R E K L A M A

Specyfika i sytuacja gospodarcza

Cypr przystąpił do Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku razem z Polską i innymi krajami byłego bloku komunistycznego. Wyraźnie jednak od nich odstawał pod względem poziomu zamożności i spełniania zachodnich standardów. Głównym powodem, dla którego państwo nie stało się członkiem wspólnoty europejskiej wcześniej był nierozwiązany konflikt, który od 1974 roku dzieli wyspę na dwie części – grecką i turecką. Obecnie państwa Unii Europejskiej żywią nadzieję, że członkostwo Cypru we wspólnocie i europejskie aspiracje Turcji pomogą w rozwiązaniu konfliktu.

Związki Republiki Cypru z zachodem Europy są bardzo długie. W przeszłości wyspa funkcjonowała jako kolonia brytyjska. W 1972 roku Wielka Brytania stała się członkiem Unii Europejskiej, a Cypr jako członek Brytyjskiej Wspólnoty Narodów, również podpisał ze Wspólnotami Europejskimi umowę stowarzyszeniową. Na dalszą integrację nie pozwoliła napięta sytuacja na wyspie.

Związki z Wielką Brytanią pozostawiły jeszcze jeden trwały ślad – bardzo dobrze rozwiniętą, liberalną gospodarkę. Wiele lokalnych aktów prawnych wzorowanych jest na brytyjskich rozwiązaniach. O liberalnym obliczu wyspy może świadczyć fakt, że nie istnieje tutaj powszechny system ubezpieczeń zdrowotnych, a osoby dobrze zarabiające opłacają swoje leczenie. Pod koniec lat 90. kraj znany był jako raj podatkowy dla nie zawsze uczciwych przedsiębiorców. Wraz z wejściem kraju do Unii Europejskiej sytuacja się unormowała.

1 stycznia 2008 roku Cypr wprowadził wspólną europejską walutę – euro. Potwierdza to tylko wyjątkowo dobrą kondycję tamtejszej gospodarki. Świadczą o tym dane ekonomiczne:

Miejscowa gospodarka oparta jest na dominującej pozycji usług: turystycznych, finansowych, bankowych i biznesowych. Sprzyja temu sytuacja na wyspie – duży odsetek ludności z wyższym i średnim wykształceniem, doskonała infrastruktura telekomunikacyjna i społeczno-gospodarcza. Położenie geograficzne sprawia, że wyjątkową pozycję ma tutaj przemysł turystyczny – dzięki niemu powstaje ponad 20 proc. PKB. W ostatnim czasie dodatkowy impuls do rozwoju dało członkostwo w Unii Europejskiej. Od 2004 roku roczny przyrost PKB wzrósł z 2 proc. do średnio 4 proc.

Dobra sytuacja gospodarcza wpływa na dobrą sytuację na rynku pracy. Poziom bezrobocia utrzymuje się na niskim poziomie, a rynek pracy pochłania duże ilości pracowników z zagranicy. Znaczny odsetek wśród obcokrajowców stanowią Polacy. Wedle niektórych szacunków roczne zapotrzebowanie Cypru na pracowników z naszego kraju może sięgać dwóch tysięcy osób.

Kto może liczyć na zatrudnienie?

Cypryjski rynek pracy jest bardzo otwarty na pracowników zza granicy. Pracuje ich tutaj ponad 80 tysięcy. Po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej władze Cypru nie tylko nie wprowadziły okresu przejściowego dla pracowników z naszego kraju, ale możliwość zatrudnienia pracowników z Polski spotkała się z bardzo dużym zainteresowaniem tamtejszych pracodawców i służb zatrudnienia.

Cypryjska gospodarka jest liberalna i nastawiona na stały napływ pracowników zza granicy. Taki stan rzeczy możliwy jest dzięki temu, że około 77 proc. udziału w tworzeniu PKB ma tutaj stale rozwijający się sektor usługowy. Chodzi zwłaszcza o usługi turystyczne, bankowe, finansowe, prawne, konsultingu gospodarczego, usługi branży żeglugowej, handlu międzynarodowego, obrotu nieruchomościami, telekomunikacyjne. To bardzo rozwojowe dziedziny gospodarki. Problem z miejscowymi pracownikami pogłębia fakt, że wielu młodych mieszkańców Cypru uczy się i studiuje za granicą. Po ukończeniu nauki nie mają problemu ze znalezieniem pracy i często pozostają za granicą. Dzięki temu Cypr boryka się z deficytem specjalistów z wyższym wykształceniem.

