Zainteresowanie rentami strukturalnymi wśród rolników jest bardzo duże. W tym roku nabór zakończył się już 20 sierpnia, a Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyjmowanie zgłoszeń od rolników o przyznanie renty strukturalnej z programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 w bieżącym roku rozpoczęła od 25 czerwca. Rolnicy złożyli w biurach Agencji 8761 wniosków. ARiMR ma ustalone roczne limity finansowe na realizację tego zadania. Środki trzeba tak podzielić, aby wystarczyły na siedem lat.

Renty strukturalne są jednym z instrumentów Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich przewidzianych na realizację pomocy finansowej z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego.

Z dniem 21 czerwca 2007 r. weszło w życie Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania „Renty strukturalne” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750). Zgodnie z § 27 tego rozporządzenia, do postępowań w sprawach przyznania rent strukturalnych prowadzonych w ramach wdrażania Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004 – 2006, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotyczące wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej.

Renty strukturalne są przyznawane według kolejności złożonych wniosków w Biurach Powiatowych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Program rent strukturalnych ma na celu poprawę struktury agrarnej kraju oraz przyśpieszenie procesu wymiany pokoleniowej wśród rolników. Działanie ma przyczynić się do poprawy rentowności i zwiększenia konkurencyjności gospodarstw rolnych poprzez ograniczenie liczby gospodarstw nierentownych, o niewielkiej powierzchni, które należą do rolników w wieku przedemerytalnym i przekazanie tych gospodarstw osobom młodszym, bardziej wykształconym i lepiej przygotowanym do prowadzenia działalności rolniczej, a które to, z zasady, są bardziej otwarte na wprowadzanie zmian i rozwój.

Rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną, jeśli spełni on łącznie następujące warunki:

• jest wpisany do rejestru producentów rolnych (rejestr prowadzi ARiMR),
• ma ukończone 55 lat, ale nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty (mężczyzna – 65 lat, kobieta – 60 lat),
• prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym przez min. 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną,
• przez min. 5-lat podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników (KRUS) oraz w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną,
• nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.

Renty strukturalne będą należeć się rolnikom, którzy spełnią ww. warunki i zaprzestaną prowadzenia działalności rolniczej, a łączna powierzchnia użytków rolnych w przekazanym przez nich gospodarstwie będzie wynosiła minimum:

• 1 ha – w przypadku gospodarstw położonych w województwach: małopolskim, podkarpackim, śląskim i świętokrzyskim,
• 3 ha – w przypadku gospodarstw położonych w pozostałych województwach.

Gospodarstwo można przekazać:

• następcy – poprzez przeniesienie własności (sprzedaż, darowiznę) w całości na rzecz jednej osoby, która wcześniej nie prowadziła działalności rolniczej. Powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego nie może być mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w danym województwie lub w kraju. Takiego warunku nie ma, jeśli gospodarstwo przekazuje się zstępnemu (synowi, córce, wnukowi, wnuczce itd.) W przypadku zstępnych wystarczy by przejęte gospodarstwo miało, w zależności od województwa, 3 ha lub 1 ha użytków rolnych.
• na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych – poprzez przeniesienie własności na rzecz jednego lub kilku rolników. Powiększone gospodarstwo musi mieć powierzchnię nie mniejszą niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w województwie lub w kraju.

Średnie wielkości gospodarstw w poszczególnych województwach określa Prezes ARiMR.

Wnioskujący o rentę strukturalną i jego małżonek mogą pozostawić sobie łącznie do 0,5 ha użytków rolnych wraz z siedliskiem, o ile będą na nich prowadzić działalność rolniczą, służącą wyłącznie zaspokajaniu własnych potrzeb oraz potrzeb osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym.

Warunki jakie musi spełniać przejmujący gospodarstwo

Jeśli przejmujący gospodarstwo jest osobą fizyczną, musi:

• mieć mniej niż 40 lat w przypadku następcy albo mniej niż 50 lat w przypadku przejmującego gospodarstwo na powiększenie,
• posiadać kwalifikacje zawodowe do prowadzenia działalności rolniczej,
• nie mieć ustalonego prawa do emerytury lub renty,
• zobowiązać się do prowadzenia osobiście działalności rolniczej na przejętych użytkach rolnych przez co najmniej 5 lat oraz do złożenia wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Wysokość renty

Podstawowa wysokość renty strukturalnej odpowiada kwocie 150 proc. najniższej emerytury.

Wysokość renty strukturalnej zwiększa się o 100 proc. kwoty najniższej emerytury, jeżeli wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim i oboje małżonkowie spełniają wszystkie warunki dla przyznania renty strukturalnej.
Wysokość renty strukturalnej zwiększa się o 15 proc. kwoty najniższej emerytury, jeśli przekazano gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych większej niż 10 ha osobie w wieku poniżej 40 lat.

Renta strukturalna jest płatnością wieloletnią, wypłacaną w cyklu miesięcznym, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia przez świadczeniobiorcę 65 lat.

Tylko w przypadku uzyskania prawa do świadczenia emerytalnego, w trakcie pobierania renty strukturalnej, beneficjentowi rent strukturalnych wypłaca się naliczoną emeryturę z ubezpieczenia społecznego, a rentę strukturalną w wysokości pomniejszonej o kwotę tej emerytury. W nowym okresie programowania 2007 – 2013 sytuacja ta będzie dotyczyła tylko kobiet, które jako główny beneficjent rent strukturalnych, osiągną wiek emerytalny w 60 roku życia.

Jeżeli małżonek uprawnionego do renty strukturalnej, powiększonej o dodatek na małżonka w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury lub renty, lub podejmie pracę zarobkową podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyłączeniem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tego dodatku.

Osoba pobierająca rentę strukturalną zobowiązana jest do opłacania składki na fundusz emerytalno-rentowy rolników. Jeżeli renta strukturalna wypłacana jest z dodatkiem na małżonka, osoba pobierająca rentę strukturalną zobowiązana jest także do opłacania składki na fundusz emerytalno-rentowy za małżonka.

Od złożenia kompletnego wniosku ARiMR ma 40 dni na jego rozpatrzenie i wydanie postanowienia o spełnieniu warunków przez wnioskodawcę, co jednak nie może nastąpić wcześniej niż po przesłaniu Polsce przez Komisję Europejską dokumentu zatwierdzającego PROW 2007 – 2013.

Rolnik, który otrzyma postanowienie będzie musiał w ciągu pół roku zaprzestać działalności rolniczej i udokumentować zbycie gospodarstwa, po czym ARiMR w ciągu 30 dni wyda decyzję przyznającą rentę strukturalną.

Polska jest jednym z krajów UE, który przewidział na renty strukturalne dla rolników najwięcej pieniędzy. W budżecie PROW na lata 2007 – 2013 przewidziano na renty strukturalne ponad 2,18 mld euro (z czego 1,64 mld euro pochodzi z budżetu wspólnotowego, a ponad 0,5 mld euro z budżetu krajowego). ARiMR jest agencją płatniczą UE dla PROW 2007 – 2013.

Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wypłaca już renty strukturalne ponad 50 tys. osób, które uzyskały je w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004 – 2006. Rolnicy zainteresowani uzyskaniem renty strukturalnej w zamian za przekazanie gospodarstwa, będą mogli ją uzyskać także w następnych latach.

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania „Renty strukturalne” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750).

Przy opracowaniu niniejszego artykułu korzystałam z informacji podanych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. (www.minrol.gov.pl) i ARiMR (www.arimr.gov.pl)

Maria Baron