W projekcie nowelizacji prezydent proponuje wyłączenie spod przepisów rozdziału 5 ustawy, dotyczącego kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, sferę kontroli przeprowadzanych przez PIP. Obecne uregulowania zawarte w tym rozdziale przewidują m.in. obowiązek zawiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli, zakaz równoczesnego podejmowania i prowadzenia przez wyspecjalizowane organy więcej niż jednej kontroli, ograniczenie czasu trwania wszystkich kontroli u przedsiębiorcy w danym roku kalendarzowym.

Zdaniem inspekcji pracy, przepisy te mają negatywny wpływ na skuteczność działalności kontrolnej w dziedzinie zatrudnienia, co w konsekwencji utrudnia realizację zadań nałożonych na PIP. Ograniczenia te szczególnie mocno odbijają się na jakości kontroli przeprowadzanych w wyniku skarg pracowników, dotyczących warunków bezpieczeństwa i higieny pracy, zagadnień związanych z wynagrodzeniami za pracę, a zwłaszcza legalności zatrudnienia.

– Problemem, który najczęściej utrudnia skuteczność procesu kontrolnego, jest wymóg uprzedzenia o zamiarze przeprowadzenia kontroli. Jest to rozwiązanie niespotykane w żadnym unijnym kraju oraz w tych państwach na świecie, gdzie istnieją organy nadzoru nad warunkami pracy – stwierdziła Bożena Borys-Szopa, podsekretarz stanu w kancelarii prezydenta.

Przedstawicielka prezydenta przypomniała, że Polska ratyfikowała konwencję nr 81 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącą inspekcji pracy w przemyśle i handlu. Przepisy tej konwencji upoważniają inspektorów pracy do swobodnego wstępu, bez uprzedniego zawiadomienia, o każdej porze dnia i nocy, do każdego zakładu pracy podlegającego inspekcji. Uprawniają ponadto do tak częstego kontrolowania przedsiębiorstw, jak to tylko będzie konieczne dla zapewnienia skutecznego stosowania odpowiednich przepisów prawa.

Regulacje konwencji dotyczą jednak tylko zakładów przemysłowych i handlowych, nie mają natomiast zastosowania do kontroli prowadzonych przez PIP w innych sektorach działalności gospodarczej, np. usługach. Do przedsiębiorstw wyłączonych spod działania przepisów konwencji należą m.in. funkcjonujące przy kopalniach przedsiębiorstwa usługowe, które zatrudniają blisko 100 tys. pracowników. Podobnie jest w przypadku spółek świadczących jako podwykonawcy usługi dla wielkich firm budowlanych.

Zmianom proponowanym przez prezydenta niechętne jest Ministerstwo Gospodarki. Przeciwni nowelizacji, głównie z obawy o pojawienie się dodatkowych obciążeń dla przedsiębiorców, są również niektórzy posłowie.

T.Sz., PIP