CO TO JEST WALORYZACJA?

Waloryzacja emerytur i rent to coroczna podwyżka świadczeń. Do końca lutego 2008 r. świadczenia rosły tylko wtedy, gdy wskaźnik inflacji przekroczył 5% (choć nie rzadziej niż raz na 3 lata).

Od 1 marca 2008 r. waloryzacja zależy od wskaźników ekonomicznych podawanych przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. W określeniu wysokości waloryzacji bierze się pod uwagę dwa czynniki: średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów w poprzednim roku kalendarzowym (czyli 104,2%) oraz co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w tym okresie (wzrost ten wyniósł 2,1%, z czego jedna piąta to 0,42%).

Minister pracy i polityki społecznej ogłosił wskaźnik waloryzacji w komunikacie z 12 lutego 2010 r. opublikowanym w Monitorze Polskim nr 8, poz. 75.

Waloryzacja przysługuje z urzędu – nie trzeba w tym celu składać żadnych wniosków. Organy rentowe rozsyłają decyzje z informacją o nowej kwocie świadczenia. Nie ma znaczenia, czy świadczenie przyznane zostało na starych czy nowych zasadach – sposób przeliczenia dla wszystkich seniorów jest taki sam.

Waloryzacja obejmuje wszystkie świadczenia wypłacane przez organy rentowe: emerytury, renty, nauczycielskie świadczenia kompensacyjne oraz dodatki do nich, świadczenia i zasiłki przedemerytalne, renty socjalne oraz inne świadczenia pieniężne przysługujące na podstawie odrębnych przepisów.

Pod koniec 2009 r. rząd szacował podwyżkę rent i emerytur na poziomie 4,1%, jednak – z korzyścią dla seniorów – założenia te okazały się nieścisłe.

Waloryzacja dotyczy:

• emerytów i rencistów ZUS,
• osób pobierających renty socjalne oraz zasiłki i świadczenia przedemerytalne z ZUS,
• rolników i ich rodzin otrzymujących świadczenia z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego,
• żołnierzy i ich rodzin pobierających świadczenia w Wojskowym Biurze Emerytalnym Ministerstwa Obrony Narodowej,
• funkcjonariuszy policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i innych służb mundurowych, pobierających świadczenia w Zakładzie Emerytalno-Rentowym Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji,
• funkcjonariuszy służby więziennej, którym świadczenia wypłaca Biuro Emerytalne podległe Ministerstwu Sprawiedliwości.

O ILE WIĘCEJ?

Aby obliczyć wysokość emerytury/renty po waloryzacji, należy pomnożyć wysokość dotychczasowego świadczenia przez wskaźnik waloryzacji – 104,62%. Przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji podwyższona zostaje również podstawa wymiaru waloryzowanych świadczeń.

Przykład:
Pani Anna otrzymuje emeryturę w wysokości 1500 zł brutto. Od 1 marca 2010 r. wskaźnik waloryzacji wynosi 104,62%.
Obliczenia: 1500 zł x 104,62% = 1569,30 zł brutto.
W wyniku waloryzacji emerytura Pani Anny wzrośnie o 69,30 zł brutto.

Ile wynosi przeciętna emerytura/renta wypłacana przez ZUS? Szacuje się, że po waloryzacji w marcu 2010 r. przeciętna emerytura/renta to około 1588 zł (łącznie z kwotą okresowej emerytury kapitałowej), przy czym:

• emerytura – około 1698 zł,
• renta z tytułu niezdolności do pracy – około 1265 zł,
• renta rodzinna – około 1474 zł.

Mechanizm waloryzacji powoduje, że im wyższe świadczenie, tym większa podwyżka.

Ile wyniesie świadczenie po waloryzacji?

Uwaga! Aby obliczyć wysokość świadczenia netto, czyli to, ile otrzymuje się „na rękę", od kwoty brutto zwaloryzowanej emerytury/renty należy odjąć zaliczkę na podatek dochodowy oraz składkę zdrowotną finansowaną bezpośrednio z emerytury/renty.

Wraz z waloryzacją emerytur i rent zwiększone zostały najniższe gwarantowane świadczenia oraz dodatki.

Aktualne wysokości stawek (brutto) – od 1 marca 2010 r.:

1) Najniższe emerytury i renty:

• emerytura, renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renta rodzinna – 706,29 zł (wzrost o 31,19 zł w porównaniu z 2009 r.),
• renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy – 543,29 zł (wzrost o 23,99 zł),
• renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową i renta rodzinna wypadkowa – 847,55 zł (wzrost o 37,43 zł),
• renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową – 651,95 zł (wzrost o 28,79 zł).

2) Dodatki do emerytur i rent:

• pielęgnacyjny, za tajne nauczanie – 181,10 zł (wzrost o 8,00 zł),
• pielęgnacyjny dla inwalidy wojennego całkowicie niezdolnego do pracy i samodzielnej egzystencji – 271,65 zł (wzrost o 12,00 zł),
• kombatancki, świadczenie w wysokości dodatku kombatanckiego – 181,10 zł (wzrost o 8,00 zł),
• dla sieroty zupełnej – 340,39 zł (wzrost o 15,03 zł),
• kompensacyjny – 27,17 zł (wzrost o 1,20 zł),
• świadczenie pieniężne dla żołnierzy zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianych w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach wydobywania rud uranu i batalionach budowlanych – od 9,08 zł do 181,10 zł (wzrost o od 0,40 zł do 8,00 zł),
• świadczenie pieniężne przysługujące osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR – od 9,08 zł do 181,10 zł (wzrost o od 0,40 zł do 8,00 zł),
• świadczenie pieniężne przysługujące cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych 593,28 zł (wzrost o 26,20 zł).

3) Renta socjalna – 593,28 zł (wzrost o 26,20 zł).

4) Świadczenie przedemerytalne – 841,17 zł (wzrost o 37,15 zł).

Pozostałe kwoty można sprawdzić na stronie ZUS.

Od jakiej kwoty bazowej będą przyznawane emerytury i renty? Od 1 marca 2010 r. kwota bazowa wynosić będzie 2716,71 zł. Zgodnie z ustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych kwota bazowa wynosi 100% przeciętnego wynagrodzenia pomniejszonego o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia społeczne w poprzednim roku kalendarzowym.

Co ważne, od decyzji w sprawie waloryzacji – jak od każdej innej decyzji organu rentowego – można się odwołać. W przypadku ZUS odwołanie wnosi się w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Zakładu, do okręgowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Ile kosztuje waloryzacja? Szacuje się, że miesięczny skutek waloryzacji z uwzględnieniem wszystkich dodatków wynosi około 547,7 mln zł.

Podstawa prawna:
Ustawa z 7 września 2007 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2007 r. nr 191, poz. 1368).

W artykule wykorzystałam materiały ze strony www.zus.pl.

Magdalena Stec