Wtorek, 7 II 2012 r.
Nr 15/2012 (1235)
1 kwietnia 2008 r.
Praca w najbogatszym słowiańskim kraju nie jest popularna wśród Polaków. Być może niesłusznie, bo Słowenia ma do zaoferowania wiele atutów. Wśród nich znajdziemy wysokie płace, bezpieczeństwo socjalne i rozbudowane prawa pracownicze, nowoczesną gospodarkę, podobieństwo kulturowe oraz wspaniałą przyrodę i kraj pełen zabytków. Warto zainteresować się tamtejszą ofertą – zwłaszcza, że miejscowi pracodawcy wciąż szukają nowych pracowników. Niewykwalifikowanym oferują stabilne, dobrze płatne zatrudnienie, a specjalistom pracę w jednej z najnowocześniejszych gospodarek w Unii Europejskiej.
Uwaga: artykuł który czytasz ma ponad 3 miesiące.
R E K L A M A
Sytuacja gospodarcza
Pod koniec lat 80. XX wieku Słowenia była najbardziej rozwiniętym i najbardziej bogatym krajem związkowym Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii. Mieszkało tutaj 8 proc. ludności, która wytwarzała 18 proc. PKB i 20 proc. produkcji przemysłowej wspólnego państwa.
Kraj, który był kiedyś częścią imperium Habsburgów leżał zawsze w kręgu wpływów i kultury Europy Zachodniej. Nic więc dziwnego, że jako pierwszy z jugosłowiańskich republik odłączył się od Federacji. Stało się to latem 1991 roku. Dzięki temu Słowenia zdołała uniknąć działań wojennych, które zniszczyły Chorwację czy Bośnię i Hercegowinę. Walki oznaczały bowiem olbrzymie zniszczenia. Dzięki temu dystans pomiędzy Słowenią i pozostałymi republikami znacznie się powiększył.
Na początku lat 90. kraj przeżywał okres stagnacji gospodarczej – przyrost PKB był ujemny, rosło bezrobocie, a inflacja osiągała zawrotne rozmiary. Silne fundamenty gospodarcze i reformatorska polityka pozwoliły przetrwać kryzys, a Słowenia weszła na ścieżkę szybkiego wzrostu gospodarczego. W 2004 roku, wraz z Polską stała się członkiem Unii Europejskiej, a na początku 2007 roku została pierwszym krajem postkomunistycznym, który przyjął wspólną europejską walutę – euro.
Obecnie Słowenia jest bardzo zamożnym krajem. W 2006 roku Produkt Krajowy Brutto w przeliczeniu na jednego mieszkańca wynosił tu 14 811 euro co stanowiło 85 proc. średniej Unii Europejskiej (w Polsce 52,5 proc.). To najlepszy wynik wśród nowych członków Unii Europejskiej, lepszy nawet od wyników Grecji i Portugalii. Roczny wzrost PKB od wielu lat utrzymuje się na poziomie 4 – 5 proc. rocznie, a inflacja nie przekracza 3 proc. Bez pracy pozostaje około 6 proc. społeczeństwa czynnego zawodowo.
Miejscowa gospodarka opiera się głównie na eksporcie wysoko przetworzonych dóbr. Silny jest przemysł farmaceutyczny, branża IT oraz przemysł maszynowy. W 2006 roku 57,3 proc. zatrudnionych pracowało w usługach, 37,9 proc. w przemyśle, a 4,7 proc. w rolnictwie. Oprócz eksportu bardzo silny impuls dla wzrostu gospodarczego daje szybko rosnący popyt wewnętrzny. Płace nie rosną tak szybko jak w Polsce, nie mniej jednak, wzrost jest wysoki.
Gospodarka ma bardzo nowoczesne oblicze, a w Europie znanych jest klika sztandarowych słoweńskich marek. Ton nadają koncerny farmaceutyczne Lek i Krka, producent sprzętu AGD Gorenje i znany producent nart Elan.
Dla kogo praca
Mimo, że w pełni otwarty, lokalny rynek pracy nie jest popularny wśród Polaków. Według szacunków polskich władz, liczba Polaków pracujących w Słowenii w 2006 roku wyniosła około 450 osób. Tymczasem kraj o silnej i dynamicznej gospodarce potrzebuje nowych pracowników. Bezrobocie utrzymuje się na stabilnym poziomie 6 – 7 proc. Taki poziom bezrobocia to w dużej mierze efekt bezrobocia strukturalnego wśród ludzi o najniższych kwalifikacjach i wśród osób starszych.
