Do 2001 r. Polacy byli właścicielami paszportów o ciemnoniebieskiej okładce, ze srebrnym nadrukiem „Rzeczpospolita Polska”. W latach 2001 – 2006 zastąpiono je paszportami o okładce w kolorze burgunda, ze złotym nadrukiem. 1 stycznia 2006 r. wprowadzono nowy wzór paszportu z informacją o członkostwie Polski w Unii Europejskiej. 28 sierpnia 2006 r. weszły w życie paszporty biometryczne.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji na swojej stronie internetowej informuje, że paszporty wydane przed 28 sierpnia 2006 r., bez biometrii, zachowują ważność do czasu upływu terminów w nich określonych.


Paszport biometryczny

Paszport biometryczny wyposażony jest w specjalne zabezpieczenia elektroniczne w postaci chipu z zakodowaną informacją o posiadaczu paszportu.

Jak podaje Wikipedia, zabezpieczenie biometryczne to zabezpieczenie stosowane w dokumentach publicznych niektórych krajów, np. w zezwoleniach na pobyt, w paszportach, polegające na umieszczaniu na dokumencie danych biometrycznych, tj.:

• wizerunku twarzy,
• zapisu linii papilarnych palców,
• zapisu obrazu tęczówki.

Zabezpieczenie to ma na celu eliminacje fałszerstw wynikających z braku precyzyjnych i jednoznacznych powiązań dokumentu danej osoby z tą właśnie osobą.

Wprowadzenie nowego wzoru paszportu, poza spełnieniem zobowiązań wynikających z członkostwa w UE, służyć ma przede wszystkim zminimalizowaniu strat materialnych, jakie niesie ze sobą przestępczość związana z kradzieżą tożsamości i fałszerstwami dokumentów.

Paszport biometryczny podnosi także prestiż Polski na arenie międzynarodowej, ponieważ jest jednym z najnowocześniejszych w  najnowocześniejszych w świecie.

Jeżeli mamy jakiekolwiek pytania dotyczące paszportów biometrycznych, możemy kierować je na adres MSWiA: biopaszporty@mswia.gov.pl.


Kto wydaje paszport

Paszport wydaje wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu stałego osoby ubiegającej się o dokument. Za granicą organem uprawnionym do wydania paszportu jest konsul RP.

Za zgodą Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji paszport może być wydany z pominięciem właściwości miejscowej.


Termin ważności paszportu

Paszport ważny jest:

• 10 lat od daty wydania,
• 5 lat dla dzieci w przedziale wiekowym 5 – 13 lat,
• 1 rok (paszport tymczasowy) dla dzieci do lat 5.

Na żądanie rodziców dla dzieci do lat 5 może być wydany paszport 5-letni.

Utrata ważności paszportu nie pozbawia jego posiadacza prawa przybycia na podstawie tego dokumentu na terytorium Polski.

Paszport traci ważność z dniem śmierci jego posiadacza. Osoba zgłaszająca zgon lub osoba, która posiada paszport zmarłego, obowiązana jest do zwrotu tego dokumentu kierownikowi urzędu stanu cywilnego (przy sporządzeniu aktu zgonu) lub organowi paszportowemu.


Paszport dla dziecka

Do nowych paszportów biometrycznych nie można wpisywać dzieci. W imieniu małoletniego wniosek o wydanie paszportu składają wspólnie rodzice lub ustanowieni przez sąd opiekunowie prawni. Wymagana jest obecność małoletniego.

W przypadku braku zgodności stanowisk rodziców lub niemożności uzyskania zgody jednego z nich zgodę na wydanie paszportu zastępuje orzeczenie sądu rodzinnego.

Wniosek złożony przez jednego rodzica wraz z pisemną zgodą drugiego z nich, poświadczoną przez organ paszportowy lub notariusza, uznaje się za złożony wspólnie przez rodziców.


Paszport tymczasowy

Paszport tymczasowy nie zawiera biometrii. Wydawany jest on:

• dzieciom do ukończenia 5 roku życia,
• obywatelom polskim przebywającym za granicą na czas oczekiwania na paszport 10-letni lub na powrót do kraju w przypadku zagubienia paszportu,
• w przypadkach nagłych, związanych z chorobą lub pogrzebem członka rodziny albo potrzebą pilnego wyjazdu za granicę.

Paszport tymczasowy jest ważny 12 miesięcy od daty jego wydania lub na okres w nim wskazany przez organ paszportowy.

Paszporty tymczasowe wydaje wojewoda.


