Podatek VAT wprowadzono w UE ponad 40 lat temu, kiedy rynek wyglądał zupełnie inaczej niż dzisiaj. Pomimo podejmowanych od tamtej pory wysiłków na rzecz unowocześniania i uproszczenia systemu podatku VAT, nie odpowiada on już potrzebom nowoczesnej gospodarki ukierunkowanej na usługi i opartej na nowych technologiach.

Zdaniem Komisji, złożoność obecnego systemu podatku VAT jest źródłem niepotrzebnych kosztów i obciążeń dla podatników i administracji oraz stwarza przeszkody w funkcjonowaniu rynku wewnętrznego. Ponadto niektóre słabe punkty systemu VAT czynią go podatnym na oszustwa podatkowe i przypadki uchylania się od opodatkowania. Dlatego konieczny jest gruntowny przegląd systemu VAT.

VAT jest głównym źródłem przychodów państw członkowskich (do 20 proc. wszystkich przychodów z podatków). Podatek ten prawdopodobnie jeszcze zyska na znaczeniu, ponieważ recesja i starzenie się społeczeństwa wpływają na inne źródła przychodów. Ponadto analizy ekonomiczne pokazują, że podatki konsumpcyjne najbardziej sprzyjają wzrostowi gospodarczemu, a solidny system podatku VAT może przyczynić się do ponownego ożywienia gospodarczego w Europie.

Komisja przedstawiła tzw. zieloną księgę, która zawiera najważniejsze pytania dotyczące możliwych korekt w systemie VAT. Po pierwsze, zielona księga stawia pytanie o konieczność zmiany podstawy obecnego podatku VAT oraz pytanie, czy towary i usługi należy opodatkować w państwie członkowskim pochodzenia, czy w państwie, w którym są sprzedawane. Następnie w księdze przeanalizowano konkretne kwestie, wokół których z upływem lat narosły wątpliwości, w tym m.in. kwestię zasadności dalszego utrzymywania obniżonej stawki podatku VAT.

Autorzy „zielonej księgi” zastanawiają się również, czy przepisy dotyczące odliczeń są wystarczająco neutralne, a także - czy i w jaki sposób można bardziej uodpornić system na nadużycia i czy można ograniczyć biurokrację w transakcjach VAT. Uczestnicy konsultacji proszeni są również o wyrażenie opinii na temat sposobów ulepszenia pobierania podatku VAT w celu zaradzenia obecnemu unijnemu ubytkowi VAT szacowanemu na 100 mld euro. Konsultacje potrwają do 31 maja 2011 r. Na podstawie otrzymanych opinii, pod koniec 2011 r. Komisja określi priorytety dotyczące przyszłego systemu podatku VAT.

T.Sz.