Słowenia potrzebuje pracowników słabo wykwalifikowanych i fachowców. Szczególnie chłonna jest branża budowlana – poszukiwani są zarówno pracownicy fizyczni jak i inżynierowie budownictwa czy architekci. Słowenia posiada silnie rozwinięty przemysł produkujący nowoczesne dobra, które stanowią podstawę eksportu (AGD, lekarstwa, narty, samochody). W związku z tym, poszukuje się pracowników produkcji oraz specjalistów IT, farmacji i inżynierów (produkcja maszyn, obróbka metali, automatyka, itp.). Wiele ofert znajdą też naukowcy i wykładowcy wyższych uczelni. Poszukuje się głównie specjalistów nauk ścisłych, nie brakuje jednak ofert dla humanistów i lingwistów. Jak w większości europejskich krajów pracę powinni znaleźć lekarze, pielęgniarki i położne.
Słowenia to kraj atrakcyjny turystycznie. Stąd wiele ofert pracy dla pracowników przemysłu turystycznego i gastronomicznego, kelnerów, kucharzy, itp. Zajęcie czeka na kierowców i innych pracowników sektora transportowego.
Gdzie znaleźć oferty
Poszukiwania można rozpocząć w Polsce. Oferty nie są liczne, nie mniej jednak pojawiają się. Rekrutację organizują czasem wojewódzkie urzędy pracy. Dobrym sposobem na znalezienie pracy jest przeszukiwanie portalu Europejskich Służb Zatrudnienia. W ciągu miesiąca można tam znaleźć około 1700 słoweńskich ofert pracy. Niestety, większość z nich publikuje się w języku słoweńskim. W takim przypadku możemy skorzystać z pomocy doradców EURES, którzy w Polsce zatrudnieni są w wojewódzkich urzędach pracy. Słowenia również ma swoich doradców.
Na miejscu można korzystać z usług publicznych służb zatrudnienia. Miejscowy urząd pracy zajmuje się m.in. pośrednictwem pracy dla osób zarejestrowanych, przyznawaniem i wypłacaniem świadczeń zasiłkowych i innych świadczeń z tytułu bezrobocia, poradnictwem zawodowym, szkoleniami i uzupełnianiem kwalifikacji zawodowych bezrobotnych oraz inicjowaniem i dofinansowywaniem tworzenia dodatkowych miejsc pracy. Przez tę instytucję przepływa większość ofert pracy w kraju. Urzędy posiadają ponadto własną bazę CV, w której możemy umieścić nasze dane. Będą one dostępne dla ewentualnego pracodawcy.
Oferty pracy znajdziemy również w specjalistycznych portalach internetowych lub w gazetach. Media internetowe oferują informacje w języku lokalnym i w języku angielskim. W przypadku gazet skazani będziemy najczęściej na język słoweński. Największe dzienniki to „Delo”, „Dnevnik” lub „Vecer”. Gazety posiadają wydania internetowe. Dla osób szukających pracy najciekawsze są wydania wtorkowe i sobotnie.
Dobrą metodą jest wykorzystywanie znajomości do zdobywania informacji oraz bezpośredni kontakt z miejscowymi firmami i koncernami. Wiele z nich ma swoje międzynarodowe strony rekrutacyjne, za pośrednictwem których możemy złożyć własną ofertę. Część koncernów działa również w Polsce – np. międzynarodowy koncern farmaceutyczny „Lek”.
Osoby poszukujące pracy tymczasowej mogą skorzystać z usług agencji pracy tymczasowej. Dodatkowe udogodnienie czeka na studentów – specjalne serwisy pracy. Taką działalność prowadzi na przykład miejscowy oddział agencji „Manpower”.
