Przy ocenie prawa do renty przyjmuje się, że osoba zmarła była całkowicie niezdolna do pracy lub spełniała warunki do uzyskania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.


UPRAWNIENI DO RENTY RODZINNEJ

Do renty rodzinnej mają prawo:

• dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione,
• przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, również w ramach rodziny zastępczej,
• małżonek (wdowa i wdowiec),
• rodzice (również ojczym, macocha oraz osoby przysposabiające).

Dzieci

Dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione są uprawnione do renty rodzinnej:

• do ukończenia 16. roku życia,
• do ukończenia 25 lat, jeśli uczą się w szkole,
• bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy przed 16. rokiem życia lub w czasie nauki w szkole do ukończenia 25 lat,
• jeżeli osiągnęły 25 lat i są na ostatnim roku studiów w szkole wyższej — wówczas prawo do renty przedłuża się do zakończenia tego roku studiów.

Wnuki i rodzeństwo

Wnuki, rodzeństwo i inne dzieci przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności mają prawo do renty rodzinnej, jeśli spełniają warunki określone powyżej dla dzieci własnych, a ponadto:

• zostały przyjęte na wychowanie i utrzymanie co najmniej na rok przed śmiercią ubezpieczonego (emeryta lub rencisty), chyba że śmierć była następstwem wypadku,
• nie mają prawa do renty po zmarłych rodzicach, a gdy rodzice żyją, to tylko jeżeli:

a) nie mogą zapewnić im utrzymania albo
b) ubezpieczony (emeryt lub rencista) lub jego małżonek był ich opiekunem ustanowionym przez sąd.

Małżonek

Małżonek (wdowa/wdowiec) jest uprawniony do renty, jeżeli:

• w chwili śmierci małżonka osiągnął wiek 50 lat lub był niezdolny do pracy,
• wychowuje co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym małżonku, które nie ukończyło 16 lat, a jeśli uczy się — 18 lat, lub jeżeli sprawuje pieczę nad dzieckiem całkowicie niezdolnym do pracy bądź  do samodzielnej egzystencji, uprawnionym do renty rodzinnej,
• osiągnął wiek 50 lat lub stał się niezdolny do pracy po śmierci małżonka, nie później jednak niż w ciągu 5 lat od jego śmierci lub od zaprzestania wychowywania ww. dzieci.

Małżonek rozwiedziony lub owdowiały, który do dnia śmierci małżonka nie pozostawał z nim we wspólności małżeńskiej, ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli oprócz spełnienia warunków określonych powyżej miał w dniu śmierci małżonka prawo do alimentów z jego strony ustalone wyrokiem lub ugodą sądową.

Małżonek (wdowa/wdowiec) niespełniający wskazanych wyżej warunków do renty i nieposiadający niezbędnych źródeł utrzymania ma prawo do okresowej renty rodzinnej:

• przez rok od chwili śmierci małżonka,
• w okresie uczestniczenia w zorganizowanym szkoleniu, którego celem jest uzyskanie kwalifikacji do wykonywania pracy zarobkowej, nie dłużej jednak niż przez 2 lata od chwili śmierci małżonka.

Rodzice

Rodzice mogą pobierać rentę rodzinną, jeżeli:

• bezpośrednio przed śmiercią znajdowali się na utrzymaniu ubezpieczonego (emeryta lub rencisty),
• spełniają warunki określone powyżej dla wdowy/wdowca (dotyczące wieku, niezdolności do pracy lub wychowywania małoletnich osób).

WYSOKOŚĆ RENTY RODZINNEJ

Renta rodzinna wynosi:

• dla jednej osoby uprawnionej — 85 proc. świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu,
• dla dwóch osób uprawnionych — 90 proc. świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu,
• dla trzech i więcej osób uprawnionych — 95 proc. świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu.

Wszystkim członkom rodziny przysługuje jedna łączna renta rodzinna. Jest ona dzielona w równych częściach między uprawnionych.

Gdy do renty rodzinnej uprawniona jest sierota zupełna, otrzymuje ona także dodatek dla sierot zupełnych.

Najniższa renta rodzinna

Od 1 marca 2010 r. najniższa renta rodzinna wynosi 706,29 zł, a dodatek dla sieroty zupełnej 340,39 zł.


PODSTAWA PRAWNA

1) Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.);
2) Rozporządzenie ministra polityki społecznej z 14 grudnia 2004 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2711).

Magdalena Stec
(aktualizacja: 8 kwietnia 2010 r.)