Poniedziałek, 19 II 2018 r.
Nr 32/2018 (2371)
indeks alfabetyczny |
A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  V  Z  Ź  Ż 
wydanie z wybranego dnia | najczęściej czytane | najlepiej oceniane | zmień rozmiar czcionki | terminy i wydarzenia | kanał RSS
 


12 lutego 2008 r.

Postępowanie w sprawach gospodarczych

Przedsiębiorca, który dochodzi należności przed sądem cywilnym nie ma łatwego zadania. Jeżeli nie korzysta z usług profesjonalnego pełnomocnika, musi posiadać sporą wiedzę o zasadach rządzących postępowaniem cywilnym, aby jego starania nie spełzły na niczym.

Uwaga: artykuł który czytasz ma ponad 3 miesiące.

R E K L A M A

Ustawodawca nie jest dla przedsiębiorców łaskawy. Wychodząc z załażenia, że mają oni większe doświadczenie i obycie w sprawach urzędowych zaostrzył w stosunku do nich formalne rygory uczestnictwa w procesie cywilnym. Ten większy rygoryzm ma także swoje dobre strony. Dyscyplinuje on przedsiębiorców do sprawniejszego gromadzenie materiału dowodowego, skracając czas rozpoznania sprawy.

Sprawy gospodarcze

Jak sama nazwa wskazuje w postępowaniu w sprawach gospodarczych sąd rozstrzyga tzw. sprawy gospodarcze. Są to sprawy ze stosunków cywilnych pomiędzy przedsiębiorcami prowadzącymi działalność gospodarczą w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. To, że spór dotyczy przedsiębiorców nie jest wystarczające do uznania, że mamy do czynienia ze sprawą gospodarczą. Konieczne jest jeszcze, aby spór ten wynikał z prowadzonej przez tych przedsiębiorców działalności gospodarczej, a nie z jakichś innych łączących ich stosunków. Zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez jedną ze stron sporu nie powoduje, że sprawa przestaje mieć charakter „gospodarczy”.

Dodatkowo kodeks postępowania cywilnego za sprawy cywilne uznaje również sprawy:

 

  • ze stosunku spółki oraz roszczenia odszkodowawcze członków organów spółki względem spółki i jej wierzycieli,
  • przeciwko przedsiębiorcom o zaniechanie naruszanie środowiska,
  • między organami przedsiębiorstwa państwowego, a także jego organem założycielskim,
  • z zakresu prawa upadłościowego i naprawczego,
  • o nadanie klauzuli wykonalności prawomocnym orzeczeniom sądu gospodarczego lub podlegającym natychmiastowej wykonalności.

 

Z katalogu spraw gospodarczych wyłączone natomiast zostały sprawy o podział majątku byłych wspólników spółki cywilnej, a także sprawy dotyczące rolnictwa w zakresie upraw rolnych, hodowli zwierząt, ogrodnictwa, leśnictwa, rybactwa itp.

Sprawy gospodarcze rozpoznawane są przez tzw. sądy gospodarcze. Są to jednostki organizacyjne w sądach rejonowych i okręgowych. Do właściwości sądów okręgowych należeć będą sprawy o prawa majątkowe, których wartość przekracza 100 000 zł; spory o niższej wartości rozstrzygane są przez sądy rejonowe. Sądy okręgowe rozpoznają bez względu na wartość sporu sprawy o uchylenie, stwierdzenie nieważności albo ustalenie nieistnienia uchwał organów osób prawnych (np. spółek akcyjnych, z ograniczoną odpowiedzialnością), a także sprawy o zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji.

Szczególne wymogi pism procesowych

Postępowanie w sprawie gospodarczej inicjuje zawsze wniesienie przez przedsiębiorcę (powoda) do sądu gospodarczego pozwu, w którym przedstawia czego żąda i na czym opiera swoje żądanie. Pozew musi odpowiadać wymogom pisma procesowego tj. wskazywać sąd, strony sporu z podaniem adresu ich siedziby, dokładnie określać żądanie, a w sprawach majątkowych wartość przedmiotu sporu, wskazywać okoliczności faktyczne uzasadniające żądanie, podpisy, wymieniać załączniki dołączone do pozwu. Obligatoryjnym elementem pozwu w sprawie gospodarczej jest przedstawienie wszystkich twierdzeń dotyczących żądania oraz dowodów na ich poparcie. Późniejsze ich powołanie nie będzie możliwe, chyba że powód wykaże, że nie mógł ich powołać lub potrzeba powołania pojawiła się później. Do pozwu powód powinien także dołączyć:

a) odpis reklamacji,
b) wezwanie do dobrowolnego spełnienia świadczenia,
c) pisma świadczące o próbie wyjaśniania sporu.

Konsekwencją niedołączenia reklamacji lub wezwania do spełnienia świadczenia będzie zwrot pisma oraz obciążenie powoda kosztami procesu. Dlatego przed wystąpieniem na drogę sądową tak ważne jest podjęcie przez przedsiębiorcę prób zmierzających do uzyskania należnego świadczenia bez angażowania wymiaru sprawiedliwości.

