Parlament Europejski zatwierdził nowe prawo 18 maja, natomiast państwa członkowskie UE poparły je 7 czerwca. Zmienione przepisy znacznie wzmacniają ochronę kobiet prowadzących działalność na własny rachunek oraz małżonków współpracujących lub partnerów życiowych osób prowadzących działalność na własny rachunek zwłaszcza w przypadku macierzyństwa. Osobom tym przysługiwać będzie zasiłek i urlop macierzyński w wymiarze przynajmniej 14 tygodni, o ile się nań zdecydują.

Po raz pierwszy, na poziomie unijnym, świadczenia z tytułu macierzyństwa zostały przyznane osobom prowadzącym działalność na własny rachunek. Nowe zasady mają zachęcać do podejmowania działalności gospodarczej, zwłaszcza kobiety. Obecnie istnieją znaczne różnice w tej dziedzinie – zaledwie 30 porc. przedsiębiorców to kobiety.

Znaczące ulepszenie w stosunku do dyrektywy z 1986 r. stanowi ponadto przepis dotyczący ochrony socjalnej dla małżonków współpracujących i partnerów życiowych (uznanych za takich na mocy przepisów krajowych). Będą oni mieli prawo do świadczeń socjalnych (jak np. emerytury) na takich samych zasadach, jak osoby formalnie prowadzące działalność na własny rachunek, jeśli państwo członkowskie zapewnia tego rodzaju zabezpieczenia osobom pracującym na własny rachunek. Wzmocni to znacząco siatkę bezpieczeństwa socjalnego i będzie przeciwdziałać ubóstwu wśród kobiet.

Państwa członkowskie zobowiązane są wdrożyć przepisy nowej dyrektywy do krajowych porządków prawnych w ciągu dwóch lat. Jedynie w przypadku wystąpienia szczególnych trudności przewidziany okres można będzie przedłużyć o kolejne dwa lata w celu wdrożenia przepisów dotyczących małżonków współpracujących.

Własna działalność gospodarcza – mimo że dotyczy jedynie mniejszości pracujących – stanowi ważną formę zatrudnienia: około 16 proc. ludności aktywnej zawodowo pracuje na własny rachunek. W Europie około 11 proc. osób prowadzących działalność na własny rachunek korzysta z pomocy małżonków i partnerów pracujących na nieformalnych zasadach w firmach rodzinnych takich jak gospodarstwo rolne czy prywatna praktyka lekarska. Osoby te są zazwyczaj całkowicie zależne od swojego partnera prowadzącego działalność, a w przypadku rozwodu, śmierci partnera lub upadłości narażeni są w znacznym stopniu na ryzyko ubóstwa.

T.Sz., KE