Poniedziałek, 19 II 2018 r.
Nr 32/2018 (2371)
indeks alfabetyczny |
A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  V  Z  Ź  Ż 
wydanie z wybranego dnia | najczęściej czytane | najlepiej oceniane | zmień rozmiar czcionki | terminy i wydarzenia | kanał RSS
 


9 listopada 2007 r.

Poradnik potencjalnego przestępcy podatkowego (2) – Jak uniknąć kary

Ilość przestępstw i wykroczeń skatalogowanych w Kodeksie Karnym Skarbowym jest bardzo duża. Żartobliwie można by powiedzieć, że każdy znajdzie tam coś dla siebie. Ale z podatkami, urzędami i urzędnikami zajmującymi się podatkami żartów nie ma – i kwestie prawidłowego realizowania swoich powinności podatkowych powinniśmy traktować wyjątkowo poważnie.

Uwaga: artykuł który czytasz ma ponad 3 miesiące.

R E K L A M A

Niestety - czasem zdarzy się, że nieświadomie (a czasami ze zwykłego lenistwa lub niedbalstwa) popełnimy jakieś wykroczenie lub przestępstwo. Są wtedy sposoby, żeby uniknąć kary – ale wymaga to od wykraczającego podjęcia określonych w KKS działań.

 

Czynny żal


Czynny żal to pojęcie potoczne – w przepisach nie występuje takie sformułowanie. Często jednak pojęciem czynnego żalu posługują się podatnicy w rozmowach czy dyskusjach na forach nternetowych.


W artykule 16 KKS znajduje się dość szczególna regulacja. Zgodnie z nią nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności tego czynu, w szczególności osoby współdziałające w jego popełnieniu.

 

Aby uwolnić się od kary trzeba jednak spełnić parę dodatkowych warunków, muszę też istnieć szczególne okoliczności.

 

Przede wszystkim o przestępstwie (wykroczeniu) należy powiadomić odpowiedni organ (najczęściej będzie to urząd skarbowy, ale czasami może to być np. inspektor kontroli skarbowej, Policja, ABW czy urząd celny).

 

Zawiadomienie musi być złożone na piśmie lub ustnie do protokołu. W zawiadomieniu należy ujawnić wszystkie istotne okoliczności popełnienia czynu zabronionego, wskazać ewentualne osoby współuczestniczące w popełnieniu czynu itp.

 

Należy również uiścić w całości wymaganą należność publicznoprawną w wysokości, w jakiej została naszym czynem uszczuplona. Nie trzeba tego zrobić natychmiast – w chwili złożenia zawiadomienia. Zgodnie z przepisem KKS należy to zrobić najpóźniej w terminie, który na dokonanie takiej wpłaty wyznaczy sprawcy odpowiedni organ postępowania przygotowawczego. Należy również pamiętać o konieczności zapłaty odsetek za zwłokę w odpowiedniej wysokości. Nieprawidłowe obliczenie odsetek (zbyt małe odsetki) może spowodować utratę prawa do skorzystania z dobrodziejstwa czynnego żalu.

 

Nie jest dobrym pomysłem zwłoka w skorzystaniu z możliwości, jakie daje art. 16 KKS. Zawiadomienie o swoim przestępstwie będzie bezskuteczne, jeżeli zostanie dokonane po tym, jak organ ścigania zdobył już wyraźnie udokumentowaną informację o popełnieniu przestępstwa czy wykroczenia. Za późno będzie również wtedy, kiedy np. urząd skarbowy rozpocznie kontrolę, podejmie czynności sprawdzające czy dokona przeszukania, wizji lokalnej itp.

 

Ale jeżeli jedna z ww. czynności nie dostarczyła podstawy do wszczęcia postępowania o czyn zabroniony, to w dalszym ciągu w odniesieniu do tego czynu sprawca może skorzystać z instytucji czynnego żalu.

 

W Kodeksie karnym skarbowym zostały określone kategorie osób, które nie mogą uwolnić się od kary na podstawie art. 16. Są to między innymi osoby, które wykorzystując uzależnienie innej osoby od siebie poleciły jej wykonanie czynu zabronionego. Również osoby organizujące albo kierujące grupami albo związkami mającymi na celu popełnienie przestępstwa skarbowego nie skorzystają z czynnego żalu.

