Wielce Szanowna Pani Premier,

Otrzymuję skargi, dotyczące zasad pobierania kosztów egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych wynikających z art. 64 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 Nr 229, poz. 1954, ze zm.). Z uwagi na nieokreślenie górnej granicy kosztów oraz obowiązek zapłaty całych kosztów egzekucyjnych również w sytuacji, gdy po rozpoczęciu postępowania egzekucyjnego dłużnik uiści zobowiązanie dobrowolnie — naliczane koszta budzą zastrzeżenia.

Zgodnie art. 64 § 8 powołanej ustawy zapłata egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych nie zwalnia od obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej oraz opłat za czynności egzekucyjne i wydatków egzekucyjnych.

W art. 64 § 1 wyliczone są wysokości opłat, jakie organ egzekucyjny pobiera za dokonane czynności egzekucyjne. Opłaty te są ustalone jako określony procent egzekwowanej należności. Ustalone są tylko opłaty minimalne. Nie ma natomiast określenia opłaty maksymalnej. Opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych pobiera organ egzekucyjny w wysokości 1 proc. kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr.

W wyroku z dnia 17.05.2005 r. (sygn. P 6/04 «OTK-A 2005/5/50») Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż pobranie opłaty stosunkowej zależnej od wartości wyegzekwowanego roszczenia, a możliwej do pobrania, nawet gdy komornik nie dokonał skutecznej egzekucji (a więc nic nie wyegzekwował), narusza zasady prawidłowej legislacji. Oznacza to, że w pewnych okolicznościach opłata stosunkowa nie stanowi „wynagrodzenia" za trud włożony przez komornika w odzyskanie konkretnej wierzytelności, lecz staje się swoistą „premią", należną komornikowi nawet w przypadku jego bezczynności związanej z wnioskiem wierzyciela o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Można wręcz uznać, że ustawodawca nakłada swoistą sankcję na dłużnika, który — choć z opóźnieniem — jednak wywiązuje się ze swych zobowiązań. O ile bowiem opłata stosunkowa mogłaby być poczytywana za swoistą „karę finansową", nakładaną na dłużnika po przeprowadzeniu skutecznej egzekucji z jego majątku, o tyle ta sama opłata nakładana na niego, gdy dobrowolnie uregulował swoje zobowiązania (w związku z czym wierzyciel wniósł o umorzenie postępowania), staje się sui generis „sankcją" za zachowanie pożądane i zgodne z wymogami prawa oraz interesem wierzyciela.

Wywody te — odnoszące się do art. 45 ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191, ze zm.) — znajdują również zastosowanie do postępowania egzekucyjnego w administracji.

Na podkreślenie zasługuje również okoliczność, iż zgodnie z art. 11 kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Istota tej zasady sprowadza się do wskazania takich metod działania administracji, które ograniczałyby zastosowanie środków przymusu w administracji publicznej do niezbędnego minimum.

Problem ten ma szczególne znaczenie w demokratycznym państwie prawa, w którym działalność administracji, choć związana prawem, zakłada jednak użycie różnorodnych środków przymusu. W szczególności ma to miejsce w sytuacjach, gdy metody przekonywania zawodzą, a na administracji ciąży obowiązek podjęcia działań w celu przywrócenia stanu zgodnego z prawem.

Wydaje się zasadne rozważenie podjęcia inicjatywy legislacyjnej mającej na celu przygotowanie odpowiednich zmian ustawy mających na celu ustalenie górnej granicy opłat egzekucyjnych za dokonane czynności egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz wprowadzenie rozwiązań legislacyjnych zachęcających nawet po wszczęciu postępowania egzekucyjnego do dobrowolnej zapłaty należności w postaci np. obniżenia w takim wypadku opłat za czynności egzekucyjne.

Przedstawiając niniejsze spostrzeżenia, uprzejmie proszę Panią Premier o informację o zajętym stanowisku.

Łączę wyrazy szacunku
/-/

(R.G.)