26 listopada Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Sądu Rejonowego w Stargardzie Gdańskim dotyczące hipoteki przymusowej.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 36 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa z 29 sierpnia 1997 r.  w zakresie, w jakim przyznaje pierwszeństwo zaspokojenia hipotekom przymusowym Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego przed hipotekami ustanowionymi dla zabezpieczenia innych należności, jest niezgodny z art. 32 konstytucji.

Zdaniem sędziów istotą każdej hipoteki są zasady pierwszeństwa i jawności. Wierzyciele działają  w zaufaniu do treści ksiąg wieczystych i ujawnionego w nich stanu obciążenia nieruchomości. Zaufanie to podważa kwestionowany przepis Ordynacji podatkowej, który — według TK — niweczy jego skuteczność. Umożliwia bowiem Skarbowi Państwa pozbawienie innych wierzycieli — w każdym czasie i w sposób niemożliwy do przewidzenia — zaspokojenia ich wierzytelności zabezpieczonych wcześniej ustanowionymi hipotekami.

W ocenie Trybunału uprzywilejowanie Skarbu Państwa jest nieuzasadnione. Nie jest też konieczne z punktu widzenia ochrony interesu fiskalnego państwa, które ma wystarczające możliwości prawne dochodzenia swoich roszczeń. Jest sprzeczne z konstytucyjnymi zasadami równości i niedyskryminacji, ponieważ powoduje pokrzywdzenie innych wierzyciel.

Sędziowie podkreślili, że hipoteka jest instytucją prawa cywilnego, właściwą dla regulacji stosunków prywatnoprawnych. Zastosowania jej w stosunkach publicznoprawnych nie jest wykluczone, jednak kwestionowany przepis, niwecząc istotę zabezpieczenia hipotecznego, narusza pewność obrotu i zasady, które państwo, uczestnicząc w życiu gospodarczym w relacjach z podmiotami prywatnymi, zobowiązane jest przestrzegać.

T.Sz., TK