TRENER PRACY

Niska aktywność zawodowa osób niepełnosprawnych stanowi poważny problem ekonomiczny i społeczny. Dlatego też wszelkie działania zmierzające do poprawy sytuacji niepełnosprawnych na rynku pracy wydają się konieczne i zasadne. PFRON, mając na uwadze potrzebę rozpowszechniania aktywnych form zatrudnienia, wprowadził nowy program bazujący na koncepcji zatrudnienia wspomaganego.

„Trener pracy — zatrudnienie wspomagane osób niepełnosprawnych” to jeden z pilotażowych programów realizowany ze środków PFRON-u w całym kraju od 2007 do końca 2010 r.

Celem programu jest wypracowanie modelu zapewniającego sprawne funkcjonowanie osób niepełnosprawnych na otwartym rynku pracy. Program zakłada zatrudnianie na podstawie umowy o pracę osób niepełnosprawnych, które ze względu na rodzaj i stopień niepełnosprawności mają problemy w znalezieniu zatrudnienia lub podczas wykonywania pracy wymagają pomocy innych osób. Rodzaj wsparcia uzależniony jest od indywidualnych potrzeb niepełnosprawnego.

„Trener pracy” kładzie nacisk na tworzenie adekwatnych do możliwości niepełnosprawnego warunków pracy poprzez znalezienie odpowiedniego stanowiska pracy, przygotowanie niepełnosprawnego pracownika do wykonywania konkretnych zadań i obowiązków zawodowych oraz jego adaptację w nowym miejscu pracy.

Zgodnie z założeniami programu wsparciem objęci są równocześnie pracodawca i pracownicy. Tym, kto aktywnie wspiera i pełni funkcje doradcze i konsultacyjne, jest osobisty asystent zawodowy, czyli trener pracy.

Kto to jest trener pracy?

Trener pracy to osoba, która posiada specjalistyczne przygotowanie do świadczenia usług wspierających osobę niepełnosprawną w procesie zdobywania i utrzymywania zatrudnienia oraz do udzielania porad pracodawcy w rozwiązywaniu problemów związanych z zatrudnieniem osoby niepełnosprawnej.

Działa on we współpracy z doradcą zawodowym i psychologiem.

Zadania trenera pracy:

• rozpoznanie możliwości, kwalifikacji, zainteresowań i preferencji zawodowych osoby niepełnosprawnej,
• wyszukanie pracodawcy zainteresowanego zatrudnieniem osoby niepełnosprawnej i pomoc osobie niepełnosprawnej w czynnościach związanych z procedurą zatrudnienia,
• wybranie wspólnie z pracodawcą stanowiska pracy odpowiedniego do możliwości i kwalifikacji osoby niepełnosprawnej, określenie czynności, które wejdą w zakres jej obowiązków, oraz wymiaru czasu pracy,
• przygotowanie pracodawcy i współpracowników do współdziałania z pracownikiem niepełnosprawnym oraz pomoc w ułożeniu harmonijnych stosunków pracowniczych między nimi,
• wspomaganie osoby niepełnosprawnej na stanowisku pracy aż do całkowitej adaptacji i usamodzielnienia,
• pomoc w dojeździe do pracy i z pracy,
• trwałe monitorowanie pracy zatrudnionej osoby niepełnosprawnej polegające na systematycznym i ciągłym kontakcie trenera pracy z pracodawcą i pracownikiem, a także rodziną pracownika oraz udzielanie pomocy w rozwiązywaniu ewentualnie powstałych problemów zawodowych.

Kto jest adresatem programu?

Adresatami programu są:

• jednostki samorządu terytorialnego szczebla gminnego lub powiatowego,
• organizacje pozarządowe działające na rzecz osób niepełnosprawnych,

które zatrudniają lub zamierzają zatrudnić trenerów pracy.

W programie nie może wziąć udziału podmiot posiadający:

• wymagalne zobowiązania wobec PFRON-u,
• zaległości w obowiązkowych wpłatach na PFRON,
• wymagalne zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Urzędu Skarbowego.

Ponadto podmiot ubiegający się o dofinansowanie obowiązany jest korzystać z usług doradcy zawodowego w czasie trwania umowy zawartej z PFRON-em.

Jaki jest zakres pomocy?

Pomoc finansowa w ramach programu udzielana jest na pokrycie kosztów:

• jednorazowego szkolenia kandydata na trenera pracy,
• wynagrodzenia trenera pracy, doradcy zawodowego, psychologa oraz koordynatora projektu wraz ze wszystkimi obowiązkowymi składkami na ubezpieczenie społeczne i innymi obowiązkowymi składkami wynikającymi z przepisów prawa,
• utrzymania biura projektu, które obejmuje:

• czynsz,
• opłaty za energię elektryczną,
• opłaty za usługi telekomunikacyjne,
• wydatki związane z ubezpieczeniem pomieszczeń biura,
• inne opłaty związane z bieżącą eksploatacją.