Odmowa wydania paszportu

Zgodnie z art. 17 ustawy o dokumentach paszportowych wydania paszportu odmawia się na wniosek sądu prowadzącego przeciwko osobie ubiegającej się o dokument paszportowy postępowanie cywilne, w sprawie karnej, o przestępstwo skarbowe lub postępowanie w sprawie nieletniego.


Unieważnienie paszportu

W myśl art. 38 ww. ustawy paszport podlega unieważnieniu, jeżeli:

• został wydany z naruszeniem przepisów ustawy,
• jego posiadacz utracił obywatelstwo polskie,

a także na wniosek sądu prowadzącego przeciwko posiadaczowi paszportu postępowanie w sprawie karnej, cywilne, o przestępstwo skarbowe lub postępowanie w sprawie nieletniego.

Osoba, wobec której wydano decyzję o unieważnieniu paszportu ma obowiązek zwrócić go organowi paszportowemu.

Od decyzji w sprawach paszportów przysługuje odwołanie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.


FORMALNOŚCI ZWIĄZANE Z UZYSKANIEM PASZPORTU

Sprawę załatwiamy w punkcie paszportowym w miejscu stałego zameldowania.


Zobowiązani jesteśmy złożyć następujące dokumenty:

• wypełniony wniosek o wydanie dokumentu paszportowego (dostępny w punkcie paszportowym);

• dwie jednakowe fotografie spełniające wymogi biometrii;

• w przypadku ubiegania się o paszport po raz pierwszy — odpis skrócony lub zupełny aktu urodzenia oraz numer PESEL;

• odpis skrócony aktu małżeństwa, jeżeli osoba ubiegająca się o wydanie paszportu zawarła związek małżeński za granicą;

• dowód uiszczenia opłaty paszportowej;

• do wglądu: dowód osobisty lub inny dokument potwierdzający tożsamość i obywatelstwo polskie;

• w sytuacji wymiany paszportu: ostatnio posiadany dokument.

W przypadku małoletnich dodatkowo składamy:

• pisemną zgodę obojga rodziców lub ustanowionych przez sąd opiekunów prawnych na wydanie małoletniemu paszportu (obecność obydwojga rodziców lub opiekunów z dowodami osobistymi);

• orzeczenie sądu + akt urodzenia małoletniego — w przypadku pozbawienia lub zawieszenia władzy rodzicielskiej jednego z rodziców;

• orzeczenie sądu wyrażające zgodę na wydanie dokumentu paszportowego małoletniemu + akt urodzenia małoletniego — w przypadku braku zgodności stanowisk rodziców lub niemożności uzyskania zgody jednego z nich;

• pisemną zgodę na wydanie paszportu małoletniemu, poświadczoną przez organ paszportowy lub notariusza + akt urodzenia małoletniego — w przypadku niemożności osobistego przybycia jednego z rodziców;

• odpis zupełny aktu urodzenia małoletniego — w przypadku nieustalonego ojcostwa małoletniego;

• akt zgonu rodzica + akt urodzenia małoletniego — w przypadku zgonu jednego z rodziców.

Wniosek paszportowy

Wniosek paszportowy powinien być wypełniony czytelnie, drukowanymi literami, podpisany przez osobę ubiegającą się o wydanie dokumentu. Podpis w ramce pod fotografią nie może dotykać linii.

Dzieci do 13 roku życia nie podpisują się pod wnioskiem. W przypadku małoletnich wniosek musi być podpisany przez ich rodziców lub opiekunów.

Wniosek składamy osobiście. Osobiście też odbieramy paszport, odczytując dane zawarte w mikroprocesorze.

Paszport dla małoletniego może odebrać jeden z rodziców lub opiekunów. Małoletni, który ukończył 13 lat, odbiera dokument osobiście, w obecności przynajmniej jednego z rodziców lub opiekunów.


Zdjęcie

Do wniosku dołączamy dwie jednakowe fotografie, które:

• są aktualne (z ostatnich 6 miesięcy), kolorowe, o wymiarach 35x45 mm,
• wykonane są na jednolitym jasnym tle, mają dobrą ostrość,
• przedstawiają front osoby fotografowanej z twarzą skierowaną prosto w obiektyw aparatu,
• pokazują wyraźnie oczy i twarz od wierzchołka głowy do górnej części barków, tak aby twarz zajmowała 70 – 80 proc. fotografii.

Fotografia ma przedstawiać osobę bez nakrycia głowy i okularów z ciemnymi szkłami.

Wyjątki:

• fotografia przedstawiająca osobę w okularach z ciemnymi szkłami — jedynie osoby z wadami wzroku (wymagane orzeczenie o niepełnosprawności z uwagi na wadę wzroku),
• fotografia przedstawiająca osobę w nakryciu głowy, które nie zakrywa ani nie zniekształca owalu twarzy — jedynie osoby noszące nakrycie głowy ze względu na wyznanie (wymagane zaświadczenie o przynależności do wspólnoty wyznaniowej).