Cypr to także znaczący przemysł turystyczny. Co roku sezonowe zatrudnienie znajdują w nim tysiące ludzi.

Dla obcokrajowców dużą zaletą jest to, że na wyspie w powszechnym użyciu jest język angielski. Bardzo wiele ofert pracy nie zawiera wymogu znajomości języka greckiego – nawet w przypadku stanowisk specjalistycznych. Wielka Brytania jest istotnym partnerem Cypru. Brytyjczycy mają tu swoje bazy wojskowe, gospodarka i część miejscowego prawa oparta jest na wzorcach brytyjskich, a jeszcze do końca 2007 roku oficjalną walutą był tutaj funt cypryjski.

Na pracowników czeka cały przemysł turystyczny. Są to zazwyczaj oferty pracy sezonowej. Potrzeba kelnerów, kucharzy, pomocy kuchennych, konserwatorów, obsługi hoteli, portierów, ratowników wodnych, animatorów, instruktorów, masażystów, kosmetyczek oraz fryzjerów. Wiele ofert czeka na pracowników budowlanych: malarzy, tynkarzy, posadzkarzy lub stolarzy. Na zatrudnienie mogą też liczyć kierowcy wielu innych fachowców związanych zwłaszcza z turystyką i budownictwem. Ofert pracy sezonowej najlepiej poszukać już wczesną wiosną.

Wspomniany wyżej niedobór dobrze wykształconych specjalistów sprawia, że wiele ofert pracy czeka na lekarzy, pielęgniarki, architektów, kreślarzy, inżynierów budownictwa, laborantów i wielu innych fachowców.

Poszukiwania pracy

Na fali zainteresowania polskimi pracownikami część ofert pracy z Cypru przekazywana jest do terytorialnych Urzędów Pracy na terenie całej Polski. Dzieje się tak dzięki współpracy polskich władz z Cypryjską Izbą Przemysłowo-Handlową i cypryjskim Ministerstwem Pracy. Jest to rynek bardzo dla nas otwarty – Polacy obok Brytyjczyków i Greków stanowią najliczniejszą grupę wśród zagranicznych pracowników.

A więc poszukiwania pracy możemy spokojnie rozpocząć już w Polsce. Pewną ilością ofert dysponują wojewódzkie i powiatowe urzędy pracy. Sporo z nich można odnaleźć na stronach urzędów wojewódzkich. Drugą drogą jaką można znaleźć pracę na Cyprze są prywatne agencje zatrudnienia. Zajmują się one pośrednictwem lub rekrutacją. Są to zarówno agencje działające na rynku polskim i posiadające licencje na pośrednictwo w kraju i zagranicą oraz agencje międzynarodowe i cypryjskie. Ich oferty znaleźć można w prasie i portalach internetowych lub bezpośrednio na stronach internetowych lub w siedzibach pośredników.

Przybywając na Cypr obywatel naszego kraju może bez żadnych przeszkód zarejestrować się w Lokalnym Biurze Pracy (District Labour Office), okazując paszport lub dowód osobisty oraz Zaświadczenie Rejestracji Pobytu. Można, ale nie trzeba, przedstawić dokumentację poświadczającą posiadanie kwalifikacji zawodowych. Biura Pracy dysponują własną bazą ofert pracy (wszystkie oferty zawarte w bazie dostępne są na stronach internetowych) i służą pomocą poszukującym zatrudnienia.

System prywatnych agencji zatrudnienia jest na Cyprze bardzo dobrze rozwinięty. Na rynku działa mnóstwo agencji pośredniczących, mających często długoletnie kontakty z pracodawcami. Aby legalnie działać, agencje muszą posiadać specjalną licencję wydawaną przez tamtejsze Ministerstwo Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Większość dobrych agencji zrzeszona jest w stowarzyszeniu branżowym działającym w ramach Cypryjskiej Izby Przemysłu i Handlu. Lokalne prawo nie pozwala na pobieranie opłat od osób poszukujących pracy. Należy pamiętać, że prawo wymaga od pracodawcy zawarcia pisemnej umowy o pracę. Podpisanie umowy przez agencję pośrednictwa nie zwalnia z tego obowiązku pracodawcy.

