Dyrektywa UE w sprawie mediacji ma zastosowanie wtedy, gdy obydwie strony sporu o charakterze transgranicznym dobrowolnie wyrażą zgodę na rozwiązanie sporu przy pomocy bezstronnego mediatora. Państwa członkowskie muszą zapewnić wykonalność ugody zawartej w drodze mediacji. Na podstawie ostatniego badania sfinansowanego przez UE szacuje się, że ilość czasu straconego w wyniku niezastosowania mediacji w sporach wynosi w całej UE między 331 i 446 dni, a związane z tym dodatkowe koszty prawne przypadające na jedną sprawę wynoszą od 12471 do 13738 euro.

Zdaniem Komisji, dzięki mediacji można konstruktywnie rozwiązać spory między przedsiębiorstwami, pracodawcą i pracownikiem, wynajmującym i najemcą lub między członkami rodziny, w taki sposób, że relacja między stronami sporu może nawet ulec wzmocnieniu. Rozwiązywanie sporów poza sądem zmniejsza obciążenie systemu wymiaru sprawiedliwości, jak również może potencjalnie obniżyć koszty prawne przypadające na daną sprawę. Możliwość rozwiązywania sporów za pomocą internetu coraz częściej pozwala na prowadzenie mediacji na odległość. Brakuje jedynie przepisów transgranicznych, zapewniających stronom sporu, że proces mediacyjny odbędzie się według określonych zasad oraz że ugoda będzie wykonalna.

Przepisy UE zachęcają państwa członkowskie do prowadzenia kontroli jakości, opracowania kodeksów postępowania oraz oferowania mediatorom odpowiednich szkoleń. Grupa podmiotów zainteresowanych kwestiami dotyczącymi mediacji opracowała z pomocą Komisji Europejskiej Europejski Kodeks Postępowania dla Mediatorów. Określa zasady, co do których przestrzegania mediatorzy mogą się dobrowolnie zobowiązać. Zasady te odnoszą się do kompetencji, wyznaczania mediatorów i opłat za ich usługi, sposobu promocji usług, niezależności i bezstronności mediatorów, umowy o mediację oraz poufności mediacji.

Komisja oczekuje, że do maja 2011 roku 26 państw członkowskich wdroży przepisy UE (Dania zdecydowała się nie stosować tych przepisów). Mimo że w większości państw członkowskich podobne przepisy na poziomie krajowym obowiązywały jeszcze przed przyjęciem dyrektywy, państwa muszą powiadomić Komisję przed 21 maja 2011 r. o działaniach, które podejmą w celu wdrożenia dyrektywy (działania na szczeblu krajowym muszą wyraźnie odnieść się do dyrektywy). Wcześniej - do 21 listopada 2010 r. - państwa członkowskie muszą przekazać informacje na temat sądów właściwych do wyegzekwowania postanowień ugody zawartej w drodze mediacji, tak aby Komisja mogła opublikować te informacje i tym samym ułatwić obywatelom, w tym przedsiębiorcom, stosowanie mediacji.

T.Sz., KE