Wysokość dofinansowania PFRON-u nie może przekroczyć kwoty:

• 2000 zł na jednego uczestnika szkolenia — kandydata na trenera pracy,
• trzykrotności najniższego wynagrodzenia (2808 zł — stan na 2007 r., przy minimalnym wynagrodzeniu w wysokości 936 zł) za każdego zatrudnionego w danym miesiącu trenera pracy, psychologa i koordynatora projektu,
• czterokrotności najniższego wynagrodzenia (3744 zł) za zatrudnionego w danym miesiącu doradcę zawodowego,
• 1500 zł miesięcznie na utrzymanie biura projektu.

Dofinansowanie obejmuje również koszty poniesione za czas niezdolności pracownika do pracy.

Wypłata dofinansowania następuje co kwartał w okresie obowiązywania umowy zawartej między beneficjentem programu a PFRON-em.

Zastrzeżenia:
Ze środków PFRON-u przeznaczonych na realizację programu mogą być finansowane usługi trenera pracy, który pozytywnie ukończył jednorazowe szkolenie kandydata na trenera pracy lub posiada udokumentowany, co najmniej roczny staż pracy w charakterze trenera pracy osoby niepełnosprawnej.

Dofinansowane ze środków programu usługi trenera pracy, doradcy zawodowego oraz psychologa mogą dotyczyć wyłącznie:

• osób niepełnosprawnych upośledzonych umysłowo z orzeczonym znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności,
• osób niepełnosprawnych chorych psychicznie z orzeczonym znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności,
• osób niepełnosprawnych niewidomych lub głuchych z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności,
• osób niepełnosprawnych ruchowo z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności,

bezrobotnych lub poszukujących pracy, niepozostających w zatrudnieniu, zarejestrowanych w powiatowych urzędach pracy albo uczestników warsztatów terapii zajęciowej.


SPRAWNY DOJAZD

By rehabilitacja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych mających różnego rodzaju trudności w przemieszczaniu się była skuteczna, konieczna jest pomoc finansowa dla tych osób na zakup własnego środka transportu, dzięki któremu możliwe stanie się w miarę normalne funkcjonowanie w codziennym życiu.

Wspieranie transportu indywidualnego osób niepełnosprawnych to główne założenie pilotażowego programu realizowanego ze środków PFRON-u od 2007 r. do końca 2009 r. Beneficjentami pomocy w ramach programu są osoby niepełnosprawne doświadczające największych trudności w poruszaniu się. Dzięki środkom finansowym z funduszu mogą one zakupić własny pojazd, także pojazd oprzyrządowany (wyposażony w specjalne urządzenia, tj. podnośnik lub podjazd do wózka inwalidzkiego, niestandardowe akcesoria i urządzenia wspomagające kierowanie samochodem).

Program obejmuje dwa obszary:

• obszar A — pomoc w zakupie samochodu osobowego lub oprzyrządowanego samochodu osobowego,
• obszar B — pomoc w uzyskaniu prawa jazdy kategorii B.

Dla kogo przeznaczona jest pomoc?

Adresatami programu w obszarze A są pełnoletnie osoby niepełnosprawne uczące się lub zatrudnione, w wieku aktywności zawodowej, legitymujące się prawem jazdy kategorii B, posiadające ważne orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczenie równoważne, wydane z powodu znacznej dysfunkcji narządu ruchu, obejmującej co najmniej jedną kończynę dolną.

Adresatami programu w obszarze B są pełnoletnie osoby niepełnosprawne w wieku aktywności zawodowej, posiadające ważne orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie równoważne, wydane z powodu dysfunkcji narządu ruchu. Osoby starające się o dofinansowanie kosztów uzyskania prawa jazdy zobowiązane są przedłożyć zaświadczenie wydane przez lekarza specjalistę potwierdzające możliwość prowadzenia pojazdu mechanicznego.

Kto się nie kwalifikuje?

W programie nie może uczestniczyć wnioskodawca, który:

• był stroną umowy zawartej z PFRON-em i rozwiązanej z przyczyn leżących po jego stronie,
• posiada wymagalne zobowiązania wobec PFRON-u,
• ubiega się o pomoc w obszarze A, a w okresie ostatnich sześciu lat udzielono mu dofinansowania lub pożyczki ze środków PFRON-u na zakup samochodu, zakup lub zakup i montaż oprzyrządowania do samochodu*,
• stara się o pomoc w obszarze A i posiada samochód młodszy niż sześcioletni.