Zarówno w Polsce jak i na Cyprze działa system Europejskich Służb Zatrudnienia EURES. Osoba poszukująca pracy może skorzystać z konsultacji ekspertów oraz ogólnoeuropejskiej bazy ofert pracy – w tym cypryjskich. Doradców EURES można znaleźć w Wojewódzkich Urzędach Pracy. Bazę doradców zatrudnionych na Cyprze można odnaleźć na stronie internetowej EURES. Tygodniowo pojawia się tutaj ponad 100 ofert pracy z Cypru.

Wiele ofert można znaleźć w prasie i specjalistycznych portalach internetowych. Dużo z nich jest anglojęzycznych. Jako przykład mogą posłużyć gazety „Cyprus Mail” oraz „Cyprus Weekly”. W gazecie „Phileleftheros” (język grecki) w każdą środę i sobotę ukazują się dodatki poświęcone ofertom pracy.

Co załatwić po przyjeździe?

Polacy korzystają z prawa do swobodnego poruszania się po terenie krajów Unii Europejskiej. Aby wjechać na teren Cypru wystarczy jedynie paszport lub dowód osobisty. Te same dokumenty dają nam prawo do przebywania w tym kraju przez okres do 90 dni. Pewne restrykcje związane są z tym, że Cypr nie jest jeszcze członkiem grupy Schengen, a więc przekraczanie granicy możliwe jest wyłącznie w wyznaczonych punktach (według planów przyłączenie ma nastąpić w 2009 roku).

Dodatkowe problemy sprawia wciąż nierozwiązany konflikt z Turcją. Wyspa podzielona jest na dwie części – grecką i turecką. Jest to efekt konfliktu zbrojnego z 1974 roku. Tylko grecka część wyspy jest uznawana za państwo na arenie międzynarodowej. W skutek ciągłego napięcia pomiędzy Grekami i Turkami zabroniony jest wjazd i wyjazd z Cypru przez porty morskie i lotnicze w części wyspy pozostającej pod kontrolą turecką. Granicę z częścią wyspy zajętą przez Turcję można przekroczyć tylko od strony greckiej, w wyznaczonych punktach kontrolnych.

Osoby, które chcą przebywać na wyspie dłużej niż 90 dni muszą uzyskać prawo do pobytu. W tym celu w ciągu 8 dni od daty przyjazdu należy wystąpić o wydanie certyfikatu ARC (Alien Registration Cetificate). Certyfikat wydają odziały Policji - Local Immigration Branch of the Police lub biura imigracyjne. Certyfikat jest płatny.

ARC wystarcza do poszukiwania pracy. Gdy ją znajdziemy niezbędne stanie się uzyskanie pozwolenia na pobyt. W tym celu trzeba złożyć wniosek w wydziale imigracyjnym posterunku policji (District Aliens & Immigration Branch). Podanie należy dostarczyć do urzędu przed upływem trzech miesięcy od przyjazdu. Za przekroczenie terminu grozi kara grzywny. W większości przypadków formalności związane z uzyskaniem pozwolenia załatwia pracodawca. W interesie pracownika leży jednak dopilnowanie tego procesu.

Wydawanie zezwolenia na pobyt może trwać do 6 miesięcy. W tym czasie można legalnie pracować. Pozwolenie wydaje się na okres 5 lat, po tym okresie może zostać przedłużone.

Po znalezieniu pracy trzeba ten fakt zarejestrować w Departamencie Ubezpieczeń Społecznych Ministerstwa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Tam też otrzymamy numer ubezpieczenia społecznego. Niezbędny jest też kontakt z Departamentem Dochodów Krajowych Ministerstwa Finansów. Tam otrzymamy Podatkowy Kod Identyfikacyjny (Taxpayer`s Identification Code).

Zakładanie działalności gospodarczej

Władze bardzo przychylnie traktują osoby prowadzące własną działalność gospodarczą. Dowodem na to są liczne udogodnienia dla przedsiębiorców i jeden z najniższych podatków CIT w Europie. Prawo dotyczące spółek wzorowane jest na brytyjskim systemie prawnym.