 

Kodeks Karny Skarbowy Art. 16.

 

§ 1. Nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności tego czynu, w szczególności osoby współdziałające w jego popełnieniu.


§ 2. Przepis § 1 stosuje się tylko wtedy, gdy w terminie wyznaczonym przez uprawniony organ postępowania przygotowawczego uiszczono w całości wymagalną należność publicznoprawną uszczuploną popełnionym czynem zabronionym. Jeżeli czyn zabroniony nie polega na uszczupleniu tej należności, a orzeczenie przepadku przedmiotów jest obowiązkowe, sprawca powinien złożyć te przedmioty, natomiast w razie niemożności ich złożenia – uiścić ich równowartość pieniężną; nie nakłada się obowiązku uiszczenia ich równowartości pieniężnej, jeżeli przepadek dotyczy przedmiotów określonych w art. 29 pkt 4.


§ 3. Jeżeli złożone przedmioty podlegające przepadkowi mogą ulec szybkiemu zniszczeniu lub zepsuciu, ich przechowywanie byłoby połączone z niewspółmiernymi kosztami lub nadmiernymi trudnościami albo powodowałoby znaczne obniżenie ich wartości, organ postępowania przygotowawczego nakłada na sprawcę obowiązek uiszczenia ich równowartości pieniężnej, chyba że przepadek dotyczy przedmiotów określonych w art. 29 pkt 4.


§ 4. Zawiadomienie powinno być złożone na piśmie albo przekazane ustnie do protokołu.


§ 5. Zawiadomienie jest bezskuteczne, jeżeli zostało złożone:

 

1) w czasie, kiedy organ ścigania miał już wyraźnie udokumentowaną wiadomość o popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego;
2) po rozpoczęciu przez organ ścigania czynności służbowej, w szczególności przeszukania, czynności sprawdzającej lub kontroli zmierzającej do ujawnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, chyba że czynność ta nie dostarczyła podstaw do wszczęcia postępowania o ten czyn zabroniony.


§ 6. Przepisu § 1 nie stosuje się wobec sprawcy, który:


1) kierował wykonaniem ujawnionego czynu zabronionego;
2) wykorzystując uzależnienie innej osoby od siebie, polecił jej wykonanie ujawnionego czynu zabronionego;
3) zorganizował grupę albo związek mający na celu popełnienie przestępstwa skarbowego albo taką grupą lub związkiem kierował, chyba że zawiadomienia, o którym mowa w § 1, dokonał ze wszystkimi członkami grupy lub związku;
4) nakłaniał inną osobę do popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego w celu skierowania przeciwko niej postępowania o ten czyn zabroniony.


Korekta deklaracji

 

Nie zawsze zasadne jest korzystanie z postanowień KKS dotyczących czynnego żalu. Czasami wystarczy po prostu złożyć korektę deklaracji. Wyobraźmy sobie następującą sytuację:


Przedsiębiorca sporządzając deklarację VAT-7 dokonał pomniejszenia podatku VAT w nieprawidłowej (zbyt dużej) wysokości. Przyczyny tego mogły być różne. Przeprowadzając kontrolę dokumentów w firmie odkrył ten fakt kilkanaście miesięcy później. Przedsiębiorca może w tym momencie złożyć korektę deklaracji VAT dołączając do niej pisemne uzasadnienie przyczyny korekty (można na przykład w wyjaśnieniu napisać, że dokonano odliczenia w wyniku błędu przy odczytywaniu dokumentów), wpłacić zaniżoną uprzednio kwotę podatku wraz z odsetkami, i w ten sposób uwolnić się od odpowiedzialności karnej skarbowej.


Ten sposób postępowania wynika z art. 16a KKS:


Kodeks Karny Skarbowy Art. 16a.


Nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, kto złożył prawnie skuteczną, w rozumieniu przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa lub ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65, z późn. zm.), korektę deklaracji podatkowej wraz z uzasadnieniem przyczyny korekty i w całości uiścił, niezwłocznie lub w terminie wyznaczonym przez uprawniony organ, należność publicznoprawną uszczuploną lub narażoną na uszczuplenie.


Uwaga: nie zawsze złożenie korekty deklaracji jest dopuszczalne. Kiedy można złożyć korektę, mówią przepisy Ordynacji podatkowej:


Ordynacja Podatkowa (wyciąg)

 

Art. 81. § 1. Jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy, płatnicy i inkasenci mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację.

 

§ 2. Skorygowanie deklaracji następuje przez złożenie korygującej deklaracji wraz z dołączonym pisemnym uzasadnieniem przyczyn korekty.


Art. 81a. (uchylony).


Art. 81b. § 1. Uprawnienie do skorygowania deklaracji:


1) ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej – w zakresie objętym tym postępowaniem lub kontrolą;
2) przysługuje nadal po zakończeniu:


a) kontroli podatkowej,
b) postępowania podatkowego – w zakresie nieobjętym decyzją określającą wysokość zobowiązania podatkowego.


§ 2. Korekta złożona w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1, nie wywołuje skutków prawnych.


§ 3. Przepisu § 1 pkt 2 lit. a nie stosuje się w zakresie podatku od towarów i usług.


Przepis art. 81b. § 3 wzbudził swego czasu sporo wątpliwości. Ministerstwo Finansów wydało w związku z tymi wątpliwościami pismo, w którym wyjaśnia co następuje:


Pismo Sekretarza Stanu w Ministerstwie Finansów z dnia 8 sierpnia 2005 r. nr SP1/618/8012-110-2024/05/EB skierowane do Dyrektorów Izb Skarbowych, Dyrektorów Izb Celnych, Dyrektorów Urzędów Kontroli Skarbowej w sprawie składanie prawnie skutecznych korekt deklaracji VAT


W celu zapewnienia jednolitego stosowania art. 81b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 47 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 143, poz. 1199) uprzejmie wyjaśniam, co następuje:


Jak wynika z otrzymywanych przez Ministerstwo Finansów pytań, nowe brzmienie art. 81b § 3 ustawy – Ordynacja podatkowa, który wchodzi w życie z dniem 1 września br. może budzić wątpliwości co do uprawnień podatników do skorygowania deklaracji dla podatku od towarów i usług po zakończeniu kontroli podatkowej.


Należy stwierdzić, że brak jest merytorycznego i praktycznego uzasadnienia dla uznania bezwzględnej bezskuteczności korekty deklaracji VAT w każdej sytuacji po zakończeniu kontroli podatkowej. Dodany przepis art. 81b § 3 Ordynacji podatkowej miał jedynie zachować, już tylko w formie wyjątku dotyczącego podatku od towarów i usług, obecny stan prawny, a więc pozostawić podatnikom prawo do złożenia prawnie skutecznej korekty deklaracji VAT, gdy zakończona kontrola podatkowa nie wykazała nieprawidłowości. Korekta deklaracji złożona w tym przypadku będzie prawnie skuteczna. Jedynie w sytuacji, gdy kontrola podatkowa wykaże nieprawidłowości, a zebrany w toku kontroli materiał dowodowy będzie przyczynkiem do wszczęcia postępowania podatkowego, korekta deklaracji w zakresie podatku od towarów i usług nie będzie prawnie skuteczna. Taka interpretacja przepisu art. 81b § 2 i 3 ustawy – Ordynacja podatkowa znajduje uzasadnienie, szczególnie w kontekście zmiany w art. 81 Ordynacji podatkowej, który przyjmuje jako ogólną zasadę dopuszczalność wszelkich korekt deklaracji podatkowych.


Przedstawiając powyższe, w związku z pojawiającymi się w mediach artykułami (Gazeta Prawna z dn. 5 – 7 sierpnia 2005 r.) zwracam szczególną uwagę na potrzebę prawidłowej interpretacji treści art. 81b § 3 ustawy – Ordynacja podatkowa.


(E.G.)

C.D.N. 

 



Copyright © TaxNet Sp. z o.o. w Tychach