*Jeżeli stan zdrowia wnioskodawcy pogorszył się i występuje on o środki na zakup samochodu oprzyrządowanego, wskazany okres może ulec skróceniu.

Przy podejmowaniu decyzji o dofinansowaniu bierze się pod uwagę w szczególności:

• stopień trudności w poruszaniu się wnioskodawcy, wynikający z jego niepełnosprawności,
• dostępność środków komunikacji zbiorowej w miejscu zamieszkania, pracy lub nauki,
• oddalenie miejsca zamieszkania od miejsca pracy lub nauki,
• trudności w dostępie do dóbr i usług oraz wszechstronnej rehabilitacji,
• liczbę osób niepełnosprawnych we wspólnym gospodarstwie domowym,
• zakres pomocy z PFRON-u udzielonej wnioskodawcy lub członkom jego gospodarstwa domowego w czasie ostatnich sześciu lat.

Jaki jest zakres pomocy?

Ze środków PFRON mogą być dofinansowane:

• zakup samochodu osobowego,
• zakup oprzyrządowanego samochodu osobowego,
• koszty uzyskania prawa jazdy kategorii B: koszty kursu, egzaminu oraz dojazdu, wyżywienia i zakwaterowania w czasie trwania kursu poza miejscem zamieszkania.

Kwota dofinansowania zależna jest od wysokości dochodów brutto przypadających na jednego członka rodziny w gospodarstwie domowym wnioskodawcy i jest wyznaczana indywidualnie.

Maksymalna wysokość dofinansowania nie może jednak przekroczyć:

• dla samochodu osobowego — 15-krotności najniższego wynagrodzenia (14 040 zł — stan na 2007 r., przy minimalnym wynagrodzeniu w wysokości 936 zł),
• dla oprzyrządowanego samochodu osobowego — 19-krotności najniższego wynagrodzenia (17 784 zł),
• dla kosztów uzyskania prawa jazdy:

• dla kosztów kursu i egzaminów — 1,25-krotności najniższego wynagrodzenia (1170 zł),
• dla pozostałych kosztów uzyskania prawa jazdy — 0,75-krotności najniższego wynagrodzenia (702 zł).

Osoby, których dochód brutto przypadający na jednego członka rodziny w gospodarstwie domowym jest równy lub wyższy niż czterokrotność najniższego wynagrodzenia (3744 zł), mogą uzyskać dofinansowanie w kwocie równej 25 proc. maksymalnej kwoty udzielanego dofinansowania.

W ramach każdego obszaru programu dofinansowanie można otrzymać tylko jeden raz.

Zastrzeżenia:
Samochód zakupiony z udziałem środków PFRON-u musi być:

• w przypadku samochodu osobowego — fabrycznie nowy,
• w przypadku oprzyrządowanego samochodu osobowego — fabrycznie nowy lub nie starszy niż trzyletni,
• w przypadku oprzyrządowanego samochodu osobowego, którego jedyne oprzyrządowanie stanowi automatyczna skrzynia biegów lub inne akcesoria i urządzenia dostępne w wersji standardowej — fabrycznie nowy.

Cena zakupu samochodu nie może przekroczyć 3,5-krotności maksymalnych kwot dofinansowania. Odstępstwem od tego założenia są uzasadnione i udokumentowane przez wnioskodawcę przypadki losowe.

Do uzyskania dofinansowania niezbędne jest wniesienie udziału własnego w kwocie nie mniejszej niż:

• dla samochodu osobowego i oprzyrządowanego samochodu osobowego — 50 proc. ceny zakupu,
• dla kosztów uzyskania prawa jazdy — 15 proc. tych kosztów.

Właściciel samochodu jest obowiązany do ubezpieczania autocasco (AC) zakupionego pojazdu przez pięć lat.


UCZEŃ NA WSI

Niepełnosprawni uczniowie szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych żyjący na terenach gmin słabo zurbanizowanych, trudno dostępnych komunikacyjnie wymagają szczególnej troski. Dla nich właśnie przeznaczony jest program finansowany ze środków PFRON-u — „Uczeń na wsi”. Program będzie realizowany pilotażowo od 1 września 2007 r. do 30 czerwca 2010 r. w całym kraju.