W większości przypadków zatrudnienie wymaga chociaż podstawowej znajomości języka słoweńskiego. Niektóre zajęcia wymagają znajomości języka angielskiego. W przypadku wysokiej klasy specjalistów i kadry zarządzającej wystarczy jedynie bardzo dobra znajomość angielskiego. Podobnie jest w przypadku prac nie wymagających kwalifikacji. W kraju znajdziemy też niewielkie rejony zamieszkałe przez osoby władające językami włoskim i węgierskim. Miejscowy język należy do grupy języków południowosłowiańskich i znacznie różni się od języka polskiego.
Pod względem znajomości języków obcych Słoweńcy wyraźnie przodują wśród krajów byłego bloku państw komunistycznych. Ponad 50 proc. społeczeństwa potrafi porozumiewać się w języku angielskim i niemieckim.
Formalności związane z pobytem i podejmowanie pracy
W przypadku pobytu krótszego niż 3 miesiące Polak nie musi liczyć się z żadnymi ograniczeniami. Na terenie Słowenii można przebywać na podstawie ważnego paszportu lub dowodu osobistego. W czasie pobytu można bez żadnych przeszkód podejmować legalną pracę lub poszukiwać zajęcia za pośrednictwem publicznych służb zatrudnienia.
Jedyna konieczna formalność to tak zwane zgłoszenie policyjne. Osoba, która przybyła do Słowenii i nie zamieszkała w obiekcie turystycznym ma obowiązek zgłoszenia się w odpowiednim komisariacie policji w okresie 3 dni po przyjeździe do kraju lub po zmianie miejsca pobytu. W przypadku obiektów turystycznych obowiązku dopełnia pracownik obiektu.
W przypadku pobytu dłuższego niż 3 miesiące staniemy przed koniecznością uzyskania pozwolenia na pobyt z tytułu zatrudnienia. Otrzymamy je bez przeszkód. Konieczne jest jedynie posiadanie dokumentu tożsamości oraz promesa zatrudnienia wystawiona przez pracodawcę lub potwierdzenie zatrudnienia (np. umowa o pracę) oraz dokumenty potwierdzające posiadanie lub najem lokalu mieszkalnego. Formalności załatwia się w urzędach gminnych. Oprócz pozwolenia na pobyt zyskujemy zameldowania na pobyt czasowy we wskazanym lokalu mieszkalnym.
Pracodawca ma również obowiązek zgłoszenia faktu zatrudnienia obcokrajowca w Urzędzie do spraw Zatrudnienia. Dzięki temu pracownik uzyska ubezpieczenie zdrowotne, emerytalne i inwalidzkie.
Rozpoczynanie działalności gospodarczej
Rozpoczęcie działalności gospodarczej w formie spółki to w Słowenii nie lada wyzwanie. Jest to proces czasochłonny i bardzo kosztowny. W rankingu Doing Business 2008, który określa jak bardzo kraj jest przyjazny przedsiębiorcom Słowenia zajęła 55. miejsce na świecie. To wynik lepszy niż w Polsce (74.) – nie mniej jednak daleki od ideału. W przypadku rozpoczynania działalności gospodarczej jest jednak dużo gorzej – 120. miejsce i spadek o 4 pozycje w stosunku do ubiegłego roku. Załatwienie wszystkich formalności potrwa minimum 60 dni i kosztować będzie nawet od tysiąca do kilku tysięcy euro.
Procedury rejestracyjne
Pierwszym krokiem powinien być wybór rodzaju spółki oraz opracowanie jej umowy założycielskiej. Wszystkie wymagane dokumenty muszą być przetłumaczone na język słoweński i potwierdzone notarialnie. Przed wpisaniem firmy do rejestru handlowego na specjalne konto w banku komercyjnym wpłacić należy część kapitału założycielskiego spółki. Przed rejestracją spółki trzeba też sprawdzić czy nie istnieje już firma o podobnej nazwie.
Całość tych wstępnych procedur kosztuje około 600 euro. Sumę tę można zmniejszyć przeprowadzając część procedur za pomocą internetowego systemu VEM – taką możliwość mają jednak nieliczni przedsiębiorcy (spółki jednoosobowe, wpłacona całość kapitału założycielskiego, itp.). Trwa to zazwyczaj od 1 do 2 dni.