Polacy jako obywatele kraju Unii Europejskiej mają pełną swobodę w podejmowaniu działalności gospodarczej, a prawo traktuje ich na równi z obywatelami Cypru.

Działalność gospodarcza może przybierać następujące formy:

Procedury rejestracyjne

(na przykładzie spółki korporacyjnej prywatnej – z ograniczoną odpowiedzialnością)

Pierwszą fazę rejestracji spółki rozpoczynamy składając wizytę w Departamencie Rejestracji Spółek (Department of Registrar of Companies). Jest to komórka Ministerstwa Handlu, Przemysłu i Turystyki. Tam przedstawiamy propozycję nazwy firmy, a Departament musi zdecydować czy ją zaakceptuje.

Po uzyskaniu zgody do tego samego Departamentu składamy wniosek rejestracyjny z odpowiednio przygotowanymi załącznikami. Rejestracja odbywa się z pomocą biura prawnego, które przygotowuje i autoryzuje dokumenty. Specjaliści oferują też pomoc w uzyskaniu cypryjskiej rezydentury podatkowej i wyborze najbardziej korzystnej formy prowadzenia działalności. Wymóg korzystania z pomocy biura prawnego nie obowiązuje w przypadku zakładania spółki osobowej.

Do wniosku należy dołączyć następujące załączniki:

Prawo nie określa minimalnego kapitału założycielskiego firmy. W praktyce nie powinno być to jednak mniej niż 1000 funtów cypryjskich. Opłata rejestracyjna jest uzależniona od jego wysokości i wzrasta znacznie gdy kapitał początkowy wynosi więcej niż 10 tys. funtów cypryjskich. Sama rejestracja powinna trwać od 1 do 1,5 miesiąca. Za dodatkową opłatą można ją przyśpieszyć do kilkunastu dni.

Po zakończeniu procedury rejestracyjnej należy zgłosić się do odpowiedniego departamentu Ministerstwa Finansów w celu uzyskania numeru VAT oraz numeru ubezpieczenia społecznego. Obie procedury trwają kilkanaście dni.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (spółka korporacyjna)

Jest to najpopularniejsza forma prowadzenia działalności gospodarczej. Wyróżnić można dwa rodzaje spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (limited company) – spółki prywatne (najbardziej rozpowszechniona forma prawna przedsiębiorstw zagranicznych na Cyprze) i spółki publiczne.

Zaletą takiej spółki jest ograniczona odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki oraz możliwość podziału kapitału (udziałów) pomiędzy większą liczbę wspólników. Ten rodzaj działalności posiada osobowość prawną. Każda spółka musi sporządzać roczne sprawozdania przekazywane do odpowiednich organów kontroli finansowej.

Spółka prywatna z odpowiedzialnością (wspólników) ograniczoną do wysokości udziałów (private company limited by shares) – forma szczególnie atrakcyjna dla małych i średnich firm. Ilość udziałowców ograniczona w tym przypadku do 50. Mają oni ograniczone prawo do zbywania udziałów – nie mogą być sprzedawane w ofercie publicznej. To samo dotyczy obligacji emitowanych przez spółkę.

Spółka (prywatna) z odpowiedzialnością ograniczoną do wysokości gwarancji (private company limited by guarantee) – wspólnicy do zdeklarowanej wysokości gwarancji w przypadku niewypłacalności spółki. Ten rodzaj działalności jest raczej rzadko spotykany i typowy raczej dla organizacji non-profit.

Spółka prywatna „zwolniona” (Exempt Private Company) – spółka zwolniona z niektórych obowiązków sprawozdawczych i informacyjnych. Musi jednak spełniać określone kryteria dotyczące transparencji i bezpieczeństwa obrotu.

Spółka publiczna (public company limited by shares) – wspólnicy odpowiadają jedynie do wysokości ich początkowych udziałów. Firma może pozyskiwać kapitał w drodze emisji udziałów w publicznej ofercie, które mogą być przedmiotem notowań giełdowych. Do rejestracji potrzebnych jest minimum 7 wspólników. Jest to odpowiednik spółki akcyjnej.

Spółki osobowe

Istnieją dwa rodzaje spółki osobowej – spółka osobowa zwykła (general partnership) i spółka komandytowa (limited partnership).

