W 2006 r. średnia szacowana liczba płatności masowych w Polsce wynosiła około 920-950 mln. W 2009 r. przeciętna liczba płatności masowych wynosiła około 1,09-1,2 mld. W latach 2006-2009 liczba płatności gotówkowych utrzymywała się na podobnym poziomie - około 800 mln, natomiast ponad dwukrotnie wzrosła liczba płatności bezgotówkowych, do około 400 mln rocznie.

NBP prognozuje wzrost liczby płatności masowych w 2015 r. do około 1,28-1,44 mld, z czego płatności bezgotówkowych będzie około 760-780 mln. Przewiduje się, że w 2020 r. płatności masowych będzie około 1,4-1,55 mld, z czego około 70 proc. to będą płatności bezgotówkowe. W latach 2006-2009 Polacy zaoszczędzili dzięki rozwojowi obrotu bezgotówkowego około 400-800 mln zł. W perspektywie do 2020 r. oszczędności mogą wynosić nawet około 14-15 mld zł.

Badanie wykazało, że podstawowe instrumenty płatności bezgotówkowych takie jak zlecenia stałe, polecenia zapłaty oraz elektroniczne prezentowanie i płacenie za rachunki, są nadal mało popularne wśród Polaków. Wśród bezgotówkowych sposobów płatności dominuje przelew z wykorzystaniem bankowości internetowej. Kolejne miejsca w zakresie bezgotówkowych form płatności, ze znacznie mniejszym udziałem rynkowym, zajmuje polecenie zapłaty, przelew w oddziale własnego banku i zlecenie stałe.

Pomimo dostępu do różnych instrumentów płatniczych, Polacy nadal przy płatnościach za usługi masowe w zdecydowanej większości wybierają płatności gotówkowe. Posiadanie dostępu do konta osobistego nie wpływa zdecydowanie na powszechne wykonywanie płatności bezgotówkowych. Występuje natomiast sytuacja nazywana „kultem gotówki", także wśród osób posiadających konto osobiste. „Kult gotówki" to preferencja posiadania i dokonywania płatności gotówką, bez względu na związane z tym koszty, oraz brak chęci do poszerzania wiedzy na temat bezgotówkowych sposobów płatności i korzystania z nich.

Największy udział płatności bezgotówkowych zanotowano wśród osób w wieku 30-44 lata, posiadających stałą pracę, mieszkających w miastach powyżej 500 tys. mieszkańców i z wyższym wykształceniem. Dwa najpopularniejsze gotówkowe sposoby płatności to płatność na poczcie oraz u masowego wierzyciela (gotówką w kasie punktu obsługi klienta u dostawcy usługi i gotówką u inkasenta).

Według autorów raportu NBP, do zmiany sytuacji w Polsce konieczne jest dalsze zwiększanie wskaźnika ubankowienia oraz zachęcenie do aktywnego korzystania z przelewów jednorazowych w bankowości internetowej, a także poprzez elektroniczną prezentację i płatność rachunków, polecenia zapłaty i zlecenia stałe. W przypadku osób niekorzystających z bankowości internetowej a posiadających dostęp do konta osobistego pożądana jest popularyzacja poleceń zapłaty i stałych zleceń.

T.Sz., NBP