Wpis do sądowego rejestru handlowego trwa od 30 do 60 dni (w niektórych przypadkach nawet 4 miesiące) i w zależności od rodzaju działalności kosztuje od 120 do ponad tysiąca euro. Sąd automatycznie publikuje informację o powołaniu spółki w gazecie rządowej – kosztuje to 250 euro. Dalsze procedury można kontynuować po otrzymaniu specjalnego stempla (ok. 20 euro). Rejestr handlowy ma charakter całkowicie jawny i ogólnodostępny.
Kolejny krok to uzyskanie numeru identyfikacyjnego spółki w Urzędzie Statystycznym (AJPES). Bez niego nie rozpoczniemy działalności. O fakcie powołania nowej firmy Urząd poinformuje automatycznie Izbę Przemysłowo – Handlową. Członkostwo w Izbie jest obowiązkowe. Procedura trwa około 7 dni. Zgłoszenie musi nastąpić do 5 dni od uzyskania wpisu do rejestru handlowego.
8 dni i 15 dni w przypadku podatku VAT trwa zgłaszanie firmy do systemu podatkowego i właściwego dla miejsca działalności urzędu podatkowego. Jako płatnik podatku spółka otrzymuje odpowiednie numery identyfikacji podatkowej. Zgłoszenie musi nastąpić do 8 dni od uzyskania wpisu do rejestru handlowego.
Dopiero po uzyskaniu numeru identyfikacji podatkowej przedsiębiorca może dopełnić formalności związane z ubezpieczeniem socjalnym. Aby tego dokonać, niezbędna jest wizyta w lokalnym urzędzie pracy oraz rejestracja w Funduszu Ubezpieczeń Emerytalnych i Instytucie Ubezpieczeń Zdrowotnych.
Rodzaje spółek
Spółka akcyjna (delniska druzba – d.d.) – rodzaj spółki kapitałowej. Do jej powołania potrzebne jest minimum 25 tys. euro kapitału założycielskiego. Przed rejestracją niezbędna wpłata minimum 25 proc. kapitału. Odpowiedzialność majątkowa tylko do wysokości kapitału zakładowego. Spółka musi posiadać minimum 5 wspólników i co najmniej 20 pracowników.
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (druzba z omejeno odgovornostjo – d.o.o.) – spółka kapitałowa, której minimalny kapitał założycielki musi wynosić 7,5 tys. euro. Przed rejestracją niezbędna wpłata minimum 25 proc. kapitału. Odpowiedzialność majątkowa tylko do wysokości kapitału zakładowego. Liczba wspólników może wynosić od 1 do 50, a wartość jednego udziału nie może być mniejsza niż 50 euro.
Spółka komandytowo-akcyjna (komanditno akcijska druzba – k.a.d.) – spółka kapitałowa, w której co najmniej jeden wspólnik odpowiada za zobowiązania całym swym majątkiem, a co najmniej jeden jest akcjonariuszem nie odpowiadającym za zobowiązania spółki.
Spółka z nieograniczoną odpowiedzialnością (druzba z neomejeno odgovornostjo – d.n.o.) – spółka osobowa. Minimum dwóch wspólników, którzy podpisują umowę założycielską i solidarnie odpowiadają za zobowiązania firmy całym swym majątkiem.
Spółka komandytowa (komanditna druzba – k.d.) – spółka osobowa. Umowę podpisuje minimum dwóch wspólników. Jeden z nich jest komplementariuszem i odpowiada bez ograniczeń za zobowiązania spółki, drugi jest komandytariuszem, którego odpowiedzialność jest ograniczona do wysokości zainwestowanego kapitału.
Spółka cicha (tiha duzba) – spółka osobowa. Jeden ze wspólników wnosi kapitał w zamian za zyski z działalności. Drugi ze wspólników prowadzi działalność gospodarczą, zarządza nią i odpowiada za jej zobowiązania finansowe.
Działalność wymagająca specjalnych zezwoleń
W niektórych ściśle określonych przypadkach wymagane jest uzyskanie zgody od odpowiedniego ministerstwa lub instytucji. Do działalności gospodarczej wymagającej licencji lub zezwolenia zaliczamy m.in. przewozy drogowe, usługi gastronomiczne, usługi handlowe, agencje turystyczne, przewodnictwo turystyczne, produkcję i dystrybucję wina, ochronę mienia i osób, usługi geodezyjne i projektowe, działalność agencji pośrednictwa pracy, działalność kredytowa, telekomunikacyjna, kulturalna i wiele innych.