Spółka osobowa zwykła – nie posiada osobowości prawnej, a ilość wspólników wynosi od 2 do 20 (w bankowości nie więcej niż 10). W ciągu miesiąca od powołania spółki należy ją zarejestrować w Rejestrze Spółek (Registraar of Partnerships). W dokumencie rejestracyjnym należy podać nazwę spółki, cele działalności, miejsce prowadzenia działalności oraz szczegóły dotyczące wspólników. Spółka nie podlega kontroli finansowej i nie musi prezentować dokumentów finansowych. Za zobowiązania spółki udziałowcy odpowiadają w sposób nieograniczony.

Spółka komandytowa – za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiadają jedynie do wysokości kwot wymienionych w dokumentach rejestracyjnych.

Samozatrudnienie

Działa na podobnych zasadach jak spółka osobowa zwykła. Za zobowiązania firmy indywidualny przedsiębiorca odpowiada całym swym majątkiem. Może działać pod własnym nazwiskiem lub pod nazwą handlową. W przypadku stosowania nazwy handlowej należy ją zarejestrować w Rejestrze Spółek (Registraar of Partnerships). Urząd należy poinformować o proponowanej nazwie handlowej, miejscu i charakterze prowadzonej działalności, nazwisku, adresie, narodowości i zawodzie.

Podjęcie działalności wymaga zgłoszenia do Departamentu Ubezpieczeń Społecznych (Social Insurance Depatment) Ministerstwa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w celu nadania odpowiedniego numeru ubezpieczania społecznego oraz do Departamentu Podatków Bezpośrednich (Inland Revenue Department) Ministerstwa Finansów w celu uzyskania tak zwanego Taxpayer Identification Code.

Podjęcie indywidualnej działalności gospodarczej stanowi podstawę do uzyskania prawa pobytu do 5 lat. Okres ten może zostać przedłużony. Podstawę do wydania prawa pobytu są znaczki skarbowe, które otrzymujemy po rejestracji w Departamencie Podatków Bezpośrednich.

Filia przedsiębiorstwa zagranicznego

Ta forma działalności nie posiada osobowości prawnej. W czasie miesiąca od ustanowienia filii należy ją zarejestrować w Registaar of Companies. Procedury są bardzo uproszczone. Corocznie firma macierzysta musi przedstawiać w tym urzędzie swe przetłumaczone na język grecki sprawozdania finansowe.

Podatki

Płaci się tutaj podatki należne państwu i podatki lokalne. Rok podatkowy jest tożsamy z rokiem kalendarzowym. Z podatku należy rozliczyć się do 1 sierpnia następnego roku. Zaliczki na podatek dochodowy płaci się w trzech ratach w następujących terminach: 1 sierpnia, 30 września oraz 31 grudnia.

Podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT)

Obowiązuje tutaj progresywny podatek dochodowy dla osób fizycznych. A oto obowiązujące stawki podatku:

Obowiązuje zasada, że osoby pozostające w związku małżeńskim rozliczają się z podatku osobno. Status cypryjskiego rezydenta podatkowego uzyskamy jeśli w ciągu roku przebywamy na Cyprze co najmniej 183 dni w roku. Rezydenci płacą podatki od całości swoich dochodów, a nierezydenci tylko od tych uzyskanych na Cyprze.

Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania pomiędzy Cyprem a Polską zakłada stosowanie zasady wyłączenia z progresją. W Polsce zapłacimy podatek jedynie za pieniądze, które zarobiliśmy w naszym kraju, jednak według stopy procentowej obliczonej dla zsumowanych dochodów osiągniętych na Cyprze i w Polsce. Dochód osiągnięty na Cyprze będzie w naszym kraju zwolniony z opodatkowania. Osoba pracująca i osiągająca dochody jedynie na Cyprze nie musi składać rocznego zeznania podatkowego w naszym kraju.

Podatek dochodowy od osób prawnych (CIT)

W tym przypadku również istnieje pojęcie rezydenta podatkowego. Zyskują go osoby prawne (firmy), które mają zarząd na terenie Cypru. W takim przypadku płacą tutaj podatek od całości swoich dochodów. Firmy, które nie mają statusu rezydenta, lecz mają tutaj zakład płacą podatek tylko od dochodów wypracowanych w tym kraju.

Stopa podatku CIT (Coroprate Income Tax) jest jedną z najniższych w Europie i wynosi 10 proc.

