6 grudnia 1994 r. Maria Hutten-Czapska skierowała skargę przeciwko Polsce do Europejskiej Komisji Praw Człowieka na podstawie dawnego art. 25 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Istotą tej skargi było zażalenie na wadliwe funkcjonowanie ustawodawstwa krajowego, które ograniczało prawa właścicieli budynków do swobodnego ustalania czynszów i nie przewidywało mechanizmu umożliwiającego pokrycie strat poniesionych w związku z należytym utrzymaniem nieruchomości.

W wyroku z 19 czerwca 2006 r. Trybunał zdecydował, że w celu położenia kresu systemowemu naruszeniu prawa państwo musi poprzez odpowiednie środki prawne zapewnić mechanizm utrzymujący sprawiedliwą równowagę pomiędzy interesami właścicieli budynków a ogólnym interesem społeczeństwa. Kwestię zadośćuczynienia majątkowego Trybunał pozostawił do ewentualnego postępowania ugodowego.

Rząd Polski, realizując nakazane wyrokiem zmiany w prawie, przygotował m.in. projekt autopoprawki do ustawy o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych i remontów, wprowadzając do niej instytucję premii kompensacyjnej. Jest to inicjatywa ściśle związana z zakończonymi negocjacjami ugodowymi w sprawie Hutten-Czapska przeciw Polsce.

Premię kompensacyjną stanowić będą środki budżetu państwa przeznaczone na spłatę części kredytu udzielonego na realizację przedsięwzięcia remontowego lub remontu budynku mieszkalnego. Będzie wypłacana przez Bank Gospodarstwa Krajowego z odrębnego Funduszu Termomodernizacji i Remontów.

Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu powierzył monitorowanie wykonania wyroku Komitetowi Ministrów Rady Europy, któremu polski rząd ma przedstawić ostateczną wersję ustawy, przyjętą przez polski parlament i opublikowaną w Dzienniku Ustaw. Po pewnym okresie funkcjonowania nowych rozwiązań Komitet Ministrów RE zdecyduje, czy ustawa spełnia oczekiwania wszystkich stron. Dopiero na tej podstawie Trybunał postanowi o skreśleniu z rejestru skarg pozostałych osób będących w podobnej sytuacji.

T.Sz., MI