Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył limit określony Traktacie z Maastricht w 2008 r. Wzrósł wówczas do 3,6 proc. PKB z 1,9 proc. PKB w 2007 r. Spowodowane to było spadkiem dochodów w relacji do PKB (m.in. w wyniku obniżenia składki rentowej oraz słabnącej dynamiki PKB) przy jednoczesnym wzroście wydatków w relacji do PKB, w szczególności inwestycji i kosztów związanych z zatrudnieniem.

13 maja 2009 r. Komisja Europejska przygotowała raport w sprawie wszczęcia procedury nadmiernego deficytu wobec Polski. Zgodnie z rekomendacją Rady Ecofin z 7 lipca 2009 r., Polska jest zobowiązana do korekty nadmiernego deficytu do 2012 r. W 2009 r. nastąpiło jednak dalsze obniżenie poziomu dochodów sektora instytucji rządowych i samorządowych. Na sytuację fiskalną w Polsce wpłynęło przede wszystkim silne spowolnienie wzrostu gospodarczego oraz skutki reform strukturalnych (m.in. obniżenia składki rentowej w latach poprzednich, obniżenia skali podatkowej w PIT od 2009 r. oraz korzystnej dla podatników zmiany w rozliczaniu podatku VAT).
 
Najnowsze szacunki wskazują, że w 2009 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniósł ok. 7,2 proc. PKB, tj. powyżej poziomu prognozowanego w ostatniej aktualizacji programu konwergencji z grudnia 2008 r. Według rządu, w 2010 r. na poziom deficytu sektora znaczący wpływ będzie miał przede wszystkim wyższy deficyt budżetu państwa. Ustawa budżetowa na 2010 r. zakłada, że deficyt budżetu państwa nie przekroczy 52,2 mld zł.

Przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2010 r. wyniesie 6,9 proc. PKB, w kolejnych latach jego redukcja będzie już natomiast bardziej wyraźna - do 5,9 proc. PKB w 2011 r. i 2,9 proc. PKB w 2012 r. W kolejnych latach przewiduje się dalsze obniżenie deficytu, co ma zapewnić jego trwałe utrzymywanie na poziomie poniżej 3 proc. PKB.

Z kolei relacja długu publicznego do PKB wzrośnie, przy czym według metodologii krajowej nie przekroczy progu 55 proc., a według metodologii UE pozostanie poniżej wielkości referencyjnej 60 proc. Rząd szacuje, że w 2009 r. dług publiczny ukształtował się na poziomie 50,7 proc., w 2010 r. wyniesie 53,1 proc., w 2011 – 56,3 proc., a w 2012 – 55,8 proc.

T.Sz., MF