Sędziowie rozpatrzyli we wtorek skargę polskiego importera. Ten, sprowadzając z Niemiec używaną odzież, w zgłoszeniach celnych zadeklarował kwotę długu celnego obliczoną z zastosowaniem stawki obniżonej na podstawie deklaracji eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towaru z Unii Europejskiej.

Polskie władze celne zwróciły się do władz niemieckich o zweryfikowanie deklaracji niemieckiego eksportera. Wyniki kontroli wykazały, że deklaracja eksportera nie spełnia kryteriów umożliwiających zastosowanie preferencyjnej stawki celnej. Dyrektor urzędu celnego uznał więc zgłoszenia celne polskiego importera za nieprawidłowe i określił kwotę długu celnego w wysokości 60 proc. wartości celnej towaru.

Importer odwołał się od tej decyzji, a następnie zaskarżył niekorzystne dla siebie postanowienia Głównego Urzędu Ceł i sądów. W skardze konstytucyjnej wskazał na przepis uniemożliwiający stronie zainteresowanej obronę oraz udział w postępowaniu dowodowym przed organami celnymi państwa eksportera. Jego zdaniem przepis ten pozbawił go konstytucyjnego prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.

Art. 32 protokołu nr 4 do Układu Europejskiego z 16 grudnia 1991 r. przewiduje, że w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności dokumentów, statusu pochodzenia towaru lub spełnienia innych wymogów protokołu władze celne kraju importu zwracają się o weryfikację, której dokonują władze celne kraju eksportu, a następnie informują wnioskodawcę o wynikach weryfikacji.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zaskarżony przepis nie jest niezgodny z konstytucją. Uznał, że prawo do sprawiedliwej procedury sądowej nie stanowi w tej sprawie adekwatnego wzorca kontroli. Nie pozostaje bowiem w merytorycznym związku z kwestionowanym przepisem protokołu. Kontroli nad weryfikacją pochodzenia towaru, dokonaną przez organy celne państwa eksportu (w tym wypadku Niemiec), nie mogą sprawować sądy polskie. Krajowe organy celne są więc związane wynikiem weryfikacji dokonanej przez organy kraju eksportera.

Jednocześnie TK podkreślił, że postępowanie administracyjne prowadzone przez polskie organy celne z naruszeniem kwestionowanego protokołu, w tym również w zakresie, w jakim przepis ten ustanawia normy prawa materialnego (decydujące o pozbawieniu sprowadzanego towaru preferencji), podlega kontroli sądów krajowych.

T.Sz., TK