Pozew spełniający wszystkie wymogi formalne sąd doręcza stronie przeciwnej, czyli pozwanemu, który musi złożyć odpowiedź na pozew w terminie dwóch tygodni od jego otrzymania. Zaniedbanie tego obowiązku może w konsekwencji doprowadzić do wydania przez sąd wyroku zaocznego. Wyrok taki będzie zazwyczaj dla pozwanego niekorzystny, bowiem sąd rozstrzygając sprawę oprze się na twierdzeniach powołanych w pozwie. W odpowiedzi na pozew strona pozwana powinna podać wszystkie twierdzenia, zarzuty oraz dowody na ich poparcie pod rygorem utraty prawa ich powołania w dalszym toku postępowania, chyba że wykaże, iż powołanie nie było możliwe lub potrzeba powołania powstała później. Obowiązek przedstawienia wszystkich twierdzeń, zarzutów i dowodów dotyczy zresztą nie tylko odpowiedzi na pozew, ale także sprzeciwu od wyroku zaocznego, zarzutów od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, sprzeciwu od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym.

Należy pamiętać, że strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego) powinna doręczyć odpisy pism procesowych bezpośrednio stronie przeciwnej, dołączając do odpisów pism wnoszonych do sądu dowód doręczenia. Nie dotyczy to jednak pierwszych pism w sprawie (pozwu), a także pozwu wzajemnego, apelacji, skargi kasacyjnej, zażalenia, sprzeciwu od wyroku zaocznego, zarzutów od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, sprzeciwu od nakazu zapłaty, wniosku o zabezpieczenie. Konsekwencją złożenia pisma przez profesjonalnego pełnomocnika bez dowodu doręczenia stronie przeciwnej jest zwrot pisma bez wezwania do usunięcia braku.

Mówiąc o brakach pisma procesowego podkreślenia wymagają następujące kwestie. Jeżeli pismo wnoszone jest przez samą stronę, która nie jest reprezentowana przez kwalifikowanego pełnomocnika zawiera braki, pismo zwraca się stronie, wskazując jednocześnie braki pisma oraz pouczając o możliwości jego ponownego wniesienia w terminie tygodniowym ze skutkiem od daty pierwszego wniesienia. W wypadku, gdy pismo zawierające braki wnosi profesjonalny pełnomocnik, zwraca się je bez możliwości jego ponownego wniesienia ze skutkiem od daty pierwszego wniesienia. Sprzeciw od wyroku zaocznego, zarzuty od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym zawierające braki, wniesione przez kwalifikowanego pełnomocnika podlegają odrzuceniu, a wniesione przez stronę uzupełnieniu na ogólnych zasadach.

Opłaty sądowe

Każde pismo wnoszone do sądu powinno być należycie opłacone, o ile ustawa wymaga takiej opłaty. Rodzaje pism podlegających opłacie sądowej oraz ich wysokość określa ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.).

W przypadku, gdy pismo zostało wniesione bez należnej opłaty sądowej (stałej lub stosunkowej), przewodniczący zwraca je bez wezwania o uiszczenie opłaty. Jeżeli brakująca opłata zostanie uiszczona w terminie tygodniowym, pismo wywołuje skutek od daty pierwotnego wniesienia. Bardziej surowe konsekwencji nastąpią w przypadku wniesienia bez opłaty środka odwoławczego lub środka zaskarżenia. Apelację, zażalenie, skargę kasacyjną, skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, sprzeciw od wyroku zaocznego, zarzuty od nakazu zapłaty, skargę na orzeczenie referendarza sądowego wniesioną bez opłaty w wymaganej wysokości sąd odrzuci.

 

Odrębności postępowania w sprawach gospodarczych

 

W postępowaniu w sprawach gospodarczych brak jest możliwości tzw. podmiotowego przekształcenia powództwa. Oznacza to, że w toku postępowania nie będzie można przypozwać osoby, która powinna być w sprawie stroną pozwaną lub też zawiadomić inny podmiot, że może przyłączyć się do sprawy w charakterze powoda. Ograniczona została także dopuszczalność przekształceń przedmiotowych powództwa. Powód powinien w pozwie w sposób precyzyjny i przemyślany określić jakiego roszczenia dochodzi, ponieważ w toku postępowania nie może występować z nowymi roszczeniami zamiast lub obok dotychczasowych. W razie zmiany okoliczności (np. na skutek opinii biegłego) powód może jedynie zamiast pierwotnego przedmiotu sporu żądać jego wartości lub innego przedmiotu, a w sprawach o świadczenia powtarzające się świadczeń za dalsze okresy.

W sprawach gospodarczych niedopuszczalne jest powództwo wzajemne. Potrącenie w toku postępowania możliwe jest tylko wtedy, gdy wierzytelności udowodniono dokumentami.

Inną odrębnością w sprawach gospodarczych jest także to, że wyrok sądu pierwszej instancji w sprawach o roszczenia pieniężne albo świadczenia rzeczy zamiennych stanowi tytuł zabezpieczenia, wykonalny bez nadania mu klauzuli wykonalności; w takim wypadku powód nie musi wykazywać przesłanek zabezpieczenia w postaci uprawdopodobnienia roszczenia oraz interesu prawnego w jego udzieleniu. Pozwany może dokonać zabezpieczenia przez złożenie zasądzonej wyrokiem kwoty wraz z wymagalnymi odsetkami do depozytu sądowego.

Podstawa prawna:

 

  • Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Z 1964 r., nr 43, poz. 296 ze zm.),
  • Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.).

 

Adam Palowski



Copyright © TaxNet Sp. z o.o. w Tychach