Samozatrudnienie
Taka działalność prowadzona jest na identycznych zasadach jak pozostałe rodzaje działalności gospodarczej. Działalność trzeba zarejestrować w ewidencji przedsiębiorców prowadzonej przez AJPES (Agencja Ewidencji Publicznych RS). Wyjątkiem są te rodzaje działalności, które wymagają zezwoleń i regulowane są przez odpowiednie ustawy (np. rzemiosło). Wpisu można dokonać w urzędzie gminy lub na portalu internetowym VEM.
Każdy indywidualny przedsiębiorca ma również obowiązek zgłosić się do rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez urząd podatkowy. Otrzymuje się tam numer ewidencji podatkowej NIP.
Kolejna czynność to załatwienie formalności związanych z ubezpieczeniem zdrowotnym i emerytalnym – niezbędny jest numer ubezpieczenia socjalnego i numer statystyczny. Odbywa się to w urzędzie podatkowym oraz Zakładzie Ubezpieczeń Zdrowotnych.
Jeśli szczególne przepisy nie mówią inaczej (patrz np. rzemiosło) to działalność można rozpocząć tuż po uzyskaniu wpisu do ewidencji.
Działalność można prowadzić pod własnym nazwiskiem lub odpowiednio nazwać swoją firmę. Za zobowiązania firmy przedsiębiorca odpowiada całym swoim majątkiem, a ze swych przychodów rozlicza się według stawek podatku dochodowego od osób fizycznych.
Miejscowe prawo pozwala na łączenie indywidualnej działalności gospodarczej ze stałym zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę.
System podatkowy
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Osoba pracująca w Słowenii zapłaci dwa podatki. Podatek od pensji (wynagrodzenia) oraz podatek dochodowy. Stawki mają charakter progresywny i zależą od wysokości dochodów i wynagrodzeń.
Stawki podatku dochodowego w 2008 roku:
Stawki podatku od pensji w 2008 roku:
Podatek od pensji nalicza się od wynagrodzenia brutto. Zwolnione są z niego osoby niepełnosprawne.
Podatek dochodowy dla osób fizycznych płacą wszystkie osoby osiągające dochody na terenie Słowenii. Opodatkowaniu podlegają dochody z tytułu zatrudnienia, działalności gospodarczej, działalności rolniczej oraz z tytułu posiadania kapitału, własności i praw własności. Działalność gospodarcza to w tym przypadku osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą i pracujące w wolnych zawodach. Do dochodów z własności wlicza się również dywidendy i dochody z tytułu praw autorskich. Do dochodów z kapitału wlicza się zyski pochodzące ze sprzedaży nieruchomości. Opodatkowaniu nie podlegają zasiłki i stypendia.
Rok podatkowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Końcowe rozliczenia następuje w kolejnym roku podatkowym. Zaliczki na poczet podatku są płacone comiesięcznie. Najczęściej to pracodawca wpłaca zaliczkę w imieniu pracownika. Co ciekawe, projekt końcowego rozliczenia przygotowuje dla podatnika administracja podatkowa, a on może ją zakwestionować lub zaakceptować. W innych przypadkach zaliczka musi zostać wpłacona do 6 dni od daty otrzymania wynagrodzenia. Obowiązuje zasada, że każdy podatnik rozlicza się indywidualnie – nie ma na przykład możliwości wspólnego rozliczania się małżonków.
Słoweńscy rezydenci podatkowi płacą podatek od całości swych dochodów osiągniętych w ciągu roku. Nie rezydenci płacą podatek jedynie za dochód osiągnięty na terenie tego kraju. Aby zostać miejscowym rezydentem podatkowym, trzeba swe interesy życiowe związać ze Słowenią. Oznacza to stałe miejsce pobytu na terenie tego kraju i przebywanie w nim nie krócej niż 183 dni w danym roku podatkowym. We wzajemnych rozliczeniach podatkowych pomiędzy Polską i Słowenią zastosowano metodę wyłączenia z progresją. Oznacza to, że w Polsce wyłącza się z podstawy opodatkowania dochód osiągnięty za granicą. Jednak należny podatek od reszty dochodu oblicza się biorąc pod uwagę całość dochodów podatnika – jest to tzw. efektywna stawka podatkowa. Takie zasady przyjęto we wzajemnej umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej w 1996 roku.