Podatki lokalne

Osoby fizyczne muszą płacić następujące podatki lokalne:

Przedsiębiorstwa zobowiązane są płacenia władzom lokalnym poniższych danin:

Podatek od wartości dodanej (VAT)

Podstawowa stawka podatku wynosi 15 proc. Na niektóre produkty obowiązuje stawka obniżona wynosząca 5 proc. Stosuje się ją w przypadku niektórych produktów spożywczych oraz w przypadku książek, gazet i czasopism, gazu w butlach, wody (nie butelkowanej) oraz w transporcie pasażerskim w miastach i obszarach wiejskich.

Władze zniosły podatek VAT w przypadku obrotu działkami budowlanymi. Obrót nieruchomościami (działka i nowy budynek) obłożony jest 15 proc. podatkiem. W przypadku pierwszej nabywanej nieruchomości nie stosuje się podatku.

Pozostałe podatki bezpośrednie

Oprócz wyżej wymienionych danin należy liczyć się z zapłatą następujących podatków:

Obciążenia związane z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeń społecznych

Każdy pracodawca ma obowiązek opłacania następujących świadczeń na system ubezpieczeń społecznych (procent miesięcznego wynagrodzenia brutto):

Pracownik ponadto musi zapłacić drugą część składki na ubezpieczenie społeczne – 6,3 proc.

Osoby prowadzące indywidualną działalność gospodarczą płacą całość składki na ubezpieczenie społeczne – jest to 11,6 proc. obliczone na podstawie minimalnego dochodu określonego przepisami dla danego zawodu lub typu działalności.

Warunki pracy

Umowa o pracę

Według lokalnego prawa pisemna umowa pomiędzy pracodawcą a pracownikiem nie jest obligatoryjna. Pracodawca ma jednak obowiązek poinformować pracownika o warunkach zatrudnienia oraz prawach i obowiązkach. Pisemna umowa jest jednak podstawą do uzyskania pozwolenia na pobyt dłuższy niż 3 miesiące. Prawo dopuszcza przedstawienie odpowiedniego zaświadczenia o zatrudnieniu. Musi być jednak dostarczone na urzędowym druku i opatrzone odpowiednią pieczęcią Ministerstwa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.

Umowę można zawierać na czas określony lub nieokreślony. Przyjmuje się zasadę, że osoba pracująca dłużej niż 30 miesięcy na podstawie umowy na czas określony automatycznie staje się osobą zatrudnioną na czas nieokreślony. Umowa powinna zawierać jasno określone prawa, obowiązki i zobowiązania obydwu stron. Pisemną informację pracownik powinien otrzymać w ciągu miesiąca od rozpoczęcia pracy. Warunki umowy uzgadniane są bezpośrednio pomiędzy stronami albo za pośrednictwem branżowych związków zawodowych. Związki zawierają często zbiorowe umowy określające warunki zatrudnienia w danej branży np. turystyce, czy gastronomii.

Czas pracy

Ustawowa długość tygodnia pracy wynosi 40 godzin. Maksymalnie, wraz z nadgodzinami nie powinien przekraczać 48 godzin. Poszczególne umowy branżowe mogą nieznacznie różnić się od regulacji ustawowych. Najczęściej średni tydzień pracy wynosi od 38 do 40 godzin. Prawo dopuszcza 5 lub 6 dni pracy w tygodniu. Pracownik musi mieć zapewnione 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku w ciągu doby i jedną 35 godzinną przerwę w ciągu tygodnia.

Większość firm pracuje od godziny 8:00 do 17:30. W ciągu dnia trzeba liczyć się z 1,5 godzinną przerwą pomiędzy 13:00 a 14:30. Większość sklepów pracuje do godziny 19:30 (zima), a w lecie zakupy można zrobić nawet po godzinie 20:00. Niektóre sklepy stosują przerwę w godzinach 14:00 – 17:00. W środę większość sklepów czynna jest do godziny 15:00.

Urzędy państwowe, w tym poczta, otwarte są tylko do godziny 12:30.

Urlop wypoczynkowy

Każdemu pracownikowi przysługuje rocznie 20 dni wolnych od pracy. W przypadku osób, które pracują stale przez 6 dni w tygodniu są to 24 dni. Poszczególne związki zawodowe zawierają często osobne umowy z pracodawcą, na podstawie których pracownikom przysługuje więcej dni urlopowych.

