Obecnie nie ma obowiązku zgłaszania pozagiełdowych instrumentów pochodnych. Decydenci, organy regulacyjne, ale także uczestnicy rynku nie mają zatem jasnego obrazu sytuacji na rynku. Zgodnie z wnioskiem Komisji transakcje na pozagiełdowych instrumentach pochodnych w UE będą musiały być zgłaszane centralnym ośrodkom danych, tzw. repozytoriom transakcji. Organy regulacyjne w UE będą miały dostęp do tych repozytoriów, co pozwoli im na uzyskanie lepszego przeglądu zobowiązań umownych i wczesne wykrycie potencjalnych problemów takich jak kumulacja ryzyka.

Jednocześnie nowy Europejski Organ Nadzoru nad Giełdami i Papierami Wartościowymi (ESMA) będzie odpowiedzialny za nadzór nad repozytoriami transakcji oraz ich rejestrowanie/wycofywanie ich rejestracji. Ponadto repozytoria transakcji będą zobowiązane do publikowania pozycji zbiorczych w podziale na rodzaje instrumentów pochodnych, tak aby wszyscy uczestnicy rynku uzyskali dokładniejszy obraz sytuacji na rynku pozagiełdowych instrumentów pochodnych.

Według Komisji, w obecnej sytuacji uczestnicy rynku pozagiełdowych instrumentów pochodnych nie ograniczają dostatecznie ryzyka kredytowego kontrahenta, czyli ryzyka straty w wyniku nieuiszczenia płatności w terminie przez jedną ze stron. Zgodnie z wnioskiem Komisji zestandaryzowane (tj. spełniające określone z góry kryteria kwalifikowalności, takie jak wysoki poziom płynności) pozagiełdowe instrumenty pochodne będą musiały być rozliczane za pośrednictwem partnerów centralnych (CCP).

CCP mają pośredniczyć między stronami danej transakcji i w ten sposób stać się „kupującym dla każdego sprzedającego” i „sprzedającym dla każdego kupującego”. Pozwoli to uniknąć sytuacji, w której upadek jednego uczestnika rynku powoduje upadek innych uczestników rynku, zagrażając w ten sposób całemu systemowi finansowemu. Jeśli dany kontrakt nie kwalifikuje się do rozliczania przez partnera centralnego, stosowane muszą być inne techniki zarządzania ryzykiem (takie jak wymogi posiadania większego kapitału).

Rynek pozagiełdowych instrumentów pochodnych pozwala na wysoki stopień elastyczności w formułowaniu ekonomicznych i prawnych warunków kontraktów. W rezultacie na rynku istnieje wiele dostosowanych do potrzeb klientów i bardzo złożonych kontraktów, które nadal wymagają w znacznym stopniu ręcznego wprowadzania danych na wielu etapach ich przetwarzania. Prowadzi to do zwiększenia ryzyka straty w wyniku błędu ludzkiego. We wniosku Komisji wymaga się od uczestników rynku dokonywania pomiaru, monitorowania i ograniczania tego ryzyka, np. poprzez korzystanie z elektronicznych środków potwierdzania warunków pozagiełdowych kontraktów dotyczących instrumentów pochodnych.

T.Sz., KE