Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 182 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z 23 lutego 2007 r.  - Regulamin urzędowania sądów powszechnych, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2009 r., jest niezgodny z art. 41 § 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, a przez to jest niezgodny z art. 92 ust. 1 konstytucji. Wyrok dotyczy wyłącznie o § 182 regulaminu urzędowania sądów powszechnych w wersji obowiązującej od 2 kwietnia 2007 r. do 31 grudnia 2009 r.

Kwestionowany przepis reguluje sposób nadawania klauzuli wykonalności. Rozstrzygnięcie problemu konstytucyjnego zależało od odpowiedzi na pytanie, czy kwestia sposobu nadawania klauzuli wykonalności mieści się wśród materii, o których jest mowa w art. 41 § 1 ustawy o ustroju sądów powszechnych. Przepis ten dotyczy działalności administracyjnej, a nie jurysdykcyjnej sądów. Działalność administracyjna sądów definiowana jest jako wszelka działalność zarządzająca i organizatorska inna niż związana z czynnościami jurysdykcyjnymi sędziów oraz dotycząca ochrony prawnej wykonywanej przez referendarzy sądowych.

Zdaniem Trybunału, treść zakwestionowanego § 182 regulaminu urzędowania sądów powszechnych (r.u.s.p.) trzeba interpretować w kontekście postanowień kodeksu postępowania cywilnego dotyczących prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 776 k.p.c. podstawą egzekucji jest (jeżeli ustawa nie stanowi inaczej) tytuł wykonawczy. Tytuł wykonawczy to tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Co do zasady nadanie klauzuli wykonalności poprzedza wydanie przez sąd postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności, na które to postanowienie przysługuje zażalenie.

§ 182 r.u.s.p. odstępuje od tej reguły w odniesieniu do wskazanych w tym przepisie tytułów egzekucyjnych. Dopuszcza sytuację, w której nadanie klauzuli wykonalności nie jest poprzedzone wydaniem postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności. Całość czynności związanych z nadaniem klauzuli wykonalności jest traktowana jako postępowanie sądowe. Wynika to z brzmienia przepisów k.p.c., art. 7861 oraz 7862 k.p.c., które wprost określają czynności sądu związane z nadaniem tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności jako postępowanie. Postanowienie sądu o nadaniu klauzuli wykonalności jest więc orzeczeniem sądowym, czyli realizacją funkcji jurysdykcyjnej, a nie administracyjnej. Dlatego zakwestionowany przepis r.u.s.p. narusza art. 41 § 1 ustawy o ustroju sądów powszechnych w związku z art. 92 ust. 1 konstytucji.

Stwierdzenie niekonstytucyjności zakwestionowanego przepisu powoduje uchylenie § 182 r.u.s.p. w wersji zakwestionowanej przez sąd pytający. Po wejściu w życie niniejszego wyroku sądy będą stosować reguły kodeksowe dotyczące nadania klauzuli wykonalności. Do ustawodawcy natomiast należy decyzja, czy wprowadzić poprzednio obowiązującą normę na poziom regulacji ustawowej, czy też ustaloną w k.p.c. procedurę nadawania klauzuli wykonalności uznać za regułę bez kodeksowych wyjątków.

T.Sz.