Podatnik może skorzystać z licznych ulg podatkowych. Każdy może skorzystać z ulgi podstawowej wynoszącej w 2008 roku 2959,6 euro. Na ulgi mogą też liczyć osoby niepełnosprawne, starsze i studenci. Odliczeń mogą dokonywać też niektóre osoby samozatrudnione oraz osoby posiadające dodatkowe ubezpieczenia emerytalne.
Ubezpieczenie społeczne
Płacą je zarówno pracownicy jak i pracodawcy. Zatrudniony zapłaci 22,10 proc. swego wynagrodzenia brutto, a zatrudniający 16,10 proc.
Podstawą systemu ubezpieczeń społecznych są Fundusz Emerytalny oraz Fundusz Zdrowia. Pozostała część składki przeznaczona jest ponadto na ubezpieczenie na wypadek bezrobocia i ubezpieczenie macierzyńskie.
Podatek dochodowy od dochodów przedsiębiorstw
Tę daninę płacą firmy i przedsiębiorcy mający status osoby prawnej. Rezydenci płacą podatek od zysków osiągniętych w kraju i poza jego granicami. Taki status mają przedsiębiorstwa mające swą siedzibę na terenie Słowenii.
Stawka podatku jest sukcesywnie obniżana z 25 do 20 proc. Najniższy poziom osiągnie w 2010 roku. W roku 2008 stawka wynosi 22 proc., a w 2009 osiągnie poziom 21 proc. Zerową stawkę podatku zapłacą fundusze inwestycyjne, fundusze emerytalne, towarzystwa ubezpieczeniowe i niektóre inne firmy spełniające wymogi ustawowe.
Firmy działające w Słowenii mogą liczyć na ulgi podatkowe. Podstawowe z nich to ulga inwestycyjna, ulga dla przedsiębiorców zatrudniających osoby niepełnosprawne, ulga dla przyjmujących praktykantów i szkolących fachowców, ulga za dodatkowe ubezpieczenia emerytalne pracowników oraz ulga dla darczyńców organizacji pożytku publicznego (sportowych, naukowych, kulturalnych, humanitarnych, itp.).
Podatek VAT
Podstawowa stawka podatku od wartości dodanej wynosi 20 proc. W przypadku niektórych produktów i usług zastosowano stawkę obniżoną – 8,5 proc. W tej kategorii znalazły się: żywność, dostawy wody, lekarstwa, sprzęt medyczny, transport publiczny, książki, bilety na imprezy sportowe i kulturalne, prawa autorskie, apartamenty i inne. Niektóre rodzaje działalności są całkowicie zwolnione z podatku – dzieje się tak w przypadku działalności pożytku publicznego lub w przypadku niektórych transakcji ubezpieczeniowych, finansowych. Zwolnienia dotyczą również eksporterów.
Wszystkie firmy produkujące dobra i świadczące usługi podlegające podatkowi VAT muszą zarejestrować się jako płatnik podatku. Po rejestracji otrzymuje się specjalny numer identyfikacji podatkowej VAT. Oznacza to obowiązek regularnego przesyłania deklaracji – miesięcznych, kwartalnych lub półrocznych.
Pozostałe podatki
Akcyza – podatek od luksusu obowiązuje w przypadku napojów alkoholowych, piwa, wyrobów tytoniowych, paliw, energii elektrycznej, węgla oraz koksu.
Dochody kapitałowe, zyski i dywidendy – podatek od zysków i dywidend wynosi 20 proc., a od dochodów kapitałowych od 0 do 20 proc.
Obrót nieruchomościami – ta działalność obciążona jest podatkiem w wysokości 2 proc.
Warunki zatrudnienia
Pozycja pracownika jest w Słowenii silna i stabilna. Prawo pracy daje dobrą ochronę i wysokie standardy socjalne. Koszty zabezpieczenia socjalnego są tutaj dużo wyższe niż w Polsce. Jednak co korzystne dla pracowników, raczej nie podoba się pracodawcom. Przykładem mogą być trudności i wysokie koszty zwolnienia pracownika. Takie niedogodności odbijają się często na osobach zatrudnionych. Znaczny odsetek umów o pracę to umowy na czas określony – pracodawcy obawiają się późniejszych kłopotów.
Obowiązują tutaj specjalne procedury naboru, a każdy z kandydatów ma prawo do poznania i porównania kwalifikacji swoich konkurentów. Osoby odrzucone mają prawo do zaskarżenia decyzji pracodawcy jeśli mają podstawy twierdzić, że wybrany kandydat nie spełniał wymagań przedstawionych w ogłoszeniu o pracę. Taka zasada nie obowiązuje w przypadku osób niepełnosprawnych i kadry kierowniczej spółek prywatnych i o kapitale mieszanym.
O zamiarze zatrudnienia nowego pracownika pracodawca musi poinformować urząd pracy, a gdy dojdzie już do podpisania umowy o pracę w ciągu 8 dni pracodawca zgłasza pracownika do systemu obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego i inwalidzkiego oraz obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego.
Umowa o pracę
Zawarcie umowy w formie pisemnej jest obowiązkowe. Pracownik może być zatrudniony na czas określony, nieokreślony lub sezonowo. Okres próbny to maksymalnie 6 miesięcy. Umowa o pracę na czas określony może być podpisana tylko w wyjątkowych wypadkach: zastępstwo, praca będąca w swojej naturze pracą na czas określony, prace sezonowe, kadra kierownicza czy prace projektowe. Mniejsi pracodawcy nie mają takich ograniczeń. Czas pracy na umowę na czas określony nie powinien trwać dłużej niż 2 lata.
W pisemnej umowie powinny znaleźć się następujące elementy:
Czas pracy
Przeciętnie jest to standardowe 40 godzin w pięciodniowym tygodniu pracy. W ciągu dnia pracownik pracuje 8 godzin, podczas których ma prawo do półgodzinnej przerwy obiadowej. Co ciekawe, przerwa ta jest płatna. Zgodnie z prawem, powyższe zapisy obowiązują w 6-miesięcznym okresie rozliczeniowym. Oznacza to, że udzielenie pracownikowi dni wolnych od pracy może nastąpić w całym okresie rozliczeniowym czasu pracy.
Wszystkie godziny przepracowane powyżej 40 godzin tygodniowo w półrocznym okresie traktowane są jako godziny nadliczbowe i dodatkowo płatne. Wraz z nadgodzinami tygodniowy czas pracy nie może przekroczyć 56 godzin. Każdy pracownik ma też prawo do 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdej dobie.
Każda praca w godzinach nadliczbowych musi być zlecona pisemnie. Dopuszczalna liczba nadgodzin wynosi maksymalnie 8 tygodniowo, 20 miesięcznie i 180 rocznie. Praca ponadwymiarowa jest lepiej płatna. W nocy, niedzielę i święta, w dni wolne od pracy stawka rośnie o 100 proc., a w pozostałe dni o 50 proc.
Dni wolne od pracy
Pracownik ma prawo do czterech tygodni (24 dni) płatnego urlopu w ciągu roku. Osoby pracujące w niepełnym wymiarze czasu pracy również mają prawo do urlopu, ale w odpowiednio zmniejszonym wymiarze. Pracownicy, którzy przekroczyli 50 rok życia lub pracują w szczególnych warunkach mają prawo do dodatkowych dni urlopowych. Osoby, które rozpoczynają pracę zyskują prawo do 2 dni urlopu po każdym przepracowanym miesiącu w roku. Prawo do pełnego urlopu zyskuje się po przepracowaniu pełnych 6 miesięcy.
Poza urlopem pracownik może liczyć na dni świąteczne wolne od pracy. W ciągu roku takich dni jest 13.
Wynagrodzenie za pracę
Słowenia jest najzamożniejszym krajem byłego bloku państw socjalistycznych. W związku z tym, wynagrodzenia znacznie przekraczają średni poziom w tej części Europy. Pod koniec 2006 roku średnia płaca brutto w gospodarce wynosiła 1262,95 euro, a netto 822,68 euro. Wynagrodzenie większe niż średnia otrzymuje 36,4 proc. zatrudnionych. Są to głównie osoby wykształcone – pracujące w sektorze finansowym, edukacyjnym, i innych wymagających wysokich kwalifikacji.
Wynagrodzenia, mimo że nie tak dynamicznie jak w niektórych krajach Europy Środkowej, wciąż rosną. Minimalne wynagrodzenie w 2007 roku wynosiło 538,5 euro. Najniższe wynagrodzenie otrzymuje 2,5 proc. pracowników, głównie tych o najniższych kwalifikacjach.
Warunki życia
Słowenia jest drogim krajem. Pensje są wyższe niż w naszym kraju, lecz koszty życia są również dużo większe. Wyższe są ceny żywności (około 20 proc.) oraz wynajęcia mieszkania. Sytuację dodatkowo pogorszył fakt przystąpienia do strefy euro 1 stycznia 2007 roku. Ceny wyraźnie wzrosły – zwłaszcza w gastronomii. Właściciele sklepów wykorzystali fakt powszechnego przeliczenia cen i zaokrąglali wartości w górę. Słoweńcy bacznie przyglądają się handlowcom i restauratorom. Nie zdołało to jednak powstrzymać wzrostu cen.
Za wynajęcie pokoju zapłacimy miesięcznie około 200 euro. Średniej wielkości mieszkanie to miesięczny koszt od 250 do 600 euro. Warto jednak dobrze poszukać. Ceny są bowiem bardzo różne i zależą od standardu i lokalizacji. Zdarzają się oferty wynajmu
80-metrowego mieszkania już za niecałe 400 euro oraz oferty wynajmu 40 – 50-metrowego mieszkania za 600 euro miesięcznie. Wynajmując lokal trzeba liczyć się z koniecznością opłacenia 3-miesięcznej kaucji i kosztów energii elektrycznej, wody, gazu, itp.
Osoby pragnące kupić nieruchomość mają takie same prawa jak miejscowi obywatele (dotyczy to zarówno osób fizycznych jak i prawnych). Ceny są wysokie. Za średniej wielkości mieszkanie (około 50 m2) zapłacimy w Lublanie od 140 do 190 tys. euro. Poza stolicą ceny są zdecydowanie niższe. Mieszkanie w Mariborze kosztuje już od 40 tys. euro. Średniej wielkości lokal to koszt rzędu 50 – 80 tys. euro.
Transport publiczny jest dobrze zorganizowany, a do dyspozycji mamy koleje, transport autobusowy i lotniczy. Niestety, pomiędzy Słowenią a Polską nie ma połączeń tanich linii lotniczych. Działa za to połączenie linii lotniczych Adria. Osoby podróżujące samochodem będą zmuszone zapłacić za podróżowanie po autostradach.
W stolicy kraju funkcjonuje dobrze zorganizowany transport publiczny. W mieście znajdziemy jedynie połączenia autobusowe. Cena pojedynczego biletu waha się od 80 euro centów do 1 euro. Bilet całodzienny to koszt 4 euro. Za bilet miesięczny zapłacimy 34 euro.
Standardowe godziny pracy: 8:00 – 16:00. W dni powszednie sklepy otwarte są w godzinach 8:00 – 19:00, a w soboty od 8:00 do 13:00. Duże sieci handlowe to głównie Mercator, Spar i całodobowe Noc i Dan. W dni powszednie banki otwarte są w godzinach 8:30 – 12:30 i 14:00 – 16:30. W soboty zaś od 8:30 do 12:00. Urzędy pocztowe działają w godzinach 8:00 – 18:00, a w soboty od 8:00 do 12:00.
Ciekawe strony internetowe:
Portal dla inwestorów i przyszłych przedsiębiorców
Słoweńska Izba Przemysłowo Handlowa
Portal informacyjny dla przedsiębiorców
Agencji ds. Promocji Gospodarczej i Inwestycji Zagranicznych
Zakład Ubezpieczeń Zdrowotnych
Zakład Ubezpieczeń Emerytalnych i Inwalidzkich
Strony zawierające oferty pracy:
Czasopisma:
Oferty sprzedaży i wynajmu nieruchomości:
Transport:
Informacja o warunkach drogowych
Międzynarodowa komunikacja autobusowa
Transport publiczny w Lublanie
Mateusz Grabowski
Copyright © TaxNet Sp. z o.o. w Tychach