Dodatkowo cypryjscy pracownicy mogą cieszyć się aż 13 świętami (państwowe i kościelne) wolnymi od pracy. W zależności od regionu łączna liczba dni wolnych waha się pomiędzy 14 a 17.

Płace

Zgodnie z prawem minimalne miesięczne wynagrodzenie wynosiło w 2007 roku 384 funtów cypryjskich (656 euro). Po sześciu miesiącach pracy u jednego pracodawcy minimalne wynagrodzenie zwiększa się do prawie 700 euro. W niektórych branżach obowiązują stawki wynegocjowane przez związki zawodowe. Osoby pracujące przez dłuższy okres mogą liczyć na 13 pensję płaconą w czasie Świąt Bożego Narodzenia. W niektórych przypadkach w czasie Wielkanocy pracodawca wypłaca 14 pensję.

Na początku nie należy liczyć na wynagrodzenie wyższe niż minimalne. Proste prace sezonowe wyceniane są na przykład na 2 funty za godzinę (około 3,5 euro). Miesięcznie osoba zatrudniona w branży turystycznej może liczyć na 400 – 500 funtów cypryjskich

(680 – 850 euro). Ci którzy mają kontakt z ludźmi mogą liczyć na napiwki, będące istotną częścią wynagrodzenia.

Wyspecjalizowani fachowcy – budowlańcy, branża IT zarabiają od 800 do 1000 funtów cypryjskich czyli od 1300 do 1700 euro miesięcznie.

Osoby pracujące dzięki pośrednictwu firm rekrutacyjnych lub mające zakwaterowanie i wyżywienie zagwarantowane przez pracodawcę dostają często znacznie mniejsze stawki.

System opieki zdrowotnej

Nie ma powszechnego i obowiązkowego systemu ubezpieczeń społecznych. Opieka zdrowotna działa w trzech systemach:
– państwowy sektor zdrowotny,
– prywatny sektor zdrowotny,
– specjalne programy skierowane do różnych grup społecznych.

Odpłatność państwowej służby zdrowia zależy od poziomu naszych dochodów. Nieodpłatną opiekę zdrowotną mają zapewnioną pracownicy służby cywilnej oraz osoby o dochodach nie przekraczających rocznie około 15 tys. euro (dotąd 9 tys. funtów cypryjskich). W przypadku rodzin maksymalny roczny dochód, który pozwala na darmowe leczenie to 18 tys. funtów cypryjskich czyli około 31 tys. euro.

Osoby, które uzyskują dochody od 9 tys. funtów (około 15 tys. euro) do 12 tys. funtów (około 20,5 tys. euro) płacą obniżone stawki za opiekę medyczną. Analogicznie dzieje się w przypadku rodzin.

W razie wypadku i na oddziałach ratunkowych pomoc jest bezpłatna. Recepty refundowane przez państwo mogą wystawiać jedynie lekarze państwowi.

Prywatna służba zdrowia jest odpłatna poza badaniami lub zabiegami zleconymi przez państwową służbę zdrowia w przypadku gdy nie można ich wykonać w systemie państwowym.

Na Cyprze istnieją ponadto specjalne systemy, które zapewniają bezpłatną opiekę zdrowotną niektórym grupom społecznym. Bezpłatne usługi medyczne zapewnia pracownikom wiele związków zawodowych lub pracodawcy. W przypadku nie posiadania dodatkowego ubezpieczenia warto więc zapisać się do związku zawodowego.

Warunki życia

Wynajem lub zakup nieruchomości

Osoby przyjeżdżające jedynie na krótki okres czasu mają klika możliwości taniego zakwaterowania. Popularnym rozwiązaniem są hostele młodzieżowe lub kempingi oraz mieszkania i pokoje wynajmowane już przez innych Polaków (lub nie tylko). Osoby, które chcą lepszych warunków lub planują zostać na dłużej powinny zastanowić się nad wynajęciem mieszkania. Oferta lokalnego rynku jest spora, a ceny w zależności od lokalizacji wahają się od 340 euro do 600 euro za miesiąc. Sezonowe, skromne mieszkanie można wynająć jednak nawet za nieco ponad 200 euro miesięcznie. Koszty można znacznie zniwelować wynajmując mieszkanie wspólnie z innymi osobami.

