIK