Trybunał odpowiedział na pytania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który badał sprawę polskiego przedsiębiorcy działającego w Holandii i opłacającego w tym kraju wymagane składki z tytułu ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. Przedsiębiorca uważa, że przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych uniemożliwiały mu odliczenie od podstawy opodatkowania kwoty składek zapłaconych w Holandii z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz obniżenie podatku o kwotę zapłaconych tam składek na ubezpieczenie zdrowotne. Jego zdaniem, przepisy te miały dyskryminacyjny charakter, dlatego należało je pominąć i zastosować bezpośrednio prawo wspólnotowe.

Rozpatrując skargę, WSA przypomniał, że w tej kwestii wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny. W wyroku z 7 listopada 2007 r. orzekł bowiem, że w zakresie, w jakim sporne przepisy podatkowe odmawiają podatnikom możliwości odliczenia od dochodu i od podatku należnego z tytułu działalności wykonywanej poza granicami Polski składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, gdy składki te nie zostały odliczone w państwie członkowskim, na którego terenie ta działalność była wykonywana, przepisy te są niezgodne z konstytucją. W tym samym wyroku TK odroczył datę utraty mocy niekonstytucyjnych przepisów do 30 listopada 2008 r.

Europejski Trybunał Sprawiedliwości przypomniał z kolei, że w dziedzinie zabezpieczeń społecznych dana osoba może podlegać ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego. Sytuacja podatnika zamieszkałego w Polsce i prowadzącego działalność gospodarczą w innym państwie członkowskim, w którym objęty jest obowiązkowymi systemami ubezpieczeń zdrowotnych i ubezpieczeń społecznych, oraz podatnika, również zamieszkałego w Polsce, lecz prowadzącego działalność gospodarczą w tym samym państwie, w którym objęty jest krajowymi systemami ubezpieczeń zdrowotnych i społecznych, są porównywalne pod względem zasad opodatkowania, ponieważ obaj ci podatnicy podlegają nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce. Z tego wynika, że opodatkowanie ich dochodu w państwie członkowskim, w którym objęci są krajowymi systemami ubezpieczeń zdrowotnych i społecznych, powinno być dokonywane według tych samych zasad, a w konsekwencji – przy uwzględnieniu tych samych ulg podatkowych.

ETS uznał, że w tych okolicznościach odmowa przyznania podatnikowi będącemu polskim rezydentem prawa do odliczenia od podstawy opodatkowania w Polsce kwoty obowiązkowych składek na ubezpieczenie społeczne oraz obniżenia podatku należnego o kwotę obowiązkowych składek na ubezpieczenie zdrowotne zapłacone w innym państwie członkowskim, może zniechęcić tego podatnika do korzystania ze swobód przedsiębiorczości i świadczenia usług, o których mowa w art. 43 i 49 Traktatu WE, i tym samym stanowi ograniczenie tych swobód. Ponadto, zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego zobowiązuje sąd krajowy do stosowania prawa wspólnotowego i do odstąpienia od stosowania sprzecznych z nim przepisów krajowych, niezależnie od wyroku krajowego sądu konstytucyjnego, który odracza utratę mocy obowiązującej tych przepisów, uznanych za niekonstytucyjne.

T.Sz., ETS