Program ma na celu:

• poprawę warunków kształcenia niepełnosprawnych uczniów zamieszkujących tereny wiejskie lub wiejsko-miejskie,
• umożliwienie uczestnictwa w zajęciach podnoszących sprawność fizyczną i psychiczną,
• likwidację barier transportowych utrudniających lub uniemożliwiających pobieranie przez uczniów nauki,
• zwiększenie liczby osób niepełnosprawnych zamieszkujących gminy w ogólnej liczbie osób pobierających naukę na poziomie ponadgimnazjalnym.

Do kogo adresowany jest program?

Adresatami programu są:

• w obszarze A — osoby niepełnosprawne pobierające naukę w szkole podstawowej, gimnazjum lub w szkole ponadgimnazjalnej (z wyłączeniem szkoły policealnej),
• w obszarze B — gminy, na terenie których zamieszkują uczniowie, o których mowa powyżej.

W przypadku nieletnich adresatów obszaru A (dzieci i młodzież do lat 18) uprawnionym do ubiegania się o przyznanie pomocy finansowej jest rodzic lub opiekun prawny.

Kto może wziąć udział w programie, a kto się nie kwalifikuje?

Warunkiem uczestnictwa jest:
1) w ramach obszaru A:

• posiadanie ważnego orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności,
• rozpoczęcie lub kontynuowanie nauki,
• stałe zameldowanie na terenie gminy.

2) w ramach obszaru B:

• liczba niepełnosprawnych uczniów mieszkających na terenie gminy starającej się o dofinansowanie zakupu:

a) mikrobusu — co najmniej sześciu uczniów wymagających przewozu lub co najmniej jeden uczeń poruszający się na wózku inwalidzkim,
b) autobusu — co najmniej dziewięciu uczniów wymagających przewozu.

W programie nie mogą brać udziału osoby lub podmioty, które:

• w przeszłości były stroną umowy zawartej z PFRON-em i rozwiązanej z przyczyn leżących po ich stronie,
• posiadają wymagalne zobowiązania wobec PFRON-u,
• posiadają zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Urzędu Skarbowego,
• w przypadku osób niepełnosprawnych — ich średni miesięczny dochód brutto przypadający na jednego członka rodziny pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym przekracza 120 proc. najniższego wynagrodzenia (1123,20 zł — stan na 2007 r., przy minimalnym wynagrodzeniu w wysokości 936 zł),
• w przypadku gmin — otrzymały ze środków PFRON-u dofinansowanie na zakup pojazdu do przewozu osób niepełnosprawnych w ciągu ostatnich pięciu lat.

Jakie formy wsparcia przewidziane są w programie?

W ramach obszaru A proponuje się następujące formy wsparcia:

• dofinansowanie dla niepełnosprawnych uczniów szkół podstawowych i gimnazjów obejmujące:

• zakup podręczników i przyborów szkolnych,
• wakacyjne obozy rehabilitacyjne połączone z kursami doszkalającymi (np. językowymi),
• dostęp do Internetu (instalacja i abonament), z wyłączeniem zakupu komputerów,
• kursy doszkalające, w tym językowe, w ciągu roku szkolnego z dofinansowaniem kosztów dojazdu, zakwaterowania i wyżywienia;
  

• dofinansowanie dla niepełnosprawnych uczniów szkół ponadgimnazjalnych przeznaczone w szczególności na pokrycie kosztów związanych z:

• opłatami za szkołę (czesne),
• zakwaterowaniem (gdy uczeń pobiera naukę poza miejscem zamieszkania),
• dojazdami do szkoły,
• uczestnictwem w zajęciach rehabilitacyjnych,
• zakupem przedmiotów ułatwiających lub umożliwiających naukę,
• dostępem do Internetu,
• wyjazdami organizowanymi w trakcie zajęć szkolnych.

W ramach obszaru B środki PFRON-u są przeznaczane na dofinansowanie zakupu pojazdów (mikrobusów — pojazdów dziewięcioosobowych i autobusów) służących do przewozu niepełnosprawnych uczniów.

Wysokość środków PFRON-u nie może przekroczyć:

• w przypadku ucznia szkoły podstawowej lub gimnazjum — kwoty 2000 zł w ciągu jednego roku szkolnego,
• w przypadku ucznia szkoły ponadgimnazjalnej — kwoty 3000 zł w ciągu jednego roku szkolnego,
• w przypadku ucznia szkoły ponadgimnazjalnej zobowiązanego do uiszczania opłat za naukę (czesnego) — kwoty 4000 zł w ciągu jednego roku szkolnego,
• 90 proc. wydatków na zakup pojazdu, jednak nie więcej niż 100 000 zł na zakup mikrobusu i 200 000 zł na zakup autobusu.

W artykule wykorzystano materiały za strony www.pfron.org.pl

Magdalena Stec