Instrukcja wykonywania zdjęć spełniających kryteria ICAO w zakresie biometrycznego wizerunku twarzy w paszportach i dokumentach podróży (ze strony MSWiA).


Opłaty paszportowe

Nie pobiera się opłaty paszportowej:

• od osób, które ukończyły 70 lat,
• osób przebywających w domach pomocy społecznej lub w zakładach opiekuńczych, albo korzystających z pomocy społecznej w formie zasiłków stałych — jeżeli ich wyjazd za granicę następuje w celu długotrwałego leczenia lub w związku z koniecznością poddania się operacji,
• osób, które złożyły wniosek o wymianę paszportu z powodu jego wady technicznej,
• żołnierzy wyznaczonych do pełnienia służby poza granicami państwa z wyjątkiem żołnierzy zawodowych.

Połowę, czyli 70 zł, zapłacą:

• emeryci, renciści, osoby niepełnosprawne i współmałżonkowie tych osób, pozostających na ich wyłącznym utrzymaniu,
• osoby przebywające w domach pomocy społecznej lub w zakładach opiekuńczych, albo korzystające z pomocy społecznej w formie zasiłków stałych,
• kombatanci i inne osoby będące ofiarami represji wojennych i okresu powojennego,
• uczniowie i studenci.

Częściowo obniżoną opłatę pobiera się w przypadku:

• zmiany nazwiska, imienia lub innych danych wpisywanych do paszportu,
• zmiany wyglądu osoby posiadającej paszport, mogącej utrudnić ustalenie jej tożsamości,
• braku w posiadanym ważnym paszporcie miejsca na wizy i stemple przekroczenia granicy.

Wysokość obniżonej opłaty ustala się, odejmując od opłaty obowiązującej w dniu złożenia wniosku o nowy paszport jedną dziesiątą część opłaty za każdy pełny rok pozostający do upływu ważności dotychczas posiadanego paszportu.

Opłatę podniesioną o 200 proc. ceny wydawanego paszportu pobiera się:

• jeżeli paszport został utracony lub zniszczony z przyczyn zawinionych przez jego posiadacza.

Od 1 stycznia 2007 r. wniosek paszportowy nie podlega opłacie skarbowej.

Na stronie MSWiA można znaleźć informację o wysokości opłat paszportowych w innych krajach europejskich (wartości podane są w złotówkach wg kursu NBP z dnia 13 czerwca 2006 r.):

• Niemcy — 237,76
• Francja — 241,79
• Austria — 278,06
• Anglia — 301,10
• Szwecja — 348,40
• Norwegia — 511,53
• Belgia — 668,95

Czas oczekiwania na paszport

Datę wydania paszportu określa organ wydający dokument. Przeciętnie czas oczekiwania nie przekracza 30 dni.


Jak otrzymać paszport za granicą

Aby otrzymać polski paszport za granicą, należy zgłosić się do konsulatu RP i złożyć takie same dokumenty, jakie wymagane są w kraju. Jeżeli pojawia się wątpliwość co do polskiego obywatelstwa, należy przedstawić dokument potwierdzający jego posiadanie lub poprzez konsulat wystąpić do właściwego urzędu w kraju w celu jego wystawienia.

W przypadku osób, które nie posiadają numeru PESEL, z wnioskiem o jego nadanie występuje konsul.

Więcej informacji dotyczących procedury wydawania paszportów można znaleźć na stronach internetowych poszczególnych urzędów wojewódzkich:

Dolnośląski
Kujawsko-pomorski
Lubelski
Lubuski
Łódzki
Małopolski
Mazowiecki
Opolski
Podlaski
Podkarpacki
Pomorski
Śląski
Świętokrzyski
Warmińsko-mazurski
Wielkopolski
Zachodniopomorski


PODSTAWA PRAWNA

1) Ustawa z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych (Dz. U. z 2006 r. Nr 143, poz. 1027);
2) Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 sierpnia 2006 r. w sprawie dokumentów paszportowych oraz trybu postępowania w przypadku ujawnienia fałszerstw lub wad w tych dokumentach oraz w sytuacji ich zniszczenia (Dz. U. z 2006 r. Nr 152, poz. 1090);
3) Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za wydanie dokumentu paszportowego oraz zwrotu tych opłat (Dz. U. z 2006 r. Nr 153, poz. 1091).

W artykule wykorzystano informacje ze strony MSWiA.

Magdalena Stec