Cena zależy od lokalizacji oraz standardu. Warto zwrócić uwagę czy mieszkanie jest umeblowane i czy posiada ogrzewanie – przyda się głównie osobom planującym pobyt całoroczny. Wynajmując mieszkanie nieumeblowane można skorzystać z mebli wypożyczanych przez sklepy (w książce telefonicznej – Rentals – furniture hiring).

Wynajmując mieszkanie trzeba liczyć się z konieczności zapłacenia kaucji i czynszu za miesiąc z góry. W czynsz nie są wliczane opłaty za wodę, prąd lub ogrzewanie.

Ogłoszeń najlepiej szukać w lokalnej prasie. Publikacje w języku greckim zawierają często oferty bardziej atrakcyjne cenowo. Popularnym sposobem poszukiwań jest korzystanie z usług agencji nieruchomości. Bardzo wiele ofert znaleźć można na ulicy – ogłoszenia zawierające namiary na wynajmującego oraz z polecenia.

Po wstąpieniu naszych krajów do Unii Europejskiej znacznie złagodzono zasady nabywania nieruchomości dla obywateli Unii i EOG. W dalszym ciągu jednak obywatel Polski może nabyć tylko jedną nieruchomość do celów prywatnych. Bez żadnych ograniczeń można za to nabywać nieruchomości do celów komercyjnych. Zakupu może dokonać założona na Cyprze firma, a obywatele naszego kraju mają do tego nieograniczone prawo.

Koszt zakupu nieruchomości to najczęściej od 100 do 200 lub 300 tys. euro. W ścisłych centrach miast i w wyjątkowo atrakcyjnych okolicach domy i mieszkania są oczywiście droższe.

Transport

Nie jest to mocna strona wyspy. Kiepska jakość transportu publicznego sprawia, że najpopularniejszym sposobem poruszania się po wyspie są prywatne samochody. Pomiędzy miastami istnieje komunikacja autobusowa, ale nie dociera do wielu miejsc i działa jedynie w dni robocze.

Lokalną osobliwością są zbiorowe taksówki. Zamawia się je telefonicznie, a kierowcy przyjeżdżają pod wskazany adres. Niestety, bardzo trudno zamówić taksówkę w weekend.

Koszty życia

W porównaniu z Grecją i innymi krajami wschodniej części Morza Śródziemnego jest to drogi kraj. Ceny są wyższe niż w Polsce. Osoby o niskich zarobkach lub te, które żyją samotnie będą miały problem z odłożeniem większej ilości pieniędzy.

Koszty życia można znacznie zniwelować wynajmując mieszkanie wspólnie z kilkoma osobami. Na żywność, transport i opłaty za wodę i prąd wydamy około 200 funtów miesięcznie (340 euro).

Pomocne strony internetowe:

Ambasada Polski na Cyprze

Cypryjskie Centrum Promocji Handlu

Oficjalny portal informacyjny Republiki Cypru

Strona zawierająca informacje dla inwestorów

Departamencie Rejestracji Spółek (Department of Registrar of Companies)

Departament Zatrudnienia (zatrudnienie, świadczenia socjalne)

Ministerstwo Finansów

Ministerstwo Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

Departament Ubezpieczeń Społecznych

Publiczne służby zatrudnienia

Oficjalny kalkulator walutowy (przelicza funty cypryjskie na euro)

Katalog publicznych i prywatnych organizacji

Książka telefoniczna

Żółte strony

Portal Polaków na Cyprze

Dane Ministerstwa Finansów o zarobkach na Cyprze

Spis legalnych biur pośrednictwa pracy

Portale zawierające oferty pracy:

www.jobs.com.cy

www.cyprus-net.com

www.jobincyprus.com

www.cyprusjobs.com

Prasa:

Cyprus Mail 

The Cyprus Weekly

Phileleftheros

Politis

Cyprus News Agency (agencja informacyjna)

Oferty kupna i najmu nieruchomości:

Portal zawierający oferty różnych agencji

www.BuySellCyprus.com

www.smartchoicecyprus.com

www.estateportal.eu

(więcej w książce telefonicznej i na żółtych stronach pod hasłem: estate agencies)

Mateusz Grabowski