Aby możliwa była odbudowa na terenach, na których nie występują zagrożenia osunięcia ziemi, rada gminy będzie mogła uchwalić miejscowy plan odbudowy (jako akt prawa miejscowego). Do nabycia, w trybie bezprzetargowym, nieruchomości objętych tym planem, będą uprawnione osoby, które nie powinny odbudowywać obiektu w dotychczasowym miejscu. Chodzi też o sytuacje, kiedy przepisy wykluczają budowę nowych obiektów na starym miejscu.

Jednocześnie wprowadzono zasady, które mają obowiązywać przy odbudowie obiektów w dotychczasowym miejscu, tak aby zapewnić ich bezpieczne użytkowanie. Rada gminy może wyznaczać, w akcie prawa miejscowego, obszary, na których nastąpiło zniszczenie lub uszkodzenie obiektów budowlanych w wyniku osunięcia ziemi, na których odbudowa obiektów budowlanych będzie możliwa wyłącznie na specjalnych warunkach określonych w ustawie.

Na obszarach osuwiskowych rada gminy (na wniosek wójta, burmistrza lub prezydenta miasta) będzie mogła wyznaczyć obszar, na którym ma obowiązywać zakaz odbudowy i budowy nowych budynków, a także rozbudowy, przebudowy i nadbudowy istniejących. Właściciele albo użytkownicy wieczyści nieruchomości, z których korzystanie stało się niemożliwe lub zostało ograniczone, będą mogli otrzymać odszkodowanie za poniesioną szkodę. Będą mogli też żądać od gminy wykupu nieruchomości lub jej części.

Zgodnie z projektem, procedura sporządzania i uchwalania miejscowego planu odbudowy będzie uproszczona i znacznie skrócona w stosunku do procedur stosowanych w ustawie z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Plan odbudowy może być sporządzony i uchwalony w ciągu 3-4 miesięcy.

W celu przyspieszenia pozyskiwania gruntów na realizację planu odbudowy, zaproponowano odrębne regulacje dotyczące wydawania decyzji wywłaszczeniowej i zatwierdzania podziału nieruchomości. Projekt nowelizacji ustawy przewiduje również wsparcie budżetu państwa w finansowaniu lokalnej infrastruktury (np. drogi, kanalizacja, wodociągi) na terenach objętych miejscowym planem odbudowy.

Wprowadzono również instrumenty finansowe, które ułatwią finansowanie odbudowy zniszczonych obiektów. Chodzi m.in. o zwolnienia z podatku od osób fizycznych, podatku dochodowego od osób prawnych, dopłaty do oprocentowania kredytów bankowych na zakup gruntów przeznaczonych do odbudowy budynków zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku usunięcia ziemi w innym niż dotychczas miejscu.